pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Wczesnośredniowieczne klamry haczykowate z ziem pruskich. Klamry do pasa, błystki czy zapinki?

2013, 52-53, Tom 52-53, Nr B

Sławomir Wadyl

0000-0002-1609-5222

Faculty of Archaeology, University of Warsaw

University of Warsaw, Faculty of Archaeology

DOI

-

Data publikacji

20.01.2014

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 2 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:47

Liczba pobrań:17

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The south-eastern coast of the baltic Sea appears as an area of particularly strong concentration of hook buckles (Figs. 1, 2). However, thescale of this phenomenon has not yet been properly reflected in the scholarly literature. The author of the present article compiled data on 51 hook buckles from Prussia(seecatalogue, Figs. 3, 4). From among them, 27 come from burials, 13 from settlement sites, whereas the rest – from undetermined contexts. These items, usually referred to as ‘belt hooks’ (German: Gürtelhaken),arethin leaf-shaped, or sometimes almond-shaped, plates of bronze, sometimes iron, or rarely silver. one of their ends is fitted with a small hook, while the other – with an S-shaped eyelet. The so-called ‘buckle hooks’ raised much scholarly interest and were interpreted in numerous ways, especially regarding their function. In most cases, they were believed to be belt fasteners – the so-called Gürtelhaken. An alternative concept sees them as fishing lures or hooks. yet another one assumes that rather than belt fasteners, such hooks were attachments used to strap various small items to the belt. of extreme importance for these questions are finds unearthed in inhumation burials. All the specimens discovered in such contexts were found around the hips of the deceased, which supports the notion that they were elements of belts. It seems plausible that they served as belt fasteners. However, more evidence backs the hypothesis that the hook buckles were employed as belt attachments used to fix small items or bags. charting the findspots of the buckles reveals two main areas of their distribution: their concentration was strongest in Mecklenburg and weakest along the south- -eastern balticcoast. They have been so far believed to have originated in the east from the oder River. However, the concentration of such artefacts along the south-eastern coast of the baltic Sea, in Prussia, challenges the previous interpretations assuming the buckles were related to the north-western Slavic cultural zone.

Słowa kluczowe:

West balt circle,Early Middle Ages,hook buckles (Gürtelhaken),jewellery

Bibliografia

BELTZ R.1893 Wendische Alterthümer, „Jahrbücher des vereins für Mecklenburgische Geschichte und Altertumskunde”LvIII, 173–231.

CNOTLIWY E., LECIEJEWICZ L., ŁOSIŃSKI W.1983 (red.), Szczecin we wczesnym średniowieczu. Wzgórze Zamkowe, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk –łódź.

CONWENTZ H.1890 Vorgeschichtliche Fischerei in Westpreussen, (w:) Festgabe des Westpreussen Fischerei-Vereins für die Theilnehmerdes 3. Fischereitages in Danzig, [b.m.w.], 75–83.

DĄBROWSKA E.1969 Sprawozdanie z badań wykopaliskowych na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Szczaworyżu, pow. Busko,w latach 1965–1966 (rejon: gród właściwy), „Sprawozdania Archeologiczne” XX, 278–286.

DĘBOWSKA B.2001 Wczesnośredniowieczne cmentarzysko w Cerkiewniku, „Warmińsko-Mazurski biuletyn Konserwatorski” III,7–39.

ENGEL C.1931 Zur Vorgeschichte der Kurischen Nehrung, „Mannus-Ergänzungsband” vIII, 97–121.

GABRIEL I.1988 Hof- und Sakralkultur sowie Gebrauchs- und Handelsgut im Spiegel der Kleinfunde von Starigard/Oldenburg,„bericht der Römisch-Germanischen Kommission” 69, 103–291.

HEINDEL I.1990 Riemen- und Gürtelteile im westslawischen Siedlungsgebiet, berlin.

HERRMANN J.2005 Ralswiek auf Rügen. Die slawisch-wikingischen Siedlungen auf Rügen und ihr Hinterland. Teil III: Die Fundeaus der Hauptsiedlung, beiträge zur Ur- und Frühgeschichte Mecklenburg-vorpommerns 37, Schwerin.

IBSEN T.2009 „Etwa hier die Siedlung”. Der frühmittelalterliche Fundplatz Wiskiauten/Mohovoe im Kaliningrader Gebiet imLichte alter Dokumente und neuer Forschungen, Kiel.

IWANOWSKA G., KAZAKEVICIUS V.2001 Kurhan 47 z mieczem z cmentarzyska w Żwirblach (Žvirbliai), „Lietuvos archeologija” 21, 241–266

KALINOWSKA A.2006 Bruki z Szestna-Czarnego Lasu jako relikty organizacji przestrzennej majdanu wczesnośredniowiecznegogrodziska pruskiego, Warszawa (maszynopis pracy magisterskiej w IA UW).

KARA M.2009 Najstarsze państwo Piastów – rezultat przełomu czy kontynuacji? Studium archeologiczne, Poznań.

KARASIEWICZ K.2001 Średniowieczne wyroby złotnicze z podgrodzia gdańskiego. Stanowisko 2, „Pomorania Antiqua” XvIII,307–387.

