Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Hodowla i łowiectwo wśród społeczności zamieszkujących wielokulturową osadę w Bodzi (st. 1)

2013, 52-53, Tom 52-53, Nr B

Joanna Piątkowska-Małecka

orcid.org/0000-0002-2269-2736

Marta Osypińska

orcid.org/HTTPS://ORCID.ORG/0000-0003-4603-9245

DOI

-

Data publikacji

20.01.2014

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

-

Dyscyplina

-

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 863 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:78

Liczba pobrań:9

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

Stanowisko archeologiczne nr 1 w bodzi, gm. Lubanie, pow. włocławski, woj. kujawsko-pomorskie, położone jest we wschodniej części Pojezierza Kujawskiego. Zostało ono odkryte podczas badań powierzchniowych prowadzonych w ramach AZP 46-46/27 (nr AUT 44). W związku z lokalizacją części stanowiska – około 200 arów – w pasie planowanej autostrady A1 zostało ono zakwalifikowane do ratowniczych badań archeologicznych. Przeprowadzono je na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie w latach 2004–2009. Wykonawcą był Zespół do Spraw Ratownictwa Archeologicznego Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Poznaniu, kierowany przez I. Sobkowiak-Tabakę (SobKoWIAK-TAbAKA 2015; SobKoWIAK-TAbAKA, KAbAcIńSKI 2012). Efektem prac wykopaliskowych było odkrycie licznych pozostałości pradziejowego, średniowiecznego i nowożytnego osadnictwa oraz reliktów wczesnośredniowiecznego cmentarzyska (bUKo 2015). W ciągu czterech sezonów zbadano obszar o powierzchni 271,83 ara i odkryto prawie 2000 obiektów związanych z osadnictwem kultury ceramiki wstęgowej rytej (dalej: KcWR), późnejceramiki wstęgowej (dalej: KPcW), łużyckiej (dalej: Kł) i przeworskiej oraz z okresem wczesnego średniowieczai nowożytnym. częściz nich nie określono pod względem kulturowym ani chronologicznym. W obiektach, oprócz licznych fragmentów ceramiki i krzemieni, znajdowało się około 12000 zwierzęcych szczątków kostnych o pokonsumpcyjnym charakterze. celem niniejszego artykułu jest prezentacja wyników identyfikacji materiału kostnego oraz omówienie na ich podstawie zagadnień związanych z hodowlą i łowiectwem zwierząt wśród społeczności zamieszkujących osadę w różnych okresach.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

ANTHONY D.W., BROWN D.R.2000 Eneolithic Horse Exploitation in the Eurasian Steppes: Diet, Ritual and Riding, „Antiquity” 74, 75–86.

BAJKOWSKA A.1999 Koń w kulturze przeworskiej, Warszawa (maszynopis pracy magisterskiej w IA UW).

BEDNARCZYK J., KOŚKO A., KRAUSE R.1978 Z problematyki rozwoju kultury lendzielskiej w rynnie Jeziora Pakoskiego. Ze studiów nad rozwojem kulturwstęgowych na Kujawach, „Pomorania Antiqua” 8, 9–42.

BENECKE N. 1994 Archäozoologische Studien zur Entwicklung der Haustierhaltungin Mitteleuropa und Südskandinavien von denAnfängen bis zum ausgehenden Mittelalter, berlin.

BENECKE N. 2002 Zu den Anfängen der Pferdehaltung in Eurasien. Aktuelle archäozoologische Beiträge aus drei Regionen,„Ethnologisch-Archäologische Zeitschrift” 43/2, 187–226.

BOCHEŃSKI Z. I IN.2000 Z. bocheński, A. Lasota-Moskalewska, Z. bocheński, T. Tomek, Podstawy archeozoologii. Ptaki, Warszawa.

BOGUCKI P.I.1982 Early Neolithic Subsistence and Settlement in the Polish Lowlands, oxford.

BOLLONGINO R., BURGER J., ALT K.W.2005 Import oder sekundäre Domestikation? Der Ursprung der europäischen Hausrinder im Spiegel molekulargenetischen Analysen an neolithischen Knochenfunden, „beiträge zur Archäozoologie und PrähistorischenAnthropologie” 4, 211–217.

BOLONYI S.1974 History of Domestic Mammals in Central and Eastern Europe, budapest.

BUKO A.2015 (red.), Bodzia – A Late Viking Age Elite Cemetery in Central Poland, Leiden.

CALKIN V.I.1960 Izmienčivost’ metapodij i eë značenie dla izučeniâ krupnogo rogatogo skota drevnosti, „bûlleten’ Moskovskogoobščestva Ispytatelej Prirody. otdel biologičeskij” LXv/1, 109–126.

CHAIX L., ARBOGAST R.M.1999 Holocene Aurochs from Western Europe. Osteometrical Data / Der holocäne Auerochse Westeuropas. Osteometrische Daten, (w:) G.-c. Weniger (red.), Archaeology and Biology of the Aurochs / Archäologie und Biologieder Auerochsen, Wissenschaftliche Schriften des Neanderthal Museums 1, Köln, 35–48.

