Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Wybrane aspekty wczesnośredniowiecznego osadnictwa Równiny Łukowskiej i Wysoczyzny Siedleckiej

2016, 54-55

DOI

-

Data publikacji

11.01.2016

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

-

Dyscyplina

-

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 1 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:108

Liczba pobrań:22

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The Łuków Plain and the Siedlce Upland are geographical mesoregions located in eastern Poland. They belong to the macroregion of the South Podlasie Lowland and occupy a total area of circa 5000 square kilometres. 1352 archaeological sites dating back to theearly Middle Agesare known from thisarea. 59% of them were discovered in the Siedlce Upland and 41% in the Łuków Plain. 56% of the settlement sites are just slight traces of settlement. Open settlements account for 41% of the total, burial grounds – 2%, and strongholds – 1%. As many as 85% of all the sites were located in small valleys, most often on their slopes (73.5%). Only 10.5% of the sites were discovered within large valleys, mainly on terraces above floodplains (73%). Only 4.5% of thesites, including some burial grounds, were discovered outsideriver valleys. 31 settlement sites functioned between the 6th and 7th century, 279 between the 8th and 10th, and 788 between the 11th and 13th. The remaining sites are dated broadly to the early medieval period. An analysis of the dynamics of increase in the number of sites over time indicates a sudden rise in settlement in the Łuków Plain and the Siedlce Upland in the earlier phases of the early Middle Ages. In the later period, settlement stabilises and the increase becomes slower, although it still remains at a high level.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

BIEL R.2013 rycerze, święci i potwory, czyli opracowanie materiałów z gródka stożkowatego w gorzyczkach, Wrocław (pracamagisterska w archiwum Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego; źródło: https://www.academia.edu/4663821/Rycerze_święci_i_potwory_czyli_opracowanie_materiałów_z_gródka_stożkowatego_w_Gorzyczkach, dostęp: 18.09.2015 r.).

BIENIA M.1998 grodziska wczesnośredniowieczne istniejące i domniemane na terenie dzisiejszego województwa bialskopodlaskiego, Biała Podlaska.

BUKO A.2011 archeologia Polski wczesnośredniowiecznej, Warszawa.

DULINICZ M.2000 miejsca, które rodzą władzę (najstarsze grody słowiańskie na wschód od wisły), (w:) S. Moździoch (red.),człowiek, sacrum, środowisko. miejsce kultu we wczesnym średniowieczu, „Spotkania Bytomskie” Iv, Wrocław,85–98.

DULINICZ M., ŻUKOWSKI R.2004 grodzisko w huszlewie, pow. Łosice, (w:) M. Dulinicz (red.), Problemy przeszłości mazowsza i Podlasia,Archeologia Mazowsza i Podlasia. Studia i materiały v, Warszawa, 263–275.

DUNIN-WĄSOWICZ T. 1982 wczesnośredniowieczna sieć drożna na Podlasiu, (w:) J. Kazimierski (red.), dzieje sokołowa Podlaskiego i jegoregionu, Warszawa, 41–57.

DZIEŃKOWSKI T. 2009 Plemienne i wczesnopaństwowe grody międzyrzecza wisły i bugu. zarys problematyki, (w:) E. Banasiewicz--Szykuła(red.), Pogranicze polsko-ruskie we wczesnym średniowieczu na lubelszczyźnie, Skarby z Przeszłości X,Lublin, 35–52.

DZIERŻEK J., NITYCHORUK J., WRÓBLEWSKI W. 1990 wczesnośredniowieczne grodzisko we wsi grodzisk, woj. siedlce w świetle badań geologiczno-geomorfologicznych,„Sprawozdania Archeologiczne” XLI, 317–326.

GAJEWSKI L.1970 wstępne badania archeologiczne w miejscowości krzymosze, pow. siedlce, „Wiadomości Archeologiczne”,XXXv/1, 137–139.

GODŁOWSKI K.2000 Pierwotne siedziby słowian, Kraków.

GÓRSKA I. I IN. 1976 I. Górska, L. Paderewska, J. Pyrgała, W. Szymański, L. Gajewski, Ł. Okulicz, grodziska mazowsza i Podlasia(w granicach dawnego województwa warszawskiego), Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.

HOCZYK-SIWKOWA S. 1988 Typologia grodzisk wczesnośredniowiecznych między wisłą a bugiem, (w:) G. Labuda, S. Tabaczyński (red.),studia nad etnogenezą słowian i kulturą europy wczesnośredniowiecznej. Tom II, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź, 47–54.

HOCZYK-SIWKOWA S. 1999 małopolska północno-wschodnia w VI–X w. struktury osadnicze, Lubelskie Materiały Archeologiczne XII, Lublin

JANKUHN H.2004 wprowadzenie do archeologii osadnictwa, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wznowienia 20, Poznań.

JASTRZĘBSKI S. 1989 badania weryfikacyjne na grodziskach w ewopolu, woj. lublin, i dołhołęce, woj. biała Podlaska,„Sprawozdania Archeologiczne” XL, 272–289.

KAJZER L.2004 zamki i dwory obronne w Polsce centralnej, Warszawa.

KALAGA J.1989a wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w krzesku-królowej niwie, woj. siedleckie, Warszawa(niepublikowanapraca doktorska napisana w archiwum Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego).

KALAGA J. 1989b sprawozdanie z badań sondażowych przeprowadzonych na grodzisku w chłopkowie, gm. Platerów, w terminieod 2.VII do 17.VII.1989 r. (maszynopis w Archiwum Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego).

KALAGA J. 2004 ciałopalny kurhan ze wsi Izdebki-błażeje w woj. mazowieckim, (w:) Z. Kobyliński (red.), hereditatemcognoscere. studia i szkice dedykowane Profesor marii miśkiewicz, Warszawa, 194–204.

KALAGA J. 2006 ciałopalny obrządek pogrzebowy w międzyrzeczu liwca, bugu i krzny we wczesnym średniowieczu, Warszawa.

KOŁODZIEJSKI S.1994 średniowieczne rezydencje obronne możnowładztwa na terenie województwa krakowskiego, Kraków.

KOMOROWSKI P.1955 grodzisko w miejscowości dzięcioły, pow. siedlce, „Wiadomości Archeologiczne” XXII/1, 91.

KONDRACKI J.1994 geografia Polski. mezoregiony fizycznogeograficzne, Warszawa.

KONDRACKI J. 2009 geografia regionalna Polski, Warszawa.

KURNATOWSKA Z.1977 słowiańszczyzna południowa, Kultura Europy Wczesnośredniowiecznej 3, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.

KUZA A.v.1985 Fortifikaciâ, (w:) B.A. Rybakov (red.), drevnââ rus´. gorod, zamok, selo, Arheologia SSSR 16, Moskva, 167–170.

LECIEJEWICZ L. (RED.)1988 mały słownik kultury dawnych słowian, Warszawa.

ŁOSIŃSKI W.1982 osadnictwo plemienne Pomorza (VI–X w.), Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.

MĄCZYŃSKA M. 2013 światło z popiołu. wędrówki ludów w europie w IV i V wieku, Warszawa.

MIKULSKI J.1937 grodziska w powiecie siedleckim, „Przegląd Archeologiczny” vI/1, 99–105.

MIŚKIEWICZ M. 1981 mazowsze wschodnie we wczesnym średniowieczu, Dissertationes Universitatis varsoviensis 167, Warszawa.

MIŚKIEWICZ M. 1982 kompleks osadniczy w niewiadomej, woj. siedleckie, na tle osadnictwa środkowego Pobuża we wczesnymśredniowieczu, (w:) J. Kazimierski (red.), dzieje sokołowa Podlaskiego i jego regionu, Warszawa, 7–40.

MIŚKIEWICZ M. 1996 wczesnośredniowieczny kompleks osadniczy w niewiadomej w województwie siedleckim, Warszawa.

MIŚKIEWICZ M. 2003 w okresie wczesnego średniowiecza, (w:) E. Banasiewicz-Szykuła (red.), Północna lubelszczyzna od pradziejówpo okres nowożytny, Skarby z Przeszłości v, Lublin, 73–118.

MIŚKIEWICZ M. 2010 Życie codzienne mieszkańców ziem polskich we wczesnym średniowieczu, Warszawa.

NOSEK S.1957 materiały do badań nad historią starożytną i wczesnośredniowieczną międzyrzecza wisły i bugu, AnnalesUniversitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio f, Nauki filozoficzne i Humanistyczne vI (1951), Lublin.

NOSOV K. 2002 russkie kreposti i osadnaâ tehnika VIII–XVII vv., Sankt-Peterburg.

PAČKOVA S.P. 2006 zarubineckaâ kul’tura i latenizirovannye kul’tury evropy, Kiev.

PARCZEWSKI M.1988a Początki kultury wczesnosłowiańskiej w Polsce. krytyka i datowanie źródeł archeologicznych, Polska AkademiaNauk–Oddział wKrakowie. PraceKomisjiAntropologicznej 27,Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.

PARCZEWSKI M. 1988b najstarsza faza kultury wczesnosłowiańskiej w Polsce, Uniwersytet Jagielloński. Rozprawy Habilitacyjne 141,Kraków.

PARCZEWSKI M. 2014 czemu wczesnośredniowiecznegrody plemienne w karpatach powstawały nie tam,gdzie powinny, (w:) P. Kittel,K. Ludwisiak, J. Twardy, I. Nowak (red.), naturalne i archeologiczno-historyczne uwarunkowania osadnictwaśredniowiecznego, Łódź, 67–71.

PLEZIA M.1952 greckie i łacińskie źródła do najstarszych dziejów słowian. część I (do VIII wieku), Polskie TowarzystwoLudoznawcze. Prace Etnologiczne III, Poznań–Kraków.

POLESKI J.2013 małopolska w VI–X wieku. studium archeologiczne, Opera Archeologiae Iagellonicae III, Kraków.

RAPPOPORT P.A.1967 Voennoe zodčestvo zapadnorusskih zemel´ X–XIV vv., Materialy i Issledovaniâ po Arheologii SSSR 140,Leningrad.

ROSPOND S.1984 słownik etymologiczny miast i gmin Prl, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.

RYMUT K. 1987 nazwy miast Polski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź (wyd. 2).

RYMUT K. (RED.) 2005 nazwy miejscowe Polski. historia. Pochodzenie. zmiany vI, Kraków.

SEDOV V.V. 1982 Vastočnye slavâne v VI–XIII vv., Arheologia SSSR 15, Moskva.

SKRZYŃSKA-JANKOWSKA K. 2001 najstarsze osadnictwo wczesnośredniowieczne Podlasia na przykładzie wybranych stanowisk, (w:) B. Bryńczak,P. Urbańczyk (red.), najstarsze dzieje Podlasia w świetle źródeł archeologicznych, Siedlce, 169–204.

SKRZYŃSKA-JANKOWSKA K. 2006 wczesnośredniowieczne pogranicze polsko-ruskie w dorzeczu środkowego bugu – główne problemy badawcze,(w:) H. Karwowska, A. Andrzejewski (red.), stan badań archeologicznych na pograniczu polsko-białoruskimod wczesnego średniowiecza po czasy nowożytne, Białystok, 51–62.

SKRZYŃSKA-JANKOWSKA K. 2013 dorzecze środkowego bugu, jako pogranicze kulturowe we wcześniejszym średniowieczu, Warszawa (autorskiegzemplarz niepublikowanej pracy doktorskiej napisanej w IAE PAN).

SOBCZAK C.2003 materiał ceramiczny z obiektu 57, odkrytego na stanowisku nr V w Łukowisku, gm. międzyrzec Podlaski, pow. biała Podlaska, woj. lubelskie, Warszawa (niepublikowana praca licencjacka w archiwum Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego).

SZCZEPAŃCZUK Z. 1989 odkrycie archeologiczne wsi grodzisko koło zbuczyna, „Prace archiwalno-konserwatorskie na terenie województwa siedleckiego” 6, 29–33.

