"Disce aut discede", czyli o tym, po co archeologowi potrzebna jest wiedza toponomastyczna i geografia historyczna

Abstrakt

Archeolog wieków średnich jest w tej dogodnej sytuacji, że oprócz źródeł materialnych pozyskiwanych drogą badań wykopaliskowych, może sięgać po inne ich kategorie, w tym po toponimię1 . Toponimy wszystkich rodzajów odnajdujemy już w najstarszych przekazach pisanych (rocznikach, kronikach, dyplomach). Później dostarczają ich również źródła kartograficzne. Budziły one zainteresowanie naszych najstarszych kronikarzy, czego ślady odnajdujemy między innymi w kronice mistrza Wincentego, w Księdze Henrykowskiej i w Kronice Wielkopolskiej2 . Jednak przekaz historyczny w nich zawarty został w pełni doceniony dopiero przez historyków XIX w. Im też zawdzięczamy pierwsze próby sklasyfikowania poszczególnych kategorii nazw miejscowych. Zagadnienie to jest powszechnie znane. Nie ma zatem potrzeby go omawiać, podobnie jak opracowanej przez Witolda Taszyckiego, najczęściej stosowanej, klasyfikacji słowiańskiej toponimii