Oryginalny artykuł naukowy

Materiały kultury łużyckiej ze stanowiska 4 w Magnuszewie Małym, pow. makowski

2013, 52-53, Tom 52-53, Nr B

Agnieszka Jarzec

DOI

Data publikacji

20.01.2014

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dyscyplina

Klasyfikacja

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 2 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:73

Liczba pobrań:3

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

Stanowisko 4 w Magnuszewie Małym pow. makowski,znajdujesię na obszarze Doliny Narwi 1 . Ulokowanejest po prawej stronie rzeki orzyc, około 3 km na północ od jej ujścia do Narwi. cmentarzysko położone jest na południe od zabudowań wsi Magnuszew Mały, po obu stronach drogi prowadzącej do pobliskiego Przeradowa (Ryc. 1). część wschodnia znajduje się w obrębie pól i jest nieprzerwanie użytkowana rolniczo, zaś część zachodnia położona jest na małym wyniesieniu, od zachodu ograniczonym niewielkim lasem. Teren ten od wielu lat pełnił funkcję lokalnej żwirowni, co zacznie wpłynęło na destrukcję nekropoli. Stanowisko odkryto podczas badań powierzchniowych przeprowadzonych jesienią 1986 roku przez E. Lenckowską i J. Korczaka na obszarze AZP 54–68. Na podstawie znalezionych wówczas około dwudziestu fragmentów ceramiki i przepalonych kości, określono je jako cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich. Z uwagi na nieustanne użytkowanie terenu jako piaśnicy, a tym samym niwelowanie wyniesienia, na którym znajduje się nekropola, w latach 1995–1996 odbyły się tu pierwsze prace wykopaliskowe, które, na zlecenie Delegatury Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w ostrołęce, przeprowadziła firma Anwit z Warszawy. Przebadano wówczas powierzchnię około sześciu arów, w wyniku czego odsłonięto 79 obiektów2 . Nieco ponad połowę z nich można było sklasyfikować jako groby kultury przeworskiej, natomiast chronologia pozostałych była trudna do ustalenia. Pośród zarejestrowanych wówczas obiektów znalazło się także kilka wkopów nowożytnych oraz pozostałości po okopach z II wojny światowej. obszar, na którym znajduje się stanowisko, ulegał dalszej degradacji wskutek niekontrolowanego wybierania piasku,co skłoniło badaczy do ponownej interwencji. W 2004 roku przeprowadzono kolejne, krótkie badania o charakterze ratowniczym, mające na celu zabezpieczenie powstałego obrywu żwirowni oraz zadokumentowanie odsłoniętych w nim obiektów (Ryc. 2). Kolejny sezon badań na cmentarzysku w Magnuszewie Małym odbył się w 2005 roku. Podobnie jak w latach ubiegłych, nazlecenie Delegatury MWKZ w ostrołęce, przeprowadziłajefirma Anwit. Przebadano wówczas obszar niespełna czterech arów, na którym zarejestrowano 57 obiektów (Ryc. 3). czternaście z nich można było jednoznacznie określić jako groby kultury przeworskiej z młodszego okresu przedrzymskiego i wczesnego okresu wpływów rzymskich. Kolejnych 25 to pochówki kultury łużyckiej, natomiast ustalenie przynależności kulturowej oraz funkcji pozostałych 20 obiektów nie było możliwe. Przedmiotem niniejszego artykułu jest prezentacja materiałów kultury łużyckiej, odkrytych podczas badań w latach 2004 i 2005. Mimo kilku sezonów badań i ciągłego zainteresowania miejscowego konserwatora zabytków, teren stanowiska nieprzerwanie podlega degradacji poprzez wybieranie piasku, co doprowadziło do niemal całkowitego zniszczenia pozostałej części cmentarzyska, a tym samym znacznie ograniczyło obszar ewentualnych przyszłych badań.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

BORKOWSKI A.1926 Z Ziemi Zawkrzeńskiej, „Z otchłani wieków” I/1–2, 11–12.

DĄBROWSKA T.1988 Wczesne fazy kultury przeworskiej. Chronologia – zasięg – powiązania, Warszawa.

DĄBROWSKI J. 1956 Cmentarzysko z IV okresu epoki brązu w miejscowości Przążewo, pow. Ciechanów, „Wiadomości Archeologiczne” XXIII, 211–212.

DĄBROWSKI J. 1958 Dwa cmentarzyska kultury łużyckiej w Zeńboku, pow. Ciechanów, „Materiały Starożytne” III, 85–114.

DĄBROWSKI J. 1959 Cmentarzysko z Szydłowa, pow. Mława, na tle kultury łużyckiej na Mazowszu północnym, „Materiały Starożytne” v, 233–257.

DĄBROWSKI J. 1961 Materiały kultury łużyckiej z Podlasia, „Materiały Starożytne” vII, 23–46.

DĄBROWSKI J. 1972 Powiązania ziem polskich z terenami wschodnimi w epoce brązu, Wrocław – Warszawa – Kraków – Gdańsk.

DĄBROWSKI J. 1997 Epoka brązu w północno-wschodniej Polsce, białystok.

DMOCHOWSKA G.1992 Cichowo, gm. Krzynowłoga Mała, woj. ostrołęckie, „Informator Archeologiczny”: Badania rok 1988, 35.

FRELEK S.1971 Osadnictwo wczesnodziejowe w dorzeczu prawego ujścia Wieprza i Wisły, „Wiadomości Archeologiczne”XXXvI, 213–223.

GĄDZIKIEWICZ-WOŹNIAK M.1961 Cmentarzysko łużycko-kloszowe Warszawa-Grochów, stanowisko „Brylowszczyzna”, „Materiały Starożytne”vII, 47–110.

GŁOSIK J.1961 Nowe cmentarzysko grupy północnomazowieckiej kultury łużyckiej w Kownatach Zendowych, pow. Ciechanów,„Wiadomości Archeologiczne” XXvII, 112–113.

JAKIMOWICZ R. 1923 Sprawozdania z działalności Państwowego Konserwatora Zabytków Przedhistorycznych na okręg warszawskiw roku 1922, „Wiadomości Archeologiczne” vIII, 201–224.

JAKIMOWICZ R. 1935a Sprawozdania z działalności Państwowego Muzeum Archeologicznego za rok 1927, „Wiadomości Archeologiczne” XIII, 213–232.

JAKIMOWICZ R. 1935b Sprawozdania z działalności Państwowego Muzeum Archeologicznego za rok 1928, „Wiadomości Archeologiczne” XIII, 232–279.

JARZEC A.2009 Materiały z cmentarzyska kultury łużyckiej i kultury przeworskiej na stan. 4 w Magnuszewie Małym, pow. Maków Mazowiecki, Warszawa (maszynopis pracy magisterskiej w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego).

KORSAK J. 1982 Ożumiech, gm. Krzynowłoga Mała, woj. ostrołęckie. Stanowisko 1, „Informator Archeologiczny”: Badania rok 1981, 86–87.

KORSAK J. 1984 Ożumiech, gm. Krzynowłoga Mała, woj. ostrołęckie. Stanowisko I, „Informator Archeologiczny”: Badania rok 1983, 73.

KORSAK J. 1985 Ożumiech, gm. Krzynowłoga Mała, woj. ostrołęckie. Stanowisko 1, „Informator Archeologiczny”: Badania rok 1984, 54.

KOSTRZEWSKI J.1938–1948 Od mezolitu do okresu wędrówek ludów, (w:) S. Krukowski, J. Kostrzewski, R. Jakimowicz, Prehistoria ziempolskich, Warszawa – Kraków – łódź – Poznań – Zakopane, 118–359.

