Uporządkowane piecowiska dymarskie na terytoriach Europy Środkowej i Północnej poza granicami limesu rzymskiego
1999, 42, Tom 42, Nr B
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Liczba wyświetleń:26
Liczba pobrań:0
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
N a terenach północnej i środkowej Europy, od ok. późnego okresu lateńskiego po późny okres wpływów rzymskich, wytapiano żelazo w piecu dymarskim tzw. typu zagłębionego, zwanego również piecem kotlinkowym (BIELENIN 1976,1992). Piec ten i związana z nim technologia wytopu prowadzona na dmuch naturalny, posiadał swoją dolną część - kotlinkę zagłębioną w ziemię. Spełniała ona rolę zbiornika na tworzący się w czasie redukcji żelaza żużel żelazny. Zastygnięty po skończonym wytopie w kotlince żużel w postaci niemal jednolitego kloca wykluczał możliwość ponownego użycia tego pieca. Zmuszał tym samym dymarza przy kontynuacji wytopu do budowy nowego pieca. Dymarz czynił to z reguły obok pieca poprzednio pracującego. Dlatego na miejscu produkcji dymarskiej ówczesnego warsztatu, archeolog odkrywa obecnie in situ tyle wypełnionych żużlem kotlinek, ile ówczesny dymarz przeprowadził wytopów. Innymi słowy, każda wypełniona żużlem kotlinka i związany z nią kloc żużla jest pozostałością pracującego w tym miejscu pieca dymarskiego (BIELENIN 1992).
Bibliografia
BALAGURI E.A, BIDZILIA W.J., PENJAK S.J 1992 Dawni metalurgi ukraińskich Karpat, Użgórod
BIDZILIA W.I. 1970 Z istori czornoj metatiurgi Karpatskogo uzgińa rubieży naszej ery, Archeologija 18, (Kiew)
BIDZILIA W.I. 1964 Poselienia Galisz Łobaczka, Archeologija 17, (Kiew)
BIELENIN К. 1976 Eingetiefte Rennöfen der frühgeschichtlicher Eisenverhüttung in Europa, in: Festschrift für Richard Pittioni zum 70 Geburstag, Teil 2, Wien, p. 13-17
BIELENIN К. 1992 Starożytne górnictwo i hutnictwo żelaza w Górach Świętokrzyskich. Wydanie drugie rozszerzone i uzupełnione, Kielce
BIELENIN К. 1995, Frühgeschichtliches Eisenhüttenwesen im Heilig-Kreuz-gebirge (Góry Świętokrzyskie) und seine Beziehungen zu Novoklinowo in der Transkarpatischen Ukraina, Studijné Zwesti Archeologického Ústavu SAV 31, p. 89-98
LEUBE Α. 1992 Die Eisenverhüttung und -vearbeitung während der römischer Kaiserund völkerwanderungszeit im Gebiet zwischen Elbe und Oder, EAZ 4, p. 471-498
LUDIKOVSKY К. 1981 Eisenproduktionszentrum im Sudice bei Boskovice vom 3 und 4 Jhd u. Z , Leobner Grüne Hefte H.2, p. 13-34
PANKOV S.V. 1992 Metalurgia żelaza u plemion wostocznoj Wofyni (Zytomirszczyzny) rubieżą pierwoj połowiny I tys. п. е., SA 1, p. 192-197
PANKOV S.V. 1993 Czorna metalurgia naselennja Ukrainskogo lisostepu persza połowina I tys. п.е., Kiew
PLEINER R., PRINZ M. 1984 Die Latenezeitliche Eisenverhüttung und die Untersuchung einer Rennschmelze in Msec, Böhmen, Pamatky Archeologické 75, p. 133-180
RADWAN M. 1966 Starożytne hutnictwo świętokrzyskie [Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-hutniczej], Kraków
SPAZIER I. 1996 Wolkenberg ein neues Verhüttungszentrum zwischen Schwarzer Elster und Neisse, EAZ 37, p. 383-394
SPAZIER I. 1998 Ausgrabungen im Nieder lausitzer Braunkohlenrevir 1997 [Branderburgisches Landesmuseum fur Vor- und Frühgeschichte], Potsdam
WