pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

New Early Medieval Cemetery in Suwałki-Szwajcaria

2025, 63, Numer 1

Marcin Engel

0000-0003-3754-7758

State Archaeological Museum in Warsaw

Cezary Sobczak

0000-0002-4906-4916

State Archaeological Museum in Warsaw

Renata Maskowicz-Sikorowska

Muzeum Okręgowe w Suwałkach

Julia Siemaszko-Dziub

Regional Heritage Protection Office in Suwałki

DOI

-

Data publikacji

31.12.2025

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

angielski

Pliki do pobrania

PDF 4 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:46

Liczba pobrań:60

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

The paper presents the discovery of a previously unknown early medieval site in Suwałki-Szwajcaria, most likely a plough-damaged Yatvingian cemetery. The find was initiated by artifacts handed to the Regional Heritage Protection Office in Suwałki by a chance finder and subsequently examined by the State Archaeological Museum in Warsaw. Field verification in 2025 confirmed the presence of ornaments and horse-riding equipment on the site, including a penannular brooch with star-shaped terminals, a bracelet fragment with a zoomorphic head, a cross-shaped strap distributor, and a large D-shaped buckle. These objects are characteristic of Yatvingian sepulchral contexts and reveal close analogies with finds from Krukówek, Żytkiejmy, and the Szczeberka River cemeteries, as well as Baltic material from the 11th to 13th centuries. The discovery is particularly significant given the scarcity of well-documented Yatvingian necropolises. Until now, Suwałki-Szwajcaria was known primarily for its Roman Period and Migration Period barrow cemetery, linked with the Sudovian Culture. If further research confirms the sepulchral character of the new site, it will establish this locality as an important early medieval Yatvingian cemetery, marking a major contribution to the study of Baltic funerary practices.

Słowa kluczowe:

Suwałki-Szwajcaria,cemetery,Yatvingia,early Middle Ages

Bibliografia

Arbman H. 1943, Birka. Die Gräber, BIRKA. Untersuchungen und Studien I (Text), Stockholm.

Bliujienė A. 1999, Vikingų epochos kuršių papuošalų ornamentika, Vilnius.

Engel C. 1939, Das jüngste heidnische Zeitalter in Masuren, Prussia 33, 41–57.

Engel C., La Baume W. 1937, Kulturen und Völker der Frühzeit im Preussenlande, Königsberg.

Engel M. 2015, Podgrodzia, siedziby elit jaćwieskich, in: A. Bitner-Wróblewska, D. Cyngot, G. Iwanowska (eds), Jaćwingowie zapomniani wojownicy/Yatvings. The forgotten warriors, Warszawa, 15–17.

Engel M. 2020a, Jaćwieskie ośrodki grodowe, Seminarium Bałtyjskie IV, Warszawa.

Engel M. 2020b, „Kraina konnych wojowników”? Przegląd uzbrojenia i oporządzenia jeździeckiego na terenach jaćwieskich od schyłku IX do XIII w., Acta Militaria Mediaevalia XVI, 57–87.

Engel M. 2023, Sztuka wojenna Jaćwingów w świetle źródeł historycznych i archeologicznych. Zarys problematyki, in: D. Michaluk, E. Kotkowicz (eds), Podlasie w działaniach wojennych w średniowieczu i w czasach nowożytnych, Ciechanowiec, 9–28.

Engel M. 2024, Prusowie i Jaćwingowie, in: D. Dąbrowski, E. Siemianowska (eds), PrzedPolska. Ziemie polskie w czasach plemiennych, Gniezno-Poznań, 211–230.

Fingerlin I. 1971, Gürtel des hohen und späten Mittelalters, München.

Gaerte W. 1929, Urgeschichte Ostpreußens, Königsberg.

Gardeła L., Kajkowski K., Ratajczyk Z., Wadyl S. 2019, Oporządzenie jeździeckie i elementy rzędu końskiego, in: S. Wadyl (ed.), Ciepłe. Elitarna nekropola wczesnośredniowieczna na Pomorzu Wschodnim, Gdańsk, 139–164.

