pl
Inne (cytowalne)
Światowit

Fieldwork at Risan 2015

2016, 54-55

Martin Lemke

0000-0002-1213-5426

University of Warsaw, Faculty of Archaeology

DOI

-

Data publikacji

31.01.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

angielski

Pliki do pobrania

PDF 891 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:22

Liczba pobrań:22

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

W roku 2015 eksplorowano sondaż nieopodal miejscowej podstawówki, u stóp wzgórza akropolu risańskiego zwanego Gradina. Zabudowa miejska odkryta wzdłuż rzeki po drugiej stronie szkoły w latach 2004-2012, choć przyniosła wspaniałe zabytki jak słynny skarb z Risan, to jednak reprezentuje stosunkowo plebejską kwaterę miasta, z niewielkimi ulicami, magazynami pełnych amfor i skromnymi domostwami. Inaczej na oddalonym o kilkadziesiąt metrów tegorocznym odcinku, który ukazał nam zdecydowanie bardziej monumentalną architekturę. Przez cały wykop przebiega szereg solidnych murów, z których szczególnie jeden, wykonany z bardzo dużych bloków kamiennych, zwraca na siebie uwagę. Uchwyciliśmy ten mur w miejscu, w którym znajdowało się wejście do budynku, o czym świadczy szeroki próg z zagłębieniami na mocowanie potężnych drzwi. Takie wejście musiało prowadzić do wnętrza jakiegoś ważnego budynku z okresu grecko-rzymskiego miasta, ale dopiero przyszłe kampanie pozwolą nam rozstrzygnąć, czy była to rezydencja władcy, świątynia, czy też może inna budowla o charakterze oficjalnym. Po zewnętrznej stronie progu odkryliśmy płytowanie wykonane z potężnych kamieni oraz przebiegającą kilkadziesiąt centymetrów niżej brukowaną ulicę z wcześniejszego hellenistycznego okresu miasta, wraz z murowanym kanałem. Po drugiej stronie ulicy odkryliśmy szereg kolejnych murów układających się w ciąg pomieszczeń kolejnego budynku. Zabytki odkryte wewnątrz pomieszczeń, nad ulicą i w monumentalnym budynku nie odstawały splendorem od miejsca ich znalezienia. W liczącym sobie kilkaset zabytków inwentarzu znalazło się wiele monet, w tym jeden tzw. aes grave („ciężki as”), monetę Republiki Rzymskiej zIII w. p.n.e. Innym ciekawym zabytkiem jest mały rzymski ołtarzyk wotywny (Ryc. 3), wykonany zzaprawy wapiennej i służący być może w domowym sanktuarium. Mógł też być ustawiony w świątyni przed głównym ołtarzem lub wyobrażeniem bóstwa. Dalej wydobyliśmy zziemi gemmęz przedstawieniem Zeusa z orłem, która niegdyś zdobiła sygnet, oraz dwa potężne uchwyty skrzyni lub innego przedmiotu drewnianego, wykonane z brązu i zdobione plastycznym przedstawieniem twarzy boga Achelousa, który był kojarzony w mitologii jako opiekun rzek, jak i za swoją walkę z Heraklesem o rękę pięknej Dejaniry. W pobliżu uchwytów odkryliśmy także liczne brązowe nity i aplikacje, należące również do tego samego drewnianego zabytku.

Bibliografia

DUBOIS B. ET AL.2015 B. DUBOIS, D. JOSSET, E. MILLET, C. vILLENAvE, la tombe princière du Ve siècle avant notre ère de lavau “zac dumoutot” (aube), Bulletin de la Société Préhistorique française 112/2 , 371-374.

DUBOIS B., GARCIA D., MILLET E.2015 les contacts entre la méditerranée archaïque et le monde celtique: le cas de la tombe de lavau (aube), Comptesrendus de l’Académie de Juillet III, 1185–1212.

DYCZEK P. ET AL.2004 P. DYCZEK, V. KOVAČEVIČ, P. LUTOVAC, J. MARTINOVIC, J. RECŁAW, A. STAKOVIC, rhizon 2001–2003. Preliminary report on the excavations of the center for archaelogical research – novae, warsaw University,“Archeologia” Lv, 101–118.

DYCZEK P. ET AL. 2007 P. DYCZEK, V. KOVAČEVIČ, M. LEMKE, P. LUTOVAC, J. RECŁAW, rhizon 2004–2007. Preliminary reporton the excavations of the center for research on the antiquity of southeastern europe, University of warsaw,“Archeologia” LvIII, 121–139.

DYCZEK P. ET AL. 2014 P. DYCZEK, T. KOWAL, M. LEMKE, J. RECŁAW, rhizon 2008–2012. Preliminary report on the excavations ofthe center for research on the antiquity of southeastern europe, University of warsaw, “Archeologia” LXII–LXIII (2011–2012), 91–109.

FABER A.1992 Prilog topografiji prethistorijskog i antičkog naselja na tlu risna, “Glasnik Odjeljenja umjetnosti. Crnogorskaakademija nauka i umjetnosti” 11, 26–39.

KOVAČEvIĆ V.1997 Istraživanja arheološkog lokaliteta “carine” u risnu, “Glasnik Odjelenja Umjetnosti Crnogorska AkademijaNauka i Umietnosti” 16, 17–51.

KOWAL T.2013 changes in a landscape: a case study of Three Postcards from risan, “Novensia” 24, 41–60.

KOWAL T., LEMKE M.2015 risan, montenegro. excavations in 2014, “Światowit” XII (LIII)/A (2014), 213–222.

LEMKE M.2014 new Facts from old Texts. dusting off written sources on antique and medieval risan, “Novensia” 25, 53–83.

LEMKE M. 2017 zwei bronzene acheloosmasken aus der hellenistischen hafensiedlung rhizon (montenegro), ArchäologischesKorrespondenzblatt 47/4, 489–500.

LEMKE M. (forthcoming) a history of research in risan, (in:) rhizon/risinum I, Warsaw.

MOLINARI N., SISCI N.2016 Potamikon: sinews of acheloios. a comprehensive catalog of the bronze coinage of the man-Faced bull, withessays on origin and Identity, Oxford.

MUSCARELLA O.1962 The oriental origin of siren cauldron attachments, “Hesperia” 31/4, 317–329.

UJES D., KOVAČEVIĆ V.1992 novac “kralja” balajosa sa iskopavanja u risnu (1988), “Numizmatičar” 15, 9–24.