Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Pochodzenie i dieta mężczyzny pochowanego w grobie D162 z cmentarzyska w Bodzi w świetle badań izotopowych

2016, 54-55

Dariusz Błaszczyk

DOI

-

Data publikacji

11.01.2016

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

-

Dyscyplina

-

Klasyfikacja

-

Język publikacji

Polski

Pliki do pobrania

PDF 1 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:34

Liczba pobrań:8

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Zobacz mapę pobrań

Abstrakt

The article focuses on determination of the provenance and diet of a man buried in the grave D162 in the early medieval cemetery in Bodzia on the basis of stable isotopes analysis and in the context of previous stable isotopes analyses performed by Douglas Price and Karin frei. The grave had a form of a mausoleum and was a burial of the cemetery’s founder. It was probably a chamber grave dated to the end of the 10th or the very beginning of the 11th century. The obtained results of stable isotopes analyses of strontium, oxygen, and carbon indicate that the man, contrary to the majority of the population buried in Bodzia, was probably of local origin. Based on theanalysis ofcarbon and nitrogen isotopes, it was determined that his diet consisted of C3 plants and animal products.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

BAJKA M., FLOREK M., KOTOWICZ P.N. 2016 Pochówek z czekanem z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska na wzgórzu miejskim w sandomierzu, „ActaMilitaria Mediaevalia” 12, 175–198.

BENTLEY R.A. 2006 strontium isotopes from the earth to the archaeological skeleton: a review, “Journal of Archaeological Methodand Theory” 13/3, 135–187.

BUKO A.2012 kim byli wojownicy z bodzi?, „Archeologia Żywa” 1/59, 13–17.

BUKO A. 2015 overview of the finds from the bodzia cemetery, (w:) A. Buko (red.), bodzia. a late Viking-age elite cemeteryin central Poland, Leiden-Boston: 163–165.

BUKO A. 2016 cmentarzysko w bodzi w świetle wyników badań interdyscyplinarnych, (w:) A. Buko (red.), bodzia. elitarnycmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa, 489–507.

BUKO A. w druku mauzoleum przekształcone w elitarny cmentarz? o początkach nekropolii w bodzi, „Slavia Antiqua”.

BUKO A. (RED.)2015 bodzia. a late Viking-age elite cemetery in central Poland, Leiden–Boston.

BUKO A. (RED.) 2016 bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa.

BUKO A., KARA M.2016 chronologia cmentarza, (w:) A. Buko (red.), bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego,Warszawa, 447–452.

BUKO A., SOBKOWIAK-TABAKA I. 2011 bodzia: a new Viking age cemetery with chamber graves, “Antiquity” 85 (http://antiquity.ac.uk/projgall/buko330).

BUKO A., KARA M., DUCZKO W. I IN.2013 A. BUKO, M. KARA, W. DUCZKO, I. SOBKOWIAK-TABAKA, bodzia: a unique Viking age cemetery with chamber--like graves from central Poland, (w:) B. Stanisławski, S. Moździoch, P. Wiszewski (red.), scandinavianculture in medieval Poland, Interdisciplinary Medieval Studies 2, Wrocław, 353–371.

BUKO A., KARA M., PRICE T.D. I IN.2013 A. BUKO, M. KARA, T.D. PRICE, W. DUCZKO, K.M. fREI, I. SOBKOWIAK-TABAKA, a unique medieval cemeteryfrom the 10th/11th century with chamber-like graves from bodzia (central Poland). Preliminary results of themultidisciplinary research, “Archäologisches Korrespondenzblat”, 43/3, 423–442.

CHUDZIAK W.2001 wczesnośredniowieczne groby komorowe z kałdusa pod chełmnem na Pomorzu wschodnim, „Slavia Antiqua”42, 63–94.

CHUDZIAK W. 2002 śladyskandynawskiej obrzędowości w kałdusie na Pomorzu wschodnim, (w:) J. Wrzesiński (red.), Popiół i kość,Funeralia lednickie. spotkanie 4, Sobótka–Wrocław, 433–448.

CHUDZIAK W. 2003 wczesnośredniowieczne „importy“ skandynawskie z kałdusa pod chełmnem na Pomorzu wschodnim, (w:)M. Dulinicz (red.), Słowianie i ich sąsiedzi we wczesnym średniowieczu, Warszawa–Lublin, 117–131.

DROZD-LIPIŃSKA A., KOZŁOWSKI T.2015 analysis of the skeletal population from the cemetery of bodzia, (w:) A. Buko (red.), bodzia. a late Viking-ageelite cemetery in central Poland, Leiden–Boston, 143–162.

DROZD-LIPIŃSKA A., KOZŁOWSKI T. 2016 Populacja z cmentarzyska w bodzi w świetle danych antropologicznych, (w:) A. Buko (red.), bodzia. elitarnycmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa, 412–422.

EVANS J., STEWART C. 2015 sr isotope analysis of the tooth enamel from animals from kopydłowo settlement, Poland, (w:) A. Marcininiak,I. Sobkowiak-Tanbaka, M. Bartkowiak, M. Lisowski (red.), kopydłow stanowisko 6. osady neolitycznez pogranicza kujaw i wielkopolski, Pękowice–Poznań, 281–283.

FREI K.M., FREI R. 2011 The geographic distribution of strontium isotopes in danish surface water – a base for provenance studies inarchaeology, hydrology and agriculture, “Applied Geochemistry” 26, 326–340.

FREI K.M., PRICE T.D. 2012 Isotopes and human mobility in prehistoric scandinavia, “Journal of Anthropological and ArchaeologicalSciences” 4, 103–114.

GARDEŁA L.2016 wczesnośredniowiecznegroby komorowe – lustra czy miraże życia? rozważania nad praktykami funeralnymi naziemiach polskich, (w:) D. Błaszczyk, D. Stępniewska (red.), Pochówki w grobach komorowych na ziemiachpolskich w okresie wczesnego średniowiecza, Warszawa, 154–175.

GREGORICKA L.A. I IN.2014 L.A. GREGORICKA, T. K. BETSINGER, A. B. SCOTT, M. POLCyN, apotropaic practices and the undead: a biogeochemical assessment of deviant burials in post-medival Poland, “PLoS ONE” 9/11, 1-24 (doi:10.1371/journal.pone.0113564).

HILDEBRANDT-RADKE I.2016 wpływ procesów depozycyjnych i podepozycyjnych na stan zachowania pochówków na cmentarzysku szkieletowym w bodzi, (w:) A. Buko (red.), Bodzia. Elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa,59–65.

KARA M.2013 wybrane groby z uzbrojeniem z cmentarzyska w bodzi pod włocławkiem – przyczynek do studiów nadobecnością „wikingów” w państwie pierwszych Piastów, „Studia nad Dawną Polską” 3, 117–132.

KARA M. 2016a Przybory kupieckie, (w:) A. Buko (red.), bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa,107–113.

KARA M. 2016b Uzbrojenie, (w:) A. Buko (red.), bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa, 115–130.

KEMPKE T.1991 starigard/oldenburg. hauptburg der slawen in wagrien, (w:) die waffen des 8.–13. Jahrhunderts, Offa--Bücher 73, Neumünster.

KIRPIČNIKOV A.N.1966 drevnerusskoe oružie 2, kop’â, sulicy, boevye topory, bulavy, kisteni IX–XIII vv., Arheologiâ SSSR. Svodarheologičeskih istočnikov seria E 1-36, Moskva–Leningrad.

KOWALSKA A.B.2016 skórzane elementy stroju w pochówkach na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w bodzi, (w:) A. Buko(red.), bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa, 253–264.

KRĄPIEC M. 2016 aneks b. wyniki kalibrowanych datowań radiowęglowych prób z cmentarzyska w bodzi wykonanych metodąkonwencjonalną w laboratorium datowań bezwzględnych w cianowicach k. krakowa, (w:) A. Buko (red.),bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa, 455.

LINDERHOLM A., JONSON CH.H., SVENSK O., LIDÉN K. 2008 diet and status in birka: stable isotopes and grave goods compared, “Antiquity” 82, 446–461.

MATUSIAK D.2010 charakterystyka izotopowa glin zwałowych okolic konina (niepublikowana praca magisterska w ArchiwumUniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu).

MAYS S. 2010 The archaeology of human bones, London–New york.

MĄDRZYK K., TOTA K. 2011 antropologia dla archeologii – badania stabilnych izotopów strontu i ich wykorzystanie w bioarcheologii, (w:)B. Borowska-Strugińska, M. Kurek, A. Spinek (red.), „nic co ludzkie nie jest mi obce” – środowisko biologicznei kulturowe człowieka na przestrzeni wieków, Łódź, 111–116.

MüLLER-WILLE M.2016 cmentarzysko w bodzi w kontekście odkryć w północno-zachodniej i wschodniej europie, (w:) A. Buko (red.),bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa, 459–480.

NADOLSKI A.1954 studia nad uzbrojeniem polskim w X, XI i XII wieku, Łódź.

NEHLICH O. I IN.2009 O. NEHLICH, J. MONTGOMERy, J. EvANS, S. SCHADE-LINDIG, S.L. PILCHER, M.P. RICHARDS, K.W. ALT,mobility or migration: a case study from the neolithic settlement of nieder-mörlen (hessen, germany), “Journalof Archaeological Science” 36/8, 1791–1799.

PETERSEN J.1919 de norske vikingesverd en typologisk-kronologisk studie over vikingetidens vaaben, Kristiania.

POSPIESZNY Ł., BEŁKA Z. 2015 dieta i mobilność u schyłku starożytności. szczątki ludzkie z cmentarzyska w karczynie/witowach stan. 21/22w świetle badań izotopowych, (w:) A. Romańska, J. Bednarczyk (red.) karczyn/witowystan. 21/22. birytualnecmentarzyska kultury przeworskiej z kujaw, Studia i Materiały do Dziejów Kujaw, t. 12, Poznań–Inowrocław,171–187.

PRICE T.D. I IN.2004 T.D. PRICE, C. KNIPPER, G. GRUPE, v. SMRCKA, strontium Isotopes and Prehistoric human migration: Thebel beaker Period in central europe, “European Journal of Archaeology” 7/1, 9–40.

PRICE T.D. I IN.2012 T.D. PRICE, J.N. NIELSEN, K.M. fREI, N. LyNNERUP, sebbersund: isotopes and mobility in an 11th–12th c. addanish churchyard, “Journal of Archaeological Science” 39, 3714–3720.

PRICE T.D., fREI M.2015 Isotopic proveniencing of the bodzia burials, (w:) Buko A. (red.), bodzia. a late Viking-age elite cemetery incentral Poland, Leiden–Boston, 445–462.

PRICE T.D., FREI M. 2016 badania izotopowe pochówków z bodzi, (w:) Buko A. (red.), bodzia. a late Viking-age elite cemetery incentral Poland, Leiden–Boston, 425–435.

PRICE T.D., BURTON J.H., BENTLEY R.A.2002 The characterization of biologically available strontium isotope ratios for the study of prehistoric migration,“Archaeometry” 44, 117–135.

RATAJCZYK Z.2013 The cemetery in ciepłe – current research results, (w:) S. Moździoch, P. Wiszewski (red.), scandinavianculture in medieval Poland (Interdisciplinary Medieval Studies, vol. 2), Wrocław, 323–351.

RATAJCZYK Z. 2016 groby komorowe z wczesnośredniowiecznego cmentarzyska w ciepłem, gm. gniew, woj. pomorskie, (w:)D. Błaszczyk, D. Stępniewska(red.), Pochówki w grobach komorowych na ziemiach polskich w okresie wczesnegośredniowiecza, Warszawa, 90–101.

REITSEMA L.2012 stable carbon and nitrogen isotope analysis of human diet change in prehistoric and historic Poland, Ohio(niepublikowana praca doktorska https://etd.ohiolink.edu/pg_10?0::NO:10:P10_ACCESSION_NUM:osu1330969837).

REITSEMA L.J., CREWS D.E., POLCyN M.2010 Preliminary evidence for medieval Polish diet from carbon and nitrogen stable isotopes, “Journal ofArchaeological Science” 37, 1413–1423.

REITSEMA L.J., KOZŁOWSKI T.2010 wstępne sprawozdanie z analiz izotopowych szczątków ludzkich i zwierzęcych, (w:) W. Chudziak (red.),wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w kałdusie (stanowisko 4), Mons Sancti Laurentii 5, Toruń,135–138.

REITSEMA L.J., KOZŁOWSKI T.2013 diet and society in Poland before the state: stable isotope evidence from wielbark population (2nd c. ad),“Anthropological Review”, 76/1, 1–22.

