A Glazed Easter Egg Rattle from a Grave in the Cemetery in Kołoząb. Technological Features and Lead Provenance

Andrzejowski J. 2004, Wprowadzenie, in: M. Pyżuk, Antropologiczna interpretacja szczątków kostnych populacji kultur przeworskiej i wielbarskiej z Kołozębia, pow. Płońsk, Archeologia Polski XLIX (1-2), 33–34.

Andrzejowski J. 2006, Kołoząb, stanowisko 3. Cmentarzysko kultury przeworskiej i kultury wielbarskiej na Mazowszu płockim, Manuscript, State Archaeological Museum in Warsaw.

Arbman H. 1946, Une route commerciale pendant les X et XI siècles, Slavia Antiqua 1, 435–438.

Błoński M. 2018, Nasielsk we wczesnym średniowieczu, Warszawa.

Bogosavljević D., Vuković S. 1993, Archäologische, mineralogische und archaometallurgische Forschungen zur mittelalterlichen Blei- und Silbergewinnung in Serbien, in: H. Steuer, U. Zimmermann (eds), Montanarchäologie in Europa. Berichte zum Internationalen Kolloquium „Frühe Erzgewinnung und Verhüttung in Europa” vom 4. bis 7. Oktober 1990, Heidelberg, 409–422.

Bukowska J. 1958, Pisanki polskie z X-XIII wieku, Polska Sztuka Ludowa 12 (1), 45–49.

Church S. E., Vaughn R. B. 1992, Lead isotopic characteristics of the Cracow-Silesia Zn-Pb ores, Southern Poland, U.S. Geological Survey Open File Report 92–393, 1–16.

Chugaev A. V., Merkel S. V., Zaytseva I. E. 2021, Lead Isotopic Characteristics and Metal Sources for the Jewelry in the Medieval Rural Settlements from the Suzdal Region (Kievan Rus’), Metalla 25 (2), 101–125.

Czech-Błońska R., Siuda R., Miśta-Jakubowska E., Duczko W. 2023, Chemical composition of early mediaeval arsenic sulphide glass beads as an indicator of the origin of the raw material, Journal of Archaeological Science: Reports 52, 104291.

Duczko W., Miśta-Jakubowska E., Czech-Błońska R. 2022, Metals – Ornaments – History. Contacts of Slavic and Scandinavian Elites in the Viking Age, Wrocław.

Dzik M. 2014, Uwagi o funkcji i symbolice konstrukcji wczesnośredniowiecznych grobów w obudowach kamiennych, Acta Archaeolgica Lodzensia 6, 87–101.

Edberg R., Larsson C., Brorsson T. 2025, Glazed ceramic resurrection eggs found in Sweden and their Slavic origins, Fornvännen 2025 (1), 63–67.

Fusek G. 2013, Keramické glazované kraslice ze Slovenska, in: J. Kolenda, A. Mierzwiński, L. Żygadło (eds), Z badań nad kulturą społeczeństw pradziejowych i wczesnośredniowiecznych: księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Bogusławowi Gedidze, w osiemdziesiątą rocznicę urodzin przez przyjaciół, kolegów i uczniów, Wrocław, 585–590.

Gabriel I. 2000, Kiewer Ostereier, in: H. Beck, D. Geuenich and H. Steuer (eds), Reallexikon der Germanischen Altertumskunde 16, Berlin, 487–488.

Gruszczyńska-Ziółkowska A., Tatoń K. 2021, Tajemnice dźwięku „pisanki”, in: A. Gruszczyńska-Ziółkowska, K. Tatoń and I. Czajka (eds), Wydobyte z ciszy, Warszawa, 95–126.

Gurǎnov V., Čubur A. 2022, „Ab ovo”: ǎjca-pisanki v kurgannom pogrebal’nom obrǎde vostočnyh slavǎn, Stratum Plus 5, 127–134.

Hauptmann A., Pernicka E., Wagner G. A. 1988, Untersuchungen zur Prozeßtechnik und zum Alter der frühen Blei-Silbergewinnung auf Thasos, in: G. A. Wagner, G. Weisgerber G., Antike Edel- und Buntmetallgewinnung auf Thasos, Bochum, 88–112.