CHAPLIN E.R.1971 The Study of Animal Bones from Archaeological Sites, London – New york.

CZEKAJ-ZASTAWNY A., ZASTAWNY A. b.d.w. Kultura ceramiki wstęgowej rytej, Poznań (maszynopis w zbiorach M. osypińskiej).

CZERNIAK L. 1980 Rozwój społeczeństw kultury późnej ceramiki wstęgowej na Kujawach, Poznań – Inowrocław.

CZERNIAK L. 1994 Wczesny i środkowy okres neolitu na Kujawach 5400–3650 p.n.e., Poznań.

CZERNIAK L. b.d.w. Osady kultury późnej ceramiki wstęgowej w Bodzi, gm. Lubanie, stanowisko 1, Poznań (maszynopis w zbiorachM. osypińskiej).

VON DEN DRIESCH A.1976 A Guide to the Measurement of Animal Bones from Archaeological Sites as Developed by the Institut fürPalaeoanatomie, Domestikationsforschung und Geschichte der Tiermedizin of the University of Munich,Peabody Museum bulletin 1, Harvard.

VON DEN DRIESCH A., BOESSNECK J.1974 Kritische Anmerkungen zur Widerristhöhenberechnung aus Langenmassen vor- und frühgeschichtlicherTierknochen, „Säugetierkundliche Mitteilungen” 22, 325–347.

DRZEWICZ A.2004 Wyroby z kości i poroża z osiedla obronnego ludności kultury łużyckiej w Biskupinie, Warszawa.

DZIĘCIOłOWSKI R.1996 Bóbr. Monografie przyrodniczo-łowieckie, Warszawa.

FOCK J.1966 Metrische Untersuchungen an Metapodien einiger europäischer Rinderrassen, München.

GRĘZAK A., KURACH b.1996 Konsumpcja mięsa w średniowieczu oraz w czasach nowożytnych na terenie obecnych ziem Polski w świetledanych archeologicznych, „Archeologia Polski” 41/1–2, 139–167.

GRYGIEL R.2008 Neolit i początki epoki brązu w rejonie Brześcia Kujawskiego i Osłonek, t. II: Środkowy neolit: grupa brzesko--kujawska kultury lendzielskiej, łódź.

HABERMEHL K.H.1975 Die Alterbestimmung bei Haus- und Labortieren, berlin.

IWASZCZUK U.2014 Animal Husbandry on the Polish Territory in the Early Middle Ages, „Quaternary International” 346, 69–101.

KIESEWALTER L.1888 Skelettmessungen am Pferde als Beitrag zur theoretischen Grundlage der Beurteilungslehre des Pferdes, Leipzig(maszynopis pracy doktorskiej na Universität Leipzig – non vidi).

KOBRYŃ H. 1984 Zmiany niektórych cech morfologicznych konia w świetle badań kostnych materiałów wykopaliskowych,Warszawa.

KOBRYŃ H. 1989 Zastosowanie metody punktowej w badaniach wykopaliskowych szczątków kostnych konia (Equus przewalskif. caballus), „Archeologia Polski” 34/1, 7–12.

KOLDA J.1936 Srovnávaci anatomie zviřat domácich se zřetelem k anatomii člověka, brno.

KOUDELKA F.1886 Das Verhältniss der Ossa longa zur Skelethöhe bei den Säugethieren, „verhandlungen des naturforschendenvereines in brünn” XXIv/1 (1885), 127–153 (non vidi).

KRAJCARZ M. I IN.2016 M. Krajcarz, D. Makowiecki, M.T. Krajcarz, A. Masłowska, M. baca, H. Panagiotopoulou, J. bednarczyk,A. Romańska, A. Gręzak, M. Sudoł, On the Trail of the Oldest Domestic Cat in Poland. An Insight fromMorphometry, Ancient DNA and Radiocarbon Dating, „International Journal of osteoarchaeology” 11, 1–8.

KROTOCHVIL J.1976 The Origin of the Domesticated forms of the Genus Felis (Mammalia), „Zoological List” 25/3, 193–208.

KRYSIAK K.1950 Szczątki zwierzęce z Biskupina, wydobyte z warstw „kultury łużyckiej” w sezonie wykopaliskowym 1948, (w:)J. Kostrzewski (red.), III Sprawozdanie z prac wykopaliskowych w grodzie kultury łużyckiej w Biskupiniew powiecie żnińskim w latach 1938–1939 oraz 1946–1948, Poznań, 185–193.

KRYSIAK K., KOBRYŃ H., KOBRYŃCZUK F.2007 Anatomia zwierząt, Warszawa.

LAPRUS-MADEJ B.2000 Podstawy konsumpcji mięsa w neolicie na terenie ziem polskich w świetle źródeł archeozoologicznych, „Studiai Materiały Archeologiczne” 10, 89–120.

LASOTA-MOSKALEWSKA A. 1983 Morphotic Changes of Domestic Cattle Skeleton from the Neolithic Age to the Beginning of the Iron Age,„Wiadomości Archeologiczne” LXv/2 (1980), 119–163.

