pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Pasterze mamutów

2001, 44, Tom 44, Nr B

DOI

-

Data publikacji

03.01.2001

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 14 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:33

Liczba pobrań:18

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

1. Europejska Arktyka kojarzona jest prawie wyłącznie z Laponią - pustynnym, tundrowo-tajgowym wnętrzem Północnej Fennoskandii zamieszkałym przez koczowniczych Saamów.1 Ale pas europejskiej tundry i lasotundry, rozciąga się na wschód od Skandynawii jeszcze przez ponad 1,5 tysiąca kilometrów i obejmuje poza górzystym wnętrzem Laponii i Półwyspem Kolskim, następujące tereny: tundrę kanińską, Tundr ę Małoziemielską (mezeńską), Tundr ę Bolszeziemielską, tundrę połujską, Półwysep Jamał wraz z przylegającymi do niego od południa nizinnymi partiami zachodnich brzegów Zatoki Obskiej, wyspy Kołgujew i Wajgacz oraz południową, wolną od lodów część Południowej Nowej Ziemi.2 Jego historia i prahistoria jest, jak do tej pory, słabo poznana. Zamieszkujące je jeszcze nie tak dawno ludy wymarły, zaś ich miejsce zajęli samojedzcy i tunguscy hodowcy reniferów. Niewielką tylko część tych zaginionych ludów znamy z nazwy, pozostałe pewnie już na zawsze pozostaną anonimowe. Te, które możemy nazwać, to idąc od zachodu: Presaamowie, Peczora, Parma, Sirtja (Sychyrtya) i Sev-Ser.<br>THE MAMMOTH HERDERS. As late as the 16th and 17th century the northern frontier of Europe and Asia was inhabited by the remains of arctic peoples living the traditional "Mesolithic" lifestyle. These dying tribes were probably eradicated after their first contact with European hunters and Asian reindeer hunters, probably through the diseases brought by the new arrivals. Until recently little was known about them and their existence was often disputed, particularly since the pioneering research in Yamal and Waygach undertaken in the 1920s was tragically interrupted. Today, decades later, we can say that before the arrival of reindeer bred by the Nieniec, the European and Yamal tundra was inhabited by various aboriginal tribes. The rediscovered archaeological sites show that prior the arrival of the Nieniec, Yamal and Waygach were inhabited by a variety of groups, perhaps not linked by a common language or culture. Some of them inhabited the coast and hunted sea mammals, others lived as traditional hunters, living on reindeer and moose. Because the smallest climatic change can result in violent changes to the natural environment on the extremes of the ecumen that is the arctic region, we can judge that Yamal, since the Neolithic period to the beginning of the modern age (and these are the dates of these excavations), was inhabited by a variety of peoples. Some of these belonged to a relatively high level of development of material culture, evidenced by the discovery of trinkets and the preserved Nieniec records of the wealth of the original inhabitants, the Sychyrtja. There are sufficient anthropological and ethnographic grounds to assume that ethnographic studies of pre-Nieniec burial grounds in Yamal will show that as well as migrations of arctic (eskimoidal) races the ethnic mix also comprised a white ethnic component connected to the earlier hyperborean ancestors.

Bibliografia

BERNŚTAM T.A. 1978 Pomorcy, Leningrad, Nauka

CHLOBYSTIN L.P. (ed.) 1976 Mifologiceskije skazki i istoriceskijepredanija Nganasan, Moskwa—Leningrad

CHLOBYSTIN L.P. 1990 Drevnije svjatilisca ostrova Vajgac, in: Problemy izucenija istoriko-kul'turnoj sredy Arktiki, Moskva, p. 120-135

CHLOBYSTIN L.P. 1998 Drevnjaja istorija Tajmyrskogo Zapoljar'ja, Sankt Peterburg

CHOMIC L.V. 1970a Kproblemie etnogeneza Niencev, in: VII Congrès International des Sciences Anthropologiques et Ethnologiques, Moskva, vol. X, p. 417-422

