Weryfikacyjne badania osiedli nawodnych na wschodnich Mazurach, przeprowadzone jesienią 1993 roku i wiosną 1994 roku

Abstrakt

Wiosną 1994 roku zakończono akcję weryfikacji osiedli nawodnych z wczesnej epoki żelaza na terenie Mazur Wschodnich, obejmującą mezoregiony: Pojezierze Ełckie i w Krainę Wielkich Jezior Mazurskich, prowadzoną przez członków Studenckiego Koła Badań Podwodnych przy Instytucie Archeologii i Etnografii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.1 Badania lądowe (powierzchniowo-sondażowe) i podwodne (penetracyjne) stref przybrzeżnych dawnych i współczesnych zbiorników wodnych2 miały na celu przede wszystkim ustalenie dokładnej lokalizacji stanowisk wiązanych z obronnym osadnictwem nawodnym kultury kurhanów zachodniobałtyjskich, określenie ich właściwej chronologii oraz stanu zachowania (OKULICZ 1970; MACKIEWICZ 1984)<br>VERIFYING SURVEY OF THE LAKE SETTLEMENTS IN EAST MASURIA, CARRIED OUT IN AUTUMN 1993 AND SPRING 1994. As a result of the verification of the lake settlements from the early Iron Age in the Ełk Lake District and the District of the Great Masurian Lakes (Łapo, Ossowski 1992) conducted between 1992 and 1994 (Łapo, Ossowski 1994), 15 out of 35 sites had been positively verified. 12 are settlements of the West Baltic Barrow Culture (WBBC) and represent certain types: - the tile dwelling: Bogaczewo, site 2, Giżycko administrative district; Nowy Harsz, site 1, Pozezdrze adm. dist.; Pieczarki, site 1, Pozezdrze adm. dist.; Rybical, site 1, "Ryńskie Lake", Ryn adm. dist.; Rydzewo, site 1, Ełk adm. dist.; Skomack Wielki, site 3, "Tulewo Lake", Stare Juchy adm. dist.; Szczecinowo, site 1, Stare Juchy adm. dist. - the settlement on a natural isle: Knis, site 3, Ryn adm. dist.; Pietrasze, site 2, Wydminy adm. dist. - the bank settlement: Dobra Wola, site 1, Stare Juchy adm. dist.; Rapa, site 1, Banie Mazurskie adm. dist.; Zielony Gaj, site 1, "Mateuszek", Giżycko adm. dist. As to the remaining three: Gąski, site 2, Ełk adm. dist., Radzieje, site 4, "Dobskie Lake", Węgorzewo adm. dist.; Sztynort, site 1, Węgorzewo adm. dist. - these are the relics of bridges from modern times. As to other 6 neither the definite chronology can be established nor their identity as the settlements known from archives can be stated: Czarne, site 1, "Wschód", Orzysz adm. dist.; Dręstwo, site 34, "Dręstwo Lake", Bargłów Kościelny adm. dist.; Knis, site 1, Ryn adm. dist.; Ostrów, site 2, "Czarne Lake", Stare Juchy adm. dist.; Skomack Wielki, site 1, "Orzysz Lake", Stare Juchy adm. dist.; Szymonka, site 6, "Szymoneckie Lake", Ryn adm. dist. Other 14 had not been discovered because of scarceness of the archival information and due to the fact that some of the lakes turned into marshes or are covered with vegetation. Furthermore, in the course of the searches more than ten other sites dating from the Stone Age to modern times. The verification showed that the majority of the discovered sites, regardless whether under water or on land, is prone to quick degradation and therefore calls for immediate rescue excavations, at least to the point of the surface record. Summing up the results of the research one has to stress the necessity of doing excavations on the WBBC bank settlements, ignored in contemporary work. Today there is no detailed information on this subject. Furthermore, it seems necessary to conduct a similar verifying research on the territories of Olsztyn and Elbląg administrative districts and in the Suwałki region.