Początki państwa polskiego : pytania - problemy - hipotezy
1999, 42, Tom 42, Nr B
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Liczba wyświetleń:91
Liczba pobrań:0
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
W badaniach nad polskim średniowieczem wydzielić można trzy kluczowe problemy, będące od lat przedmiotem dociekań historyków i archeologów. Pierwszy dotyczy okoliczności i sposobów zastępowania schyłkowoantycznych struktur wczesnosłowiańskimi formami osadnictwa, zwiastującymi okres wczesnego średniowiecza. Drugi - wiąże się z procesami, których wynikiem było krystalizowanie się, a następnie umocnienie organizacji wielkoplemiennych, trzeci - odnosi się do początków państwa polskiego. Przedmiotem niniejszego artykułu są przede wszystkim węzłowe kwestie dotyczące ostatniego z wymienionych zagadnień. Choć od zakończenia progamu badań milenijnych upłynęło parę dziesiątków lat, wiele pytań o podstawowym znaczeniu nie doczekało się rozstrzygnięć. Sporo utartych sądów podlega też, w miarę postępu badań, daleko idącym przewartościowaniom.
Bibliografia
ABRAMOWIC Z Α., NADOLSKI Α., POKLEWSKI T., WIECZORE K J. 1989 Łęczyca wczesnośredniowieczna, vol. II, Wrocław
ARNOL D D.E. 1985 Ceramic theory and cultural process, Cambridge
BANASZKIEWICZ J. 1986 Jedność porządku przestrzennego, społecznego i tradycji początków ludu (uwagi o urządzeniu wspólnoty plemienno-państwowej u Słowian), Przegląd Historyczny 77, p. 445-466
BANASZKIEWICZ J. 1998 Polskie dzieje bajeczne mistrza Wincentego Kadłubka, Wrocław
BARANOWSKI T. 1998Gród w Kaliszu — badania, odkrycia, interpretacje, in: Kalisz wczesnośredniowieczny (T. Baranowski ed.), Kalisz, p. 39-64
BARANOWSKI T. ed. 1998 Kalisz wczesnośredniowieczny, Kalisz
BARANOWSKI T., KRĄPIEC M. 1998 Ausgrabungen aus dem frühmittelalterichen Burgwall von Kalisz (Dendrodaten), in: Frühmittelaltericher Burgenbau in Mittel- und Osteuropa J. Hennig, A.T. Ruttkay eds., Bonn, p. 249-256
BRAUDEL F. 1971 Historia i trwanie, Warszawa
BUKO Α. 1998a Początki Sandomierza, Warszawa
BUKO Α. 1998b Raport merytoryczny z realizacji Programu PBZ. Temat I „Polska w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego ", m-pis w Archiwum IAE PAN w Warszawie
BUKO Α. ed. 1997 Kleczanów. Badania rozpoznawcze 1989-1992, Warszawa
BUKOWSKA-GEDIGOWA J„ GEDIGA В. 1986 Wczesnośredniowieczny gród na Ostrówku w Opolu, Wrocław
CNOTLIWY Ε., LECIEJEWICZ L, ŁOSIŃSKI W. 1983Szczecin we wczesnym średniowieczu. Wzgórze Zamkowe, Wrocław
DĄBROWSKI К 1962 Badania archeologiczne na Zawodziu, in: Osiemnaście wieków Kalisza, vol. III, A. Gieysztor i K. Dąbrowski eds., Kalisz, p. 53-90
DOMAŃSKI G. 1993 Niemcza Łużycka - centrum polityczno-gospodarcze w X- XIII wieku, in: Lokalne ośrodki, p. 173-186
DULINICZ M. 1997 The first dendrochronological dating ofthe strongholds on northern Mazovia, in: Origins of Central Europe (P. Urbańczyk ed.), Warszawa, p. 137-140
DULINICZ M. 1998 Jaki obrządek pogrzebowy panował na wczesnośredniowiecznym Mazowszu?, in: Studia p. 103-113
DULINICZ M. w druku Archeologia o Mazowszu w czasie powstawania państwa polskiego. Zarys problematyki, APolski 43
DZIEDUSZYCCY W. i B. 1993 Kruszwicki ośrodek władzy i jego przemiany w XI-XIII wieku, in: Lokalne ośrodki, p. 159-172
FILIPOWIAK W., GUNDLACH H. 1992 Wolin-Vineta. Die tatsachliche Legende und Untergang und Auf tieg der Stadt, Rostock