LASOTA-MOSKALEWSKA A. 1988 Kości zwierzęce z osiedla obronnego w Biskupinie, „Wiadomości Archeologiczne” XLIX/1 (1984/1988),17–26.

LASOTA-MOSKALEWSKA A. 1991 Hodowla i łowiectwo w Biskupinie na tle innych osiedli obronnych kultury łużyckiej, (w:) J. Jaskanis (red.),Prahistoryczny gród w Biskupinie, Warszawa, 185–196.

LASOTA-MOSKALEWSKA A. 2005 Zwierzęta udomowione w dziejach ludzkości, Warszawa.

LASOTA-MOSKALEWSKA A. 2008 Archeozoologia. Ssaki, Warszawa.

LASOTA-MOSKALEWSKA A. b.d.w. Przydatność rozkładu anatomicznego szczątków zwierzęcych do badań konsumpcji i rytuału pogrzebowego,Warszawa (maszynopis w IA UW).

LASOTA-MOSKALEWSKA A., KOBRYŃ H., GRĘZAK A.1996 Konsumpcja mięsa w pradziejach w świetle prac M. Sobocińskiego, „Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu. Archeozoologia” 20, 97–110.

LASOTA-MOSKALEWSKA A., KOBRYŃ H., ŚWIEŻYŃSKI K.1987 Changes in the Size of the Domestic and Wild Pig from the Neolithic to the Middle Ages, „Acta Theriologica”32/5, 51–81.

LUTNICKI W.1972 Uzębienie zwierząt domowych, Warszawa – Kraków.

LYMAN R.L.2001 Vertebrate Taphonomy, cambridge.

MULLER H.H. 1964 Die Haustiere der mitteldeutschen Bandkeramiker, berlin.

MULLER H.H. 1973 Das Tierknochenmaterial aus den frühgeschichtlichen Siedlungen von Tornow, Kr. Calau, (w:) J. Herrmann(red.), Die germanischen und slawischen Siedlungen und das mittelalterliche Dorf von Tornow, Kr. Calau,berlin, 267–310.

OUTRAM A.K. I IN.2009 A.K. outram, N.A. Stear, R. olsen, S. Kasparov, v. Zaibert, N. Thorpe, R.P. Evershed, The Earliest HorseHarnessing and Milking, „Science” 323, 1332–1335.

PIĄTKOWSKA-MAŁECKA J. 2006 Tur w neolicie na ziemiach polskich, „światowit” vI (XLvII)/b, 107–125.

PIĄTKOWSKA-MAŁECKA J. 2013 Łowiectwo ssaków na ziemiach polskich od neolitu do okresu wędrówek ludów, Warszawa.

PIĄTKOWSKA-MAŁECKA J., GRĘZAK A.2007 Gospodarka zwierzętami ludności kultury łużyckiej na ziemiach polskich, (w:) M. Makohonienko, D. Makowiecki, Z. Kurnatowska (red.), Studia interdyscyplinarne nad środowiskiem i kulturą w Polsce. Środowisko –Człowiek – Cywilizacja, t. 1, Poznań, 129–137.

PIĄTKOWSKA-MAŁECKA J., GUBERNAT J.2003 Pies w neolicie na ziemiach polskich, „światowit” v (XLvI)/b, 207–242.

POPESKO P.2008 Atlas anatomii topograficznej zwierząt domowych, Warszawa.

PROST E.1983 Higiena zwierząt rzeźnych i mięsa, Lublin.

PYZEL J.2010 Historia osadnictwa społeczeństw kultury ceramiki wstęgowej rytej na Kujawach, Poznań.

SAMSONOWICZ A.1991 Łowiectwo w Polsce Piastów i Jagiellonów, Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej LXII, Wrocław –Warszawa – Kraków.

SCHRAMM Z. 1967 Różnice morfologiczne niektórych kości kozy i owcy, „Roczniki Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu” 36,107–133.

SCHRAMM Z. 1973 Zwierzęce szczątki kostne z osady kultury łużyckiej w Kotlinie, pow. Jarocin, „Fontes ArchaeologiciPosnanienses” 24, 132–140.

SOBKOWIAK-TABAKA I.2015 Bodzia – Site Location and History of Research, (w:) A. bUKo 2015: 47–53.

SOBKOWIAK-TABAKA I., KABACIŃSKI J.2012 Ratownicze badania wykopaliskowe Zespołu Archeologicznych Badań Ratowniczych przez Ośrodek StudiówPradziejowych i Średniowiecznych Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w latach 2007–2008 na trasachbudowy autostrad A-1, A-2, A-8, (w:) S. Kadrow (red.), Raport 2007–2008, t. 1, Warszawa, 11–41.

WYROST P.1963 Badania nad typami psów wczesnośredniowiecznych Opola i Wrocławia, „Silesia Antiqua” 5, 198–233.

ŻABOKLICKI M.2010 Rola psa w życiu mieszkańców na terenie ziem polskich w okresie od VI do początku XIV wieku, Warszawa(maszynopis pracy magisterskiej w IA UW)

Podobne publikacje