CHOMIC L.V.1970b Neneckijepredanija o sichirtja [Folklor i etnografija], Leningrad

DOLGOPOL'SKIJ A.B. 1975 in: Bolsaja Sovetskaja Enciklopedija, vol. XXII, A.M. PROCHORO V ed., Moskva, p. 472

DOLGOPOLSKY A. 1998 The Nostratic Macrofamily and Linguistic Paleontology [The McDonald Institute for Archeological Research], Cambridge

GOL'OVNIEV A. V. 1995 Sichirtja: sledy izceznuvsego naroda, in: Narody Sibirii i sopredel'enych territorij, Tomsk, p. 37-43

IVANOVS.V. 1949 Mamont v iskusstvie narodov Sibiri, Sbornik Muzeja Antropologii i Etnografii, Moskva - Leningrad 11, p. 133-154

KALJAKIN V.N. 1999 Kamiennye labirinty na NovojZemle, Priroda 22 (1002), Moskva

KOZŁOWSKI S.K. 2001 Komsa, in: Michel Brézillon, Encyklopedia kultur pradziejowych, Warszawa, p. 121

KUOLJOK S.A. 1996 Język lapoński, Warszawa

LABUDA G. 1961 Źródła skandynawskie i anglosaskie do dziejów Słowiańszczyzny, Warszawa

LAMARTINER P. 1912 Putesestvie v severnye strany (1653) [Zapiski Moskovskogo Archeolgiceskogo Instytuta]

LASUK L.P. 1958 Ocerk etniceskoj istorii Pecorskogo Kraja. (Opyt istoriko-etnografićeskogo issledovanija), Syntykvar

LASUK L.P.1968 Sirtja — drevnije obitateli Subarktiki, in: Problemy antropologii i istoriceskoj Etnografii Azii, Moskva

LINSCHOTTEN J. H. van 1915 Pervoe putesestvije na korabie Jana Gjujgensa van Lischottena s severa cerez proliv Nossau k ustju Obi na Vajgac v 1594g. Zapiski po gidrografii, Peterburg, vol. 39, vyp. 3

MATVEEVA. K., 1971 Iz istorii izucenija substratnoj toponimiki Russkogo Severa, in: Voprosy toponomastyki, nr 5, Sverdlovsk

ODINCO V V.A. 1984 Przedmowa, in: Zorz Blond Velikij cas okeanov. Poljarnye morja, Moskva 1984 (tłumaczenie pracy Georga Blonda La grande Aventure des Oceans. Les Meres Froides Paris 1977)

OKULICZ-KOZARYN Ł. 1993 Finowie Zachodni, Warszawa

OVSJANNIKOVO.B. 1990 Pustoziersk — piervyj Zapoljarnyj russkijgorod (komplekspamjatnikov III-XVIII vv.) in: Problemy izucenija istoriko-kul'turnoj sredy Arktiki, Moskva, p. 151-850

PITULKO V.V. 1998 Zokhovskaja stojanka, St. Peterburg

SIELICKI F. 1968 Powieść minionych lat (Poviest' vremiennych let), Wrocław—Warszawa—Kraków

SCHWIDETZKY I. 1979 Rassengeschichte von Deutschland, in: Rassengeschichte der Menschheit, 7. Lieferung, Europa V: Schweiz, Deutschland, Belgien und Luxembourg, Niederlander, I.Schwidetzky ed., München-Wien

TOKARIEV S.A. 1958 Etnografija narodov SSSR, Moskwa

ŻEJMO-ŻEJMIS S. 1937 Problem Lapończyków Północno-Europejskich, cz. I, Przyroda i Technika, p. 585-589

ŻEJMO-ŻEJMIS S. 1938 Problem Lapończyków Północno-Europejskich, cz. II, Przyroda i Technika, p. 1-8