GĄSSOWSKI J. 1984 O pewnych sprzecznościach w badaniach archeologicznych wczesnego średniowiecza, Folia Praehistorica Posnaniensia, p. 191-199
GĄSSOWSKI J. 1992Archeologia u schyłku pogaństwa, APolski 37, p. 137-157
GĄSSOWSKI J. 1997 Archeologia Wiślicy. Hipotezy i kontrowersje, in: Wiślica, p. 13-19
GIEYSZTORA., SAMSONOWICZ H. eds. 1994 Dzieje Mazowsza do 1526 г., Warszawa
GLIŃSKI W. 1998 Wiślica plemienna czy wczesnopaństwowa, in: Civitates, p. 77-81
GOŁEMBNIK A. 1998 Uwagi o początkach Płocka w świetle najnowszych badań archeologicznych, in: Studia, p. 217-219
GÓRECKI J. 1998 Gród na Ostrowie Lednickim na tle wybranych grodów I monarchii piastowskiej, m-pis pracy doktorskiej (w Archiwum Instytutu Prahistorii UAM w Poznaniu)
GRZYBKOWSKI A. ed. 1997 Wiślica. Nowe badania i interpretacje, Warszawa
HENSEL W. 1963 Archeologia o początkach miast słowiańskich, Wrocław
HENSEL W. (w druku) (rec.) A. Buko ed., Kleczanów. Badania rozpoznawcze 1989-1992, SlavA, Warszawa
HILCZERÓWNA Z. 1965 „Małe plemiona " wczesnego średniowiecza i archeologiczne sposoby ich badania, SlavA 12, p. 83-126
HOCZYK-SIWKOWA S. 1988 Typologia grodzisk wczesnośredniowiecznych między Wisłą a Bugiem (VIIX w.), in: Studia nad etnogenezą Słowian i kulturą Europy wczesnośrredniowiecznej, G. Labuda i S. Tabaczyński eds., vol. II, Wrocław, p. 47-54
HOCZYK-SIWKOWA S. 1999 Osadnictwo wczesnośredniowieczne Małopolski północno-wschodniej (VIX wieku), Lublin
JAWORSKI K, RZEŹNIK P. 1998 Wrocławski Ostrów Tumski we wczesnym średniowieczu, in: Civitates, p. 88-90
KALAGAJ. 1997 Wiślicka „misa chrzcielna" w świetle badań archeologicznych, in: Wiślica, p. 82-85
KARAM. 1991 Z badań nad wczesnośredniowiecznymi grobami z uzbrojeniem z terenu Wielkopolski, in: Od plemienia do państwa. Śląsk na tle wczesnośredniowiecznej Słowiańszczyzny Zachodniej, Wrocław, p. 99-120
KAŹMIERCZYKJ. 1991 Ku początkom Wrocławia, vol. 1, Wrocław-Warszawa
KOSIŃSKI D. 1991 Wczesnośredniowieczny zespół Piaski-Rochy, Studia Lednickie 2, p. 87-99
KRĄPIEC M. 1998a Bezwzględne datowanie zwęglonego drewna z wału 3b wczesnośredniowiecznego grodziska w Stradowie, SprawA 50, p. 265-270
KRĄPIEC M. 1998b Dendrochronological dating of early medievalfortified settlements in Poland in: Frühmittelaltericher Burgbau in Mittel und Osteuropa, J. Henning, A T. Ruttkay eds., Bonn, p. 257-267
KRĄPIEC M„ POLESKI J. 1996 Dwa grodziska wczesnośredniowieczne w Zawadzie Lanckorońskiej i Naszacowicach — datowanie metodą archeologiczną i dendrochronologiczną, PrzeglA 44, p. 117-137
KUKLIŃSKI Α. 1998 Wczesnośredniowieczne warstwy osadnicze Krakowa- Wawelu (odkryte w wykopie 1С, rejon IX), a relikty jego wału obronnego datowanego dendrochronologicznie na okres po 1016 roku, SprawA 50, p. 277-292
KURNATOWSKA Z. 1991 Z badań nad przemianami organizacji terytorialnej w państwie pierwszych Piastów, Studia Lednickie 2, p. 11-22
KURNATOWSKA Z. 1998a Początki państwa i chrześcijaństwa w Polsce w świetle źródeł archeologicznych, in: Archeologia Wielkopolska. Osiągnięcia i problemy ochrony zabytków, Poznań, p. 91-101
KURNATOWSKA Z. 1998b Poznańskie baptysterium, SlavA 39, p. 51-69
LABUDA G. 1996 Narodziny polsko-ukraińskiej granicy etnicznej — w polskiej historiografii, in: Początki sąsiedztwa. Pogranicze etniczne polsko-rusko-słowackie w średniowieczu, S. Czopek, M. Parczewski eds., Rzeszów, p. 9-17