Jaskanis D. 2008, Święck. Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy na północno-wschodnim Mazowszu, Warszawa.

Kaczmarek J. 1998, Wczesnośredniowieczne przedmioty szkliwione związane z magią z Kruszwicy, in: H. Kóčka-Krenz, W. Łoziński (eds), Kraje słowiańskie w wiekach średnich: profanum i sacrum, Poznań, 549–560.

Kajkowski K. 2020, Jajo i pisanka w świecie przedchrześcijańskich wyobrażeń religijnych Północno-Zachodnich Słowian, in: M. Szymczyk, A. Jobke-Fus (eds), Myśliborska grzechotka ‒ pisanka, zabawka, przedmiot, instrument?, Myślibórz, 29–88.

Karasiński J., Bulska E., Halicz L., Tupys A., Wagner B. 2023, Precise determination of lead isotope ratios by MC-ICP-MS without matrix separation exemplified by unique samples of diverse origin and history, Journal of Analytical Atomic Spectrometry 38, 2468–2476.

Kershaw J., Merkel S. 2023, International trade in outland resources: the mining and export of lead in early medieval England in light of new isotope data from York, Medieval Archaeology, 67 (2), 249–282.

Klappauf L. 1989, Auswirkung der Grabungen im frühmittelalterlichen Herrensitz Düna bei Osterode am Harz auf die Montanforschung im Harz, Nachrichten aus Niedersachsen. Urgeschichte 58, 171–184.

Kóčka-Krenz H. 1993, Biżuteria północno-zachodniosłowiańska we wczesnym średniowieczu, Poznań.

Kontny B. 2018, Gliniana pisanka-grzechotka z wyspy na Jeziorze Golenicko-Dobropolskim, Wiadomości Archeologiczne 69, 204–207.

Kordala T. 2006, Wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe na północnym Mazowszu. Łódź.

König T. 2014, Nitra-Mlyny, stredoveké osídlenie lokality, Bratislava.

Lehmann R. 2011, Archaometallurgie von mittelalterlichen deutschem Silberbarren und Münzen, Dissertation, Leibniz Universität at Hannover.

Makarova T. 1966, O proizvodstve pisanok na Rusi, in: L. Montgajt (ed.), Kultura Drevnej Rusi, Moskva, 141–145.

Makouskaya V. 2024, The Phenomenon of medieval “Easter Eggs”: types of artifacts, probable ways of their distribution and functions (based on finds from the territory of Belarus in the European context), Folia Praehistorica Posnaniensia 29, 159–182.

Mathur R., Powell W., Miśta-Jakubowska E., Duczko W., Czech-Błońska R., Błoński M., Janowski A., Żołędziowski K., Jagodziński M., Gójska A., Kamenov G. 2024, Isotopic metal compositions of Viking and medieval tin artifacts from Poland reveal expansive trade network, Journal of Archaeological Science: Reports 53, 104296.

Matschke K. P. 2002, Mining, in: A. E Laiou (eds), The Economic History of Byzantium: Vol. 1, from the Seventh through the Fifteenth Century, Washington D.C., 115–120.

Mecking O. 2013, Medieval lead glass in Central Europe, Archeometry 55 (4), 640–662.

Merínský Z. 2013, Hmotná kultura mladší doby hradištní na Moravě a ve Slezsku, Archaeologica historica 38, 45–90.

Merkel J. F. 2007, Imperial Roman production of lead and silver in the northern part of Upper Moesia (Mt. Kosmaj area), Journal of the Serbian Archaeological Society 23, 39–78.

Merkel S. W., Florkiewicz I., Jansen M., Bode M., Wołoszyn M. 2024, Evidence for Slavic lead mining and trade: Early Rus’ lead seals from Czermno and Gródek on the Polish Rus’ border, Journal of Archaeological Science: Reports 56, 104539.

Miśta-Jakubowska E., Duczko W., Kowalska A. B., Czech-Błońska R., Mathur R., Gojska A., Oleszak D., Siuda R., Klimaszewski J. 2024, Amulets from Viking-age Baltic coast: a unique hoard from Piaski-Dramino (Poland) in the light of provenance and technological research of silvercraft art, Journal of Archaeological Science: Reports, 53, 104356.

