pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Niezwykłe narzędzia kościane z wczesnej epoki żelaza znalezione na osadzie w Żubronajciach

2001, 44, Tom 44, Nr B

Faculty of Archaeology, University of Warsaw

University of Warsaw, Faculty of Archaeology

DOI

-

Data publikacji

03.01.2001

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 13 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:88

Liczba pobrań:26

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

Osad a w Żubronajciach położona jest na Pojezierzu Suwalskim stanowiącym we wczesnej epoce żelaza pogranicze kultury kurhanów zachodniobałtyjskich na zachodzie i kultury ceramiki kreskowanej (sztrychowanej) na wschodzie. Prace wykopaliskowe na tym stanowisku prowadzone były w latach 1961-63 przez M. Kaczyńskiego. Pozyskano wówczas liczne zwierzęce materiały kostne o charakterze pokonsumpcyjnym* oraz wyroby kościane. Wśród nich znajdowały się niewielkie narzędzia skrobiące, dotychczas nie wyodrębniane na stanowiskach archeologicznych na ziemiach polskich. Stanowią one przedmiot niniejszej pracy.<br>UNUSUAL BONE TOOLS FROM THE EARLY IRON AGE FOUND AT A SETTLEMENT IN ZUBRONAJCIE. The present study focuses on bone scraping tools found at an early Iron Age settlement in Zubronajcie. They are characterised by their small dimensions and rectangular form, less frequently triangular or trapezoidal. One of their shorter sides was sharpened. (Fig. 1) The tools were identified in terms of variety and anatomy and the surface traces of their production and use were described. Sixteen tools were examined under a microscope. To establish their application experiments were conducted using the original tools and specially produced replicas. The production of scraping tools used the bone of mammals, primarily domestic (most frequently horses and cattle, occasionally sheep, goat, pig), less often wild (principally stag, sporadically moose, roe and boar; Table 1). They were made using chips cut from long bones: the tibia, humerus, femur, radius and metatarsals, occasionally making use of the ribs, metacarpals, fibula and antlers. The bone was shaped by grinding against a hard rock to form a single or double-sided blade on one of the shorter edges. Microscope examination revealed numerous long, rather shallow scratches arranged parallel to the edge of the blade (Fig. 2). Traces of the shaping of the bone had a dual character, most frequently the smoothing and polishing of the surface of the blade, no doubt arising through the use of a soft material (Fig. 3). Some of the tools showed signs of shorter, deeper and less regular scratches, compared to the scratches on the blade, situated away from the cutting edge (Fig. 4). The scratching tools most probably served a number of functions. Experiments using the original tools as well as replicas confirmed that they could be used to strip flesh from skins, cleaning fish, smoothing the surfaces of ceramic dishes, filleting meat and working wood. The application of the replicas left markings similar to those that occur on tools from the settlement in Zubronajcie.

Bibliografia

CHOJNOWSKI M., SIKORA E. 1970 Pozyskiwanie i konserwacja skór surowych zwykłych, Warszawa

EGOREJCZENKO A. A. 1996 Bełaruskoje Ponemanije w rannem żeleznom weke, Mińsk

FIODOROWNA-KOROBKOWA G. 1999 Narzędzia w pradziejach. Podstawy badania funkcji metodą traseologiczną, Toruń

GACKOWSKI J. 1998 Osiedla nawodne z Mołtajn i Pieczarek na tle osadnictwa Pojezierza Mazurskiego we wczesnej epoce żelaza,, (maszynopis pracy doktorskiej w IA UW), Warszawa

GRIGALAVICENE E. 1986 Neveriskespiliakalnis Svencioniu apyl. ir raj., LietArch 5, p. 52-88

GRIGALAVICENE E. 1986a Sokiskiupiliakalnis Ignalinos raj. Sokiskiu apyl, LietArch 5, p. 89-138

HOFFMANN M. 1997 Kultura i struktury osadnicze u południowo-wschodnich wybrzeży Bałtyku w I tysiącleciu p.n.e., (maszynopis pracy doktorskiej), Olsztyn

LASOTA-MOSKALEWSKA A. 1997 Podstawy archeozoologii. Szczątki ssaków, Warszawa

MEDVEDEVA. M. 1996 Bełaruskoje Ponemanie w rannem żeleznom weke, Mińsk

MIŁKOWSKI A. 1994 Opracowanie szczątków zwierzęcych z III w. p.n.e.- XI w. n.e. z grodziska w Szurpiłach, (maszynopis pracy magisterskiej w IA UW), Warszawa

OKULICZ Ł. 1970 Kultura kurhanów zachodniobałtyjskich we wczesnej epoce żelaza, Wrocław

OKULICZ J. 1973 Pradzieje ziem pruskich od późnego paleolitu do VII w. n.e.,Wrocław—Warszawa— Kraków— Gdańsk

OKULICZ-KOZARYN J. 1993 Szurpiły — zespół śladów osadnictwa z czasów od III w. p.n.e. do XII w. n.e, in: Przewodnik LXIV zjazdu Polskiego Towarzystwa Geologicznego na Ziemi Suwalskiej, Warszawa, p.139-146

PIĄTKOWSKA-MAŁECKA J. 1999 Zwierzęce szczątki kostne z osady w Zubronajciach (wstępne wyniki analizy), Światowit 1(42), fasc. B, p. 178-185

SZYMAŃSKI P. 1998 Zubronajcie —przyczynek do badań nad wczesnożelazną ceramiką Suwalszczyzny, in: Ceramika zachodniobałtyjska od wczesnej epoki żelaza do początku ery nowożytnej, Materiały z Konferencji, Białystok, p. 119-13

VOLKAITE-KULIKAUSKIENE R. 1986 Narkunu didziojopilikalnio tyrienejumu rezultatai, LietArch 5, p. 5-49

ZWERUGO J.G. 1992 Issledowanija Gorańskowo gorodiszcza, LietArch 9, p. 92-103