LALIK T. 1967 Sandomierskie we wcześniejszym średniowieczu. Prowincja, Księstwo, Województwo, in: SSand., p. 39-109
LECIEJEWICZ L. 1960 Wczesnośredniowieczny Kołobrzeg, SlavA 7, p. 307-392
LECIEJEWICZ L. 1999 Kołobrzeg - siedziba biskupa Reinberna w 1000 roku, in: Księga pamiątkowa Wacława Korty, Wrocław, (w druku)
LEPÓWNA B. 1968 Garncarstwo gdańskie w X-XIIII wieku, Gdańsk
ŁOSIŃSKI W. 1996 Miejsce Pomorza i Wielkopolski w kształtowaniu się gospodarki towarowopieniężnej w Polsce wczesno feudalnej, SlavA 37, p. 131-152
ŁOSIŃSKI W. 1997 Rola kontaktów ze Skandynawią w dziajach gospodarczych Słowian nadbałtyckich, PrzeglA 45, p. 73-86
ŁOWMIAŃSKI H. 1973 Początki Polski, vol. 3, Warszawa
ŁUKA L.J. 1978 1992 Ziemia gdańska w okresie wczesnośredniowiecznym (od VII w. do połowy X w.), in: Historia Gdańska (E. Cieślak ed.), Gdańsk, p. 27-68
MAJ U., ZOLL-ADAMIKOWA H. 1992W kwestii chronologii wczesnośredniowiecznego grodziska w Stradowie, SprawA 44, p. 273-296
MAŁACHOWICZ E„ LASOTA CZ„ MAŁACHOWICZ M. 1998 Badania początków architektury katedry wrocławskiej, Śląski Kwartalnik Historyczny 53, nr 3-4, p. 505-518
MANTEUFFEL T. 1994 Historia powszechna. Średniowiecze, Warszawa
MARCZAK E. 1998 Tabliczki z Podebłocia: nie rozwiązana zagadka, in: Studia, p. 93-102.
MIŚKIEWICZ B. 1977 1998 Monarchia wczesnych Piastów (IX w.-1138) in: Dzieje Polski, J. Topolski ed., Warszawa, p. 88-132
MIŚKIEWICZOWA M. Mazowieckie pochówki szkieletowe z XI i XII wieku, in: Studia, p. 115-118
PANER H. 1998 Rozwój przestrzenny Gdańska w świetle badań archeologicznych, in: Civitates, p. 112-116
PIANOWSKI Z. 1994 Sedes regni principales". Wawel i inne rezydencje piastowskie do połowy XIII wieku na tle europejskim, Kraków
PIANOWSKI Z. 1998 Monumentalna archiotektura Wawelu od 1000 do 1300 roku, in: Civitates, p. 61-64
POLESKI J. 1996 Grody plemienne i wczesnopaństwowe w Małopolsce, in: Początki sąsiedztwa. Pogranicze polsko-rusko-słowackie w średniowieczu, M. Parczewski S. Czopek eds., Rzeszów, p. 109-119
RADWAŃSKI K. 1975 Kraków przedlokacyjny. Rozwój przestrzenny, Kraków
RADWAŃSKI K. 1998 Kraków we wczesnym średniowieczu (wybrane zagadnienia), in: Civitates, p. 57-60
RAUHUT L. 1971 Wczesnośredniowieczne cmentarzyska w obudowie kamiennej na Mazowszu i Podlasiu, Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne, 1, p. 435- 656
RODZIŃSKA-CHORĄŻY T. 1997 Koliste struktury w Poznaniu i Wiślicy - misy chrzcielne czy urządzenia do mieszania zaprawy?, in: Wiślica, p. 61-81
ROZWAŁKA A. 1997 Lubelskie Wzgórze Staromiejskie w procesie formowania średniowiecznego miasta, Lublin
RYSIEWSCY T. i H. 1991/1992 Kompleks sepulkralno-osadniczy na Wzgórzu Swiętojakubskim w Sandomierzu: próba reinterpretacji materiałów, APolski 36, fasc. 1-2, p. 193-234
SAWICKI T. 1998 Gnieźnieński zespół grodowy w świetle najnowszych badań, in: Studia, p. 207-216
SZAFRAŃSKI W. 1983 Płock we wczesnym średniowieczu, Wrocław
SZYDŁOWSKI J. 1998 Czy ślad ekspansji Świętopełka?, in: Studia, p. 49- 55
URBAŃCZYK P. 1995 Czy istnieją archeologiczne ślady masowych chrztów ludności wczesnopolskiej?, Kwartalnik Historyczny 1, p. 3-18
ZBIERSKI A. 1978 Rozwój przestrzenny Gdańska w IIX-XIII w., in: Historia Gdańska, E. Cieślak ed., p. 71-259, Gdańsk