MACIAŁOWICZ A.2006 Cmentarzysko kultury przeworskiej z młodszego okresu przedrzymskiego w Suchodole, pow. sochaczewski,„Wiadomości Archeologiczne” LvII, 283–369MALINOWSKI T.1967 Obrządek pogrzebowy ludności kultury łużyckiej w Polsce, „Przegląd Archeologiczny” XIv, 5–135.

MARCHELAK J., TYSZLER L.2003 Osada kultury łużyckiej z epoki brązu i okresu halsztackiego, (w:) R. Grygiel, T. łapińska, P. Papiernik (red.),Ratownicze badania archeologiczne na stanowisku 6–7 w Kowalewicach, pow. Zgierz, woj. łódzkie (Trasaautostrady A-2), via Archaeologica Lodziensis 1, łódź, 25–337.

MIKŁASZEWSKA-BALCER R.1964 Cmentarzysko kultury łużyckiej w Warszawie-Miedzeszynie, „Wiadomości Archeologiczne” XXX,354–371.

MIŚKIEWICZ J. 1968 Cmentarzysko kultury łużyckiej w miejscowości Kraszewo, pow. Ciechanów, „Wiadomości Archeologiczne”XXXIII, 303–341.

MIŚKIEWICZ J. 1973 Cmentarzysko kultury łużyckiej w miejscowości Ożumiech, pow. Przasnysz, „Wiadomości Archeologiczne”XXXvIII, 209–233.

MOGIELNICKA-URBAN M. 1992 Próba interpretacji naczyń nie zawierających kości z cmentarzyska kultury łużyckiej w Maciejowicach, woj.

Siedlce, „Przegląd Archeologiczny” XXXIX, 101–120.

MOGIELNICKA-URBAN M. 2001 Problemy epoki brązu i wczesnej epoki żelaza na Mazowszu i Podlasiu, (w:) b. bryńczak, P. Urbańczyk (red.),Najstarsze dzieje Podlasia w świetle źródeł archeologicznych, Siedlce, 55–95.

MOGIELNICKA-URBAN M. 2004 Problemy przeszłości Mazowsza i Podlasia, (w:) M. Dulinicz (red.), Problemy przeszłości Mazowsza i Podlasia, Studia i Materiały III, Warszawa, 67–91.

OKULICZ Ł., OKULICZ J.1970 Pradzieje Ziemi Zawkrzeńskiej, Studia i materiały do dziejów Mazowsza Zawkrzeńskiego 1, Mława, 9–35.

OSTASZEWSKI T.1934 Z dziejów mławskiego Mazowsza, Mława.

PUROWSKI T.2003 Cmentarzysko kultury łużyckiej w Ożumiechu na północnym Mazowszu, Warszawa.

RAKOWSKI T. 2006a Materiały z cmentarzyska kultury przeworskiej w Magnuszewie Małym, stan. 4, gm. Szelków, woj. mazowieckie, Warszawa (maszynopis pracy magisterskiej w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego).

RAKOWSKI T. 2006b Zespół uzbrojenia z Magnuszewa Małego, pow. makowski, (w:) W. Nowakowski, A. Szela (red.), Pograniczetrzech światów. Kontakty kultur przeworskiej, wielbarskiej i bogaczewskiej w świetle materiałów z badańi poszukiwań archeologicznych, światowit Supplement Series P: Prehistory and Middle Ages XIv, Warszawa,335–348.

WĘGRZYNOWICZ T. 1967 Cmentarzysko kultury łużyckiej w Kamionce Nadbużnej, pow. Ostrów Mazowiecka, „Materiały Starożytne”XI, 209–248.

WĘGRZYNOWICZ T. 1970 Cmentarzysko w miejscowości Nur Kolonia, pow. Ostrów Mazowiecka,„Wiadomości Archeologiczne” XXXv,69–83.

WĘGRZYNOWICZ T. 1973 Kultura łużycka na Mazowszu Wschodnim i Podlasiu, „Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne” II,7–126.