Niezwykłe narzędzia kościane z wczesnej epoki żelaza znalezione na osadzie w Żubronajciach
2001, 44, Tom 44, Nr B
Faculty of Archaeology, University of Warsaw
University of Warsaw, Faculty of Archaeology
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 13 MB
Liczba wyświetleń:88
Liczba pobrań:26
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
Osad a w Żubronajciach położona jest na Pojezierzu Suwalskim stanowiącym we wczesnej epoce żelaza pogranicze kultury kurhanów zachodniobałtyjskich na zachodzie i kultury ceramiki kreskowanej (sztrychowanej) na wschodzie. Prace wykopaliskowe na tym stanowisku prowadzone były w latach 1961-63 przez M. Kaczyńskiego. Pozyskano wówczas liczne zwierzęce materiały kostne o charakterze pokonsumpcyjnym* oraz wyroby kościane. Wśród nich znajdowały się niewielkie narzędzia skrobiące, dotychczas nie wyodrębniane na stanowiskach archeologicznych na ziemiach polskich. Stanowią one przedmiot niniejszej pracy.<br>UNUSUAL BONE TOOLS FROM THE EARLY IRON AGE FOUND AT A SETTLEMENT IN ZUBRONAJCIE. The present study focuses on bone scraping tools found at an early Iron Age settlement in Zubronajcie. They are characterised by their small dimensions and rectangular form, less frequently triangular or trapezoidal. One of their shorter sides was sharpened. (Fig. 1) The tools were identified in terms of variety and anatomy and the surface traces of their production and use were described. Sixteen tools were examined under a microscope. To establish their application experiments were conducted using the original tools and specially produced replicas. The production of scraping tools used the bone of mammals, primarily domestic (most frequently horses and cattle, occasionally sheep, goat, pig), less often wild (principally stag, sporadically moose, roe and boar; Table 1). They were made using chips cut from long bones: the tibia, humerus, femur, radius and metatarsals, occasionally making use of the ribs, metacarpals, fibula and antlers. The bone was shaped by grinding against a hard rock to form a single or double-sided blade on one of the shorter edges. Microscope examination revealed numerous long, rather shallow scratches arranged parallel to the edge of the blade (Fig. 2). Traces of the shaping of the bone had a dual character, most frequently the smoothing and polishing of the surface of the blade, no doubt arising through the use of a soft material (Fig. 3). Some of the tools showed signs of shorter, deeper and less regular scratches, compared to the scratches on the blade, situated away from the cutting edge (Fig. 4). The scratching tools most probably served a number of functions. Experiments using the original tools as well as replicas confirmed that they could be used to strip flesh from skins, cleaning fish, smoothing the surfaces of ceramic dishes, filleting meat and working wood. The application of the replicas left markings similar to those that occur on tools from the settlement in Zubronajcie.
Bibliografia
CHOJNOWSKI M., SIKORA E. 1970 Pozyskiwanie i konserwacja skór surowych zwykłych, Warszawa
EGOREJCZENKO A. A. 1996 Bełaruskoje Ponemanije w rannem żeleznom weke, Mińsk
FIODOROWNA-KOROBKOWA G. 1999 Narzędzia w pradziejach. Podstawy badania funkcji metodą traseologiczną, Toruń
GACKOWSKI J. 1998 Osiedla nawodne z Mołtajn i Pieczarek na tle osadnictwa Pojezierza Mazurskiego we wczesnej epoce żelaza,, (maszynopis pracy doktorskiej w IA UW), Warszawa
GRIGALAVICENE E. 1986 Neveriskespiliakalnis Svencioniu apyl. ir raj., LietArch 5, p. 52-88
GRIGALAVICENE E. 1986a Sokiskiupiliakalnis Ignalinos raj. Sokiskiu apyl, LietArch 5, p. 89-138
HOFFMANN M. 1997 Kultura i struktury osadnicze u południowo-wschodnich wybrzeży Bałtyku w I tysiącleciu p.n.e., (maszynopis pracy doktorskiej), Olsztyn
LASOTA-MOSKALEWSKA A. 1997 Podstawy archeozoologii. Szczątki ssaków, Warszawa
MEDVEDEVA. M. 1996 Bełaruskoje Ponemanie w rannem żeleznom weke, Mińsk
MIŁKOWSKI A. 1994 Opracowanie szczątków zwierzęcych z III w. p.n.e.- XI w. n.e. z grodziska w Szurpiłach, (maszynopis pracy magisterskiej w IA UW), Warszawa
OKULICZ Ł. 1970 Kultura kurhanów zachodniobałtyjskich we wczesnej epoce żelaza, Wrocław
OKULICZ J. 1973 Pradzieje ziem pruskich od późnego paleolitu do VII w. n.e.,Wrocław—Warszawa— Kraków— Gdańsk
OKULICZ-KOZARYN J. 1993 Szurpiły — zespół śladów osadnictwa z czasów od III w. p.n.e. do XII w. n.e, in: Przewodnik LXIV zjazdu Polskiego Towarzystwa Geologicznego na Ziemi Suwalskiej, Warszawa, p.139-146
PIĄTKOWSKA-MAŁECKA J. 1999 Zwierzęce szczątki kostne z osady w Zubronajciach (wstępne wyniki analizy), Światowit 1(42), fasc. B, p. 178-185
SZYMAŃSKI P. 1998 Zubronajcie —przyczynek do badań nad wczesnożelazną ceramiką Suwalszczyzny, in: Ceramika zachodniobałtyjska od wczesnej epoki żelaza do początku ery nowożytnej, Materiały z Konferencji, Białystok, p. 119-13
VOLKAITE-KULIKAUSKIENE R. 1986 Narkunu didziojopilikalnio tyrienejumu rezultatai, LietArch 5, p. 5-49
ZWERUGO J.G. 1992 Issledowanija Gorańskowo gorodiszcza, LietArch 9, p. 92-103