Goßler N. 2011, Reiter und Ritter: Formenkunde, Chronologie, Verwendung und gesellschaftliche Bedeutung des mittelalterlichen Reitzubehörs aus Deutschland, Beiträge zur Ur- und Frühgeschichte, Mecklenburg-Vorpommerns 49, Schwerin.

Iwanowska G. 2022, Ozdoby i części stroju, in: G. Iwanowska, C. Sobczak, M. Engel, Grodzisko w Jeglińcu. Jaćwieskie centrum osadnicze w świetle badań archeologicznych i przyrodniczych, Warszawa, 91–122.

Jaskanis J. 2013, Szwajcaria. Cmentarzysko bałtyjskie kultury sudowskiej w północno-wschodniej Polsce, Warszawa.

Jończyk L. 2015, W królestwie Pikula. Z badań nad obrządkiem pogrzebowym wczesnośredniowiecznej Jaćwieży, in: S. Wadyl, M. Karczewski, M. Hoffmann (eds), Materiały do Archeologii Warmii i Mazur 1, Warszawa–Białystok, 235–244.

Kulakov V. I. 1990, Drevnosti Prussov VI–XIII vv., Arheologiâ SSSR. Svod arheologičeskich istočnikov G 1-9, Moskva.

Kulakov V. I. 1999, Irzekapinis, Stratum Plus 5, 211–273.

Kulakov V. I. 2016, Prussy ѐpohi vikingov: žizni byt obŝiny Kaupa, Moskva.

Kulikauskienė R., Rimantienė R. 1966, Lietuvių liaudies menas. Senovės Lietuvių Papuošalai. T. 2. Vilnius. LA 1974, Latvijas PSR Arheoloģija, A. Bīrons, Ē. Mugurēvičs, Ā. Stubavs, E. Šnore (eds), Rīga.

LAA 1978, Lietuvos TSR Archeologijos Atlasas IV. I–XII a. radiniai, Vilnius.

Lewoc I., Miłek S., Nowakiewicz T., Rembecki D. 2024, Jaćwingowie znad Szczeberki, czyli o bogactwie i sile szlachetnych Sudowów, ich cmentarzyskach i przełomowym odkryciu w polskiej archeologii. Informacje wstępne, in: M. Karczewska, M. Karczewski, M. J. Hoffmann, B. Radzicki (eds), Kompleksowa Ekspedycja Jaćwieska. Biografia i dziedzictwo, BiałystokOlsztyn, 357–372.

Lysenka P. F. 2000, Gandal’ i pryvaznyâ vyraby, Arhealogiâ Belarusi III, Sârèdnevâkovy peryâd (IX–XIII st.), 434–454.

Nadolski A., Abramowicz A., Poklewski T. 1959, Cmentarzysko z XI wieku w Lutomiersku pod Łodzią, Łodź.

Sergeeva Z. M. 1981, K izučeniû kul’turno-ekonomičeskih svâzej zapadnorusskih zemel’ s Pribaltikoj (po nahodkam zverinogolovyh brasletov), Kratkie Soobŝeniâ 164, 30–35.

Sikora J., Kittel P., Wroniecki P. 2017, Katalog obiektów objętych badaniami nieinwazyjnymi z lat 2013-2016, in: A. Andrzejewski, J. Sikora (eds), Grodziska wczesnośredniowieczne Polski centralnej. Archeologiczne badania nieinwazyjne z lat 2013-2016, Łódź, 67–279.

Thunmark-Nylen L. 1998, Die Wikingerzeit Gotlands, II, Typentafeln, Stockholm.

Thunmark-Nylen L. 2006, Die Wikingerzeit Gotlands, III/1, Text, Stockholm.

Volkaitė-Kulikauskienė R. K. 1970, Lietuviai IX–XII amžiais, Vilnius.

Voronin N. N. 1954, Drevnee Grodno (po materialam arheologičeskih raskopok 1932–1949 gg.), in: B. A. Rybakov (ed.), Materialy i Issledovaniâ po Arheologii SSSR 41, Moskva.

Wachowski K. 1984, Militaria z grodu na Ostrówku w Opolu, in: B. Gediga (ed.), Studia nad kulturą wczesnopolskiego Opola.

Militaria - wyroby bursztynowe, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź, 11–112.

Podobne publikacje