Popielnice wanienkowate : analiza i próba interpretacji

Abstrakt

Jednym z ciekawszych problemów, jakimi zajmuje się od ponad ćwierć wieku „archeologia bałtyjska", jest sytuacja kulturowa w okresie wpływów rzymskich i w okresie wędrówek ludów na terenach obecnej Suwalszczyzny. Dokładnie chodzi tutaj o problem wydzielenia tzw. kultury sudowskiej. Termin ten został po raz pierwszy użyty przez M. Kaczyńskiego (1976), jako robocze określenie zjawisk zachodzących na Suwalszczyźnie we wspomnianych wyżej czasach. Następnie, próby uściślenia definicji tej jednostki kulturowej podjęła się A. Bitner-Wróblewska (1994: 224-230; 1998). Trudno jednak uznać którąkolwiek z tych prac za wyczerpującą monografię kultury sudowskiej. Może to dziwić zważywszy na względnie dużą liczbę przebadanych stanowisk i stosunkowo dobry stan publikacji materiałów (NOWAKOWSKI 1986: 382-384, tam dalsza literatura). Być może przyczyną utrudniającą powstanie takiej monografii jest brak kompleksowego opracowania podstawowego źródła do poznania tej kultury, czyli ceramiki (BITNER-WRÓBLEWSKA 1994: 219). Wydaje się, że dosyć dobrym sposobem na przezwyciężenie tej trudności są osobne opracowania poszczególnych typów naczyń (BITNER-WRÓBLEWSKA 1994). W niniejszym artykule1 zostanie przedstawiona problematyka dotycząca jednej z bardziej charakterystycznych form ceramicznych kultury sudowskiej tj. popielnic wanienkowatych.<br>ELONGATED "TUBSHAPED" CINERARY URNS - ANALYSIS AND ATTEMPT OF INTERPRETATION. The article presents the analysis and possible interpretations of the elongated "tubeshaped" cinerary urns found in Suwalki region and dating to the migration period. At present we know about 14 such urns from 5 different sites. They are concentrated in the area of Suwalki grouping of Sudowska Culture. There is an isolated example found in Kal, about a hundred kilometers from the grouping. It can be interpreted as the evidence for mutual contacts between groups of people living in eastern and western part of Masuria. The earliest urns are dated to the phase D of the period of migration of peoples and the latest to the beginning of the phase E of the same period. This unusual urn form was most probably an effect of adaptation of the custom of inhumation, known in Suwalki region in the late Roman period.