SZYMAŃSKI W. 1987 Próba weryfikacji datowania zespołu osadniczego ze starszych faz wczesnego średniowiecza w szeligach, wojpłockie, „Archeologia Polski” XXXII, 349–376.

TERPILOVSKIJ R.V. 2004 slavâne Podneprov´â v pervoj polovine I tysâčeletiâ n.e., Monumenta Studia Gothica III, Lublin.

WACHOWSKI K.1991 oddziaływania zachodnie na wytwórczość ostróg haczykowatych u słowian, „Przegląd Archeologiczny”XXXvIII, 85–107.

WRÓBLEWSKI W.1994 wczesnośredniowieczna sieć osadnicza w dorzeczu liwca w X–XIII w., Warszawa (niepublikowana pracadoktorska w archiwum Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego).

WRÓBLEWSKI W. 2001a chronologia względna wczesnośredniowiecznych grodzisk środkowego i dolnego biegu liwca. Próba analizyw świetle badań geologiczno-geomorfologicznych, „Wiadomości Archeologiczne” LIv, 2–21.

WRÓBLEWSKI W. 2001b U źródeł kasztelanii liwskiej. wczesnośredniowieczne struktury osadnicze w dorzeczu liwca, (w:) B. Bryńczak,P. Urbańczyk (red.), najstarsze dzieje Podlasia w świetle źródeł archeologicznych, Siedlce, 205–228.

ZOLL-ADAMIKOWA H.2000 Usytuowanie cmentarzy słowian w środowisku (doba pogańska i pierwsze wieki po przyjęciu chrześcijaństwa,(w:) S. Moździoch (red.), człowiek, sacrum, środowisko. miejsce kultu we wczesnym średniowieczu, SpotkaniaBytomskie Iv, Wrocław, 207–219.

ŻAK J., MAĆKOWIAK-KOTKOWSKA L.1988 studia nad uzbrojeniem środkowoeuropejskim VI–X wieku. zachodniobałtyjskiei słowiańskie ostrogi o zaczepachhaczykowato zagiętych do wnętrza, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Seria Archeologia 31,Poznań.

ŻUKOWSKI R. 2006 wczesnośredniowieczne założenie grodowe w klimach, pow. Łosice, (w:) H. Karwowska, A. Andrzejewski (red.), stan badań archeologicznych na pograniczu polsko-białoruskim od wczesnego średniowiecza po czasy nowożytne, Białystok, 85–92.

ŻUKOWSKI R. 2008 wczesnośredniowieczne grodzisko typu chodlik-huszlew i osada przygrodowa w klimach na Podlasiu – stan. 1 i 1a, (w:) A. Buko, W. Duczko (red.), Przez granice czasu. księga jubileuszowa poświęcona Profesorowi Jerzemu gąssowskiemu, Pułtusk, 159–175.

BIENIA M. 2002 AZP obszaru 63–81 (dokumentacja z badań powierzchniowych w archiwum AZP w NID).

BIENIA M. 2003 AZP obszaru 63–79 (dokumentacja z badań powierzchniowych w archiwum AZP w NID).

KMŁP1876 kodeks dyplomatyczny małopolski. 1178–1386, Monumenta Medii Aevi Historica Res Gestas PoloniaeIllustrantia III, Kraków.

MPH1878 monumenta Poloniae historica III, Lwów.

NIEDŹWIEDŹ J. 2003 AZP obszaru 63–78 (dokumentacja z badań powierzchniowych w archiwum AZP w NID).

ŻÓŁKOWSKI S. 1987 AZP obszaru 56–85 (dokumentacja z badań powierzchniowych w archiwum AZP w NID).

ŻÓŁKOWSKI S. 1992 AZP obszaru 57–85 (dokumentacja z badań powierzchniowych w archiwum AZP w NID).

http://www.statystyka.org/statys/ad/wd/iit.htm/ (dostęp: 04.09.2015 r.).

http://www.geoportal.gov.pl/ (dostęp: 13.10.2016 r.).

https://www.google.pl/maps/ (dostęp: 18.09.2015 r.).

Podobne publikacje