Mozgai V., Villa I. M., Bajnóczi B., Szenthe G. 2024, The early medieval origins of copper ore extraction in the Carpathian Mountains, Archaeological and Anthropological Sciences 16, 159.

Nadolski A. 1954, Studia nad uzbrojeniem polskim w XI, XI i XII wieku, Łódź.

Natuniewicz-Sekuła M. 2006, Osady z okresu rzymskiego w Kołozębiu i Poświętnem. Studium krytyczne wykopalisk, in: W. Nowakowski, A. Szela (eds), Pogranicze trzech światów. Kontakty kultur przeworskiej, wielbarskiej i bogaczewskiej w świetle materiałów z badań i poszukiwań archeologicznych, Warszawa, 115–144.

Pacuski K. 2024, Płońsk i region płoński w średniowieczu, Płońsk.

Pankiewicz A., Siemianowska S. 2020, Early medieval glazed objects from strongholds of Wrocław and Opole. Function, origin, social significance, Přehled výzkumů 61/2, 53–70.

Pankiewicz A., Miśta-Jakubowska E., Siemianowska S., Czech-Błońska R., Błoński M., Mathur R., Karasiński J., Siuda R., Żabiński G., Gójska A. 2025, Origins of medieval lead glass ornaments in Central Europe in the light of lead isotopic analysis of finds from Wrocław and Sypniewo (Poland), Journal of Archaeological Science 176, 106168.

Poláková Z. 2022, Keramická kraslica s polychrómnou glazúrou z Nitry-Kyneku, Studia Archaeologica et Mediaevalia 13, 317–339.

Przybysz K. 1972, Podgórze-Parcele, pow. Płock. Stanowisko 2, Informator Archeologiczny. Badania 1971, 215–216.

Pyrgała J. 1968, Osadnictwo nad Płonką w późnym okresie lateńskim i okresie wpływów rzymskich, in: W. Szymański (ed.), Szkice z najdawniejszej przeszłości Mazowsza, Wrocław, 96–97.

Pyrgała J. 1970, Kołoząb, pow. Płońsk, Stanowisko 2, Informator Archeologiczny. Badania 1969, 154–155.

Pyrgała J. 1972, Mikroregion osadniczy między Wisłą a dolną Wkrą w okresie rzymskim, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.

Pyrgała J. Szymański W. 1962, Wyniki badań powierzchniowych na terenie pow. Płońsk i Sierpc woj. Warszawskiego, Wiadomości Archeologiczne 28 (1), 70–76.

Pyrgała J., Tomaszewska I. 1986, Leontomorficzna zapinka gallo-rzymska z osady w Kołozębiu, pow. Sochocin, woj. ciechanowskie, Archeologia Polski 31 (2), 351–365.

Pyrgała J., Urbańczyk P. 1976, Kołoząb, gm. Sochocin, woj. ciechanowskie, Stanowisko 2, Informator Archeologiczny. Badania 1975, 107–108.

Pyżuk M. 2004, Antropologiczna interpretacja szczątków kostnych populacji kultur przeworskiej i wielbarskiej z Kołozębia pow. Płońsk, Archeologia Polski 69 (1-2), 33–48.

Rogaczewska A. 2005, Osada wczesnośredniowieczna w Dąbrowie Górniczej – Strzemieszycach Wielkich, stanowisko 2, in: J. Sperka, S. Witkowski (eds), Osadnictwo nad Przemszą i Brynicą w średniowieczu, Sosnowiec-Cieszyn, 75–88.

Rohl B.M. 1996, Lead isotope data from the Isotrace Laboratory, Oxford: archaeometry data base 2, galena from Britain and Ireland, Archaeometry 38 (1), 165–180.

Saprykina I. A., Čugaev A. V., Pel’gunova L. A., Rodinkova V. E., Stolârova D. A. 2017, K probleme istočnikov postupleniâ serebra na territoriju Podneprov’â v rannesrednevekovoe vremâ (po materialam klada iz Sudži-Zamost’â), Stratum plus, 2017.5, 41–55.

Siemianowska E. 2008, Wczesnośredniowieczne grzechotki i pisanki w strefie przebiegu szlaku lądowego z Rusi na Pomorze, in: P. Kucypera, S. Wadyl (eds), Kultura materialna średniowiecza w Polsce, Toruń, 67–84.

Siemianowska S., Pankiewicz A., Sadowski K., Pawlicki J. K. 2023, W kwestii techniki wykonania i szkliwienia wczesnośredniowiecznych pisanek-grzechotek ze Śląska, Przegląd Archeologiczny 71, 243–270.

Steuer H. 2004, Münzprägung, Silberströme und Bergbau um das Jahr 1000 in Europa – wirtschaftlicher Aufbruch und technische Innovation, in: A. Hubel, B. Schneidmüller (eds), Aufbruch ins zweite Jahrtausend: Innovation und Kontinuität in der Mitte des Mittelalters, Ostfildern, 117–149.

Stos-Gale Z. A. 1993, The origin of copper based metals from the Roman period settlement of Jakuszowice in Southern Poland, Journal of European Archaeology 1 (2), 101–131.

Stos-Gale Z. A. 2004, Lead-isotope analyses of glass, glazes and some metal artifacts, in: G. F. Bass, S. D. Matthews, J. R. Steffy, F. H. van Doorninck Jr. (eds), Serçe Limani. An Eleventh-Century Shipwreck, Volume I. The Ship and its Anchorage, Crew, and Passengers, College Station, 453–467.

Suško A. 2011, Davn’orus’kì pisanki, Arheologìâ (2011/2), 46–53.

Suško A. 2020, Tehnologiâ vigotovlennâ keramičnih poliv’ânih pisanok za arheologičnimi materialami Kiêva, Arheologiâ (2020/4), 105–112.

Širouhov R. 2014, Importy drevnerusskih tipov na territorii prussov v X/XI–XIV vv, in: N. Makarov (ed), Rus’ v IX–XII vekah. Obŝestvo, gosudarstvo, kul’tura, Moskva ‒ Vologda, 386–412.

Škego A. 1998, Bergbau der römischen Provinz Dalmatien, Povijesni Prilozi 17, 17–105.

Šovkoplǎs G. 1980, Davn’orus’kì pisanki (z kolekcìï Deržavnogo ìstoričnogo muzeû URSR), Arheologiǎ 35, 92–97.

Szmoniewski B. Sz., Stănică A. 2023, From Kyiv to Pereyaslavets (Πρεσθλαβίτζα). The early medieval stone egg imitations and glazed egg-shaped rattles from Dobrudja, Romania, Sprawozdania Archeologiczne 75/1, 371–403.

Szmoniewski B. Sz., Miśta-Jakubowska E. forthcoming, The first isotopic analyses of non-ferrous metal objects from Poland dating to the 6th–7th centuries.

Ślusarski K. W. 2004, Wczesnośredniowieczne pisanki i grzechotki gliniane z ziem polskich. Próba typologii, in: Z. Kobyliński (eds), Hereditatem cognoscere. Studia i szkice ofiarowane Profesor Marii Miśkiewiczowej, Warszawa, 79–110.

Tylecote R. F. 1986, The Prehistory of Metallurgy in the British Isles, London.

Wajda S., Merkel S. W., Florkiewicz I., Jansen M., Marciniak-Maliszewska B., Wagner B., Wołoszyn M. 2023, Early mediaeval lead glass bangles from Czermno, Poland: results of elemental and lead isotopes analyses, Archaeometry, 66 (2), 306–325.

Wawrzeniuk J. 2004, Symbolika jajka w grobie dziecka w okresie wczesnośredniowiecznym, in: W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds), Funeralia Lednickie 6, Poznań, 143–153.

Wedephol K. H., Kruger I., Hartman G. 1995, Medieval lead glass from Northwestern Europe, Journal of Glass Studies 37, 65–66.

Zartman R. E., Pawłowska J., Rubinowski Z. 1979, Lead isotopic composition of ore deposits from the Silesia-Cracow mining district. Research on the genesis of zinc-lead deposits of Upper Silesia, Poland, Prace Instytutu Geologicznego 95, 133–151.