KARCZEWSKI M., KARCZEWSKA M., PLUSKOWSKI A.2015 Grodzisko Święta Góra w Staświnach w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich. Dzieje zasiedlenia przed i popodboju krzyżackim, (w:) S. Wadyl, M. Karczewski, M. Hoffmann (red.), Materiały do Archeologii Warmiii Mazur, t. 1, Warszawa – białystok, 175–193.

KNORR H.1970 Westslawische Gürtelhaken und Kettenschließgarnituren. Ein Beitrag zur Deutung Alt-Lübecker Funde,„offa” 27, 92–104.

KOPERKIEWICZ A.2015 Badania archeologiczne wczesnośredniowiecznego zespołu osadniczego Olsztyn-Las Miejski w latach 2006 i 2013,(w:) A. Koperkiewicz, b. Radzicki (red.), Zanim powstało miasto. Raport z realizacji interdyscyplinarnegoprojektu badań wczesnośredniowiecznego zespołu osadniczego Olsztyn-Las miejski, olsztyn, 52–92.

KOSTRZEWSKI J. 1919 Die Ostgermanische Kultur der Spätlatènezeit, Mannus-bibliothek 18, Leipzig – Würzburg.

KOSTRZEWSKI J. 1960 Haczyki do wędki z błyskawką, „Etnografia Polska” III, 257–264.

KOZŁOWSKA R., DĄBROWSKA I.1973 Sprawozdanie z badań wykopaliskowych przeprowadzonych na terenie osady wczesnośredniowiecznej weFranknowie, pow. Biskupiec Reszelski w latach 1971–1972,„Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 3, 345–352.

KÓCKA-KRENZ H.1993 Biżuteria północno-zachodnio-słowiańska we wczesnym średniowieczu, Poznań.

ŁĘGA W.1930 Kultura Pomorza we wczesnem średniowieczu na podstawie wykopalisk, Toruń.

MIŚKIEWICZ M.1996 Wczesnośredniowieczny kompleks osadniczy w Niewiadomej w województwie siedleckim, Warszawa.

OKULICZ J.1958 Cmentarzysko z okresu rzymskiego, odkryte w miejscowości Bogaczewo na przysiółku Kula, pow. Giżycko,„Rocznik olsztyński” I, 47–116.

RULEWICZ M.1994 Rybołówstwo Gdańska na tle ośrodków miejskich Pomorza od IX do XIII wieku, Gdańsk Wczesnośredniowieczny X, Wrocław – Warszawa – Kraków, 31–374.

SCHMIDT V.1989 Drense. Eine Hauptburg der Ukraine, beiträge zur Ur- und Frühgeschichte der bezirke Rostock, Schwerinund Neubrandenburg 22, berlin.

SHIROUKHOV R.2015 Contacts between Prussians and Curonians in the 11th – Early 13th Centuries, according to the ArchaeologicalData, (w:) S. Wadyl, M. Karczewski, M. Hoffmann (red.), Materiały do Archeologii Warmii i Mazur, t. 1,Warszawa – białystok, 255–273.

SKRZYŃSKA K.2001 Najstarsze osadnictwo wczesnośredniowieczne Podlasia na przykładzie wybranych stanowisk, (w:) b. bryńczak,P. Urbańczyk (red.), Najstarsze dzieje Podlasia w świetle źródeł archeologicznych, Siedlce, 169–204.

STANISłAWSKI B., FILIPOWIAK W.2013 Wolin wczesnośredniowieczny, część 1, Warszawa.

STENBERGER M.1947 Die Schatzfunde Gotlands der Wikingerzeit. Bd. 2: Fundbeschreibung und Taffeln, Stockholm.

SZYMAŃSKI W., MOSZCZYŃSKI W.A.1998 Najmłodsza faza grodziska w Szeligach (X–XI w.), (w:) M. Dulinicz(red.), Osadnictwo pradziejowe i wczesnośredniowieczne w dorzeczu Słupianki, pod Płockiem, Archeologia Mazowsza i Podlasia. Studia i Materiały 1,Warszawa, 99–108.

WULFF 1865 Bericht über die Aufdeckung altpreußischer Begräbnisstätten bei dem zum Gute Bledau gehörigen VorwerkeWiskiauten in Samlande, „Altpreußische Monatsschrift” II, 641–646.

ZIEMLIŃSKA-ODOJ W.1992 Materiały do cmentarzyska wczesnośredniowiecznego ze stanowiska XI w Cerkiewniku, gmina Dobre Miasto,„Zeszyty Muzeum Warmii i Mazur” I, 111–149.

кулаков в.и. 2015 Весы и детали крепления к поясу у Пруссов и Куршей в X–XI вв., „Pomorania Antiqua” XXIv, 373–400.

пронин г.н. I IN. 2006 г.н. пронин, м.е. смирнова, Т.н. мишина, в.в. новиков, Могильник Поваровка X–XIII вв. (Калининградская область), материалы охранных археологических исследований vIII, москва.

скворцов к.н. 2010 Могилник Митино V–XIV вв. (Калинградская область). Мaтериалы исследований 2008 г., москва.

Podobne publikacje