REITSEMA L.J., KOZŁOWSKI T., MAKOWIECKI D.2013 human o environment interactions in medieval Poland: a perspective from the analysis of faunal stable isotopesratios, “Journal of Archaeological Science” 40, 3636–3646.

REITSEMA L.J. I IN.2015 REITSEMA L.J., KOZŁOWSKI T., JANKAUSKAS R., DRąŻKOWSKA A., KRAJEWSKA M., dieta przedstawicieli elitspołecznych rzeczypospolitej na podstawie analizy stabilnych izotopów węgla i azotu w szczątkach szkieletowych,(w:) A. Drążkowska (red.), kultura funeralna elit rzeczypospolitej od XVI do XVIII wieku, Toruń,230–246.

REITSEMA L.J. I IN.2017 L.J. REITSEMA, T. KOZŁOWSKI, D.E. CREWS, M.A. KATZENBERG, W. CHUDZIAK, resiliance and local dietaryadaptation in rural Poland, 1000 – 1400 ce, “Journal of Anthropological Archaeology” 45, 38–52.

RĘBKOWSKI M. 2006 kilka uwag w sprawie genezy orientacji pochówków szkieletowych we wczesnym średniowieczu, (w:) M. Dworaczyk, A. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski (red.), świat słowian wczesnego średniowiecza, Szczecin–Wrocław, 515–520.

STEUER H.1984 Feinwaagen und gewichte als Quellen zur handelsgeschichte des ostseeraumes, (w:) H. Jankuhn i in. (red.),archäologische und naturwissenschaftliche Untersuchungen anländlichen und frühstädtischen siedlungen imdeutschen küstengebiet vom 5. Jh. v. chr. bis zum 11.Jh n. chr., 2: handelsplätze des frühen und hohenmittelalters, Weinheim, 273–292.

SUCHODOLSKI S.2016 obol zmarłych, (w:) A. Buko (red.), bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa,285–304.

SZOSTEK K.2009 chemical signals and reconstruction of life strategies from ancient human bones and teeth – problems andperspectives, “Anthtropological Review” 72, 3–30.

REITSEMA L.J., KOZŁOWSKI T., MAKOWIECKI D.2013 human o environment interactions in medieval Poland: a perspective from the analysis of faunal stable isotopesratios, “Journal of Archaeological Science” 40, 3636–3646.

REITSEMA L.J. I IN.2015 REITSEMA L.J., KOZŁOWSKI T., JANKAUSKAS R., DRąŻKOWSKA A., KRAJEWSKA M., dieta przedstawicieli elitspołecznych rzeczypospolitej na podstawie analizy stabilnych izotopów węgla i azotu w szczątkach szkieletowych,(w:) A. Drążkowska (red.), kultura funeralna elit rzeczypospolitej od XVI do XVIII wieku, Toruń,230–246.

REITSEMA L.J. I IN.2017 L.J. REITSEMA, T. KOZŁOWSKI, D.E. CREWS, M.A. KATZENBERG, W. CHUDZIAK, resiliance and local dietaryadaptation in rural Poland, 1000 – 1400 ce, “Journal of Anthropological Archaeology” 45, 38–52.

RĘBKOWSKI M.2006 kilka uwag w sprawie genezy orientacji pochówków szkieletowych we wczesnym średniowieczu, (w:) M. Dworaczyk, A. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski (red.), świat słowian wczesnego średniowiecza, Szczecin–Wrocław, 515–520.

STEUER H.1984 Feinwaagen und gewichte als Quellen zur handelsgeschichte des ostseeraumes, (w:) H. Jankuhn i in. (red.),archäologische und naturwissenschaftliche Untersuchungen anländlichen und frühstädtischen siedlungen imdeutschen küstengebiet vom 5. Jh. v. chr. bis zum 11.Jh n. chr., 2: handelsplätze des frühen und hohenmittelalters, Weinheim, 273–292.

SUCHODOLSKI S.2016 obol zmarłych, (w:) A. Buko (red.), bodzia. elitarny cmentarz z początków państwa polskiego, Warszawa,285–304.

SZOSTEK K.2009 chemical signals and reconstruction of life strategies from ancient human bones and teeth – problems andperspectives, “Anthtropological Review” 72, 3–30.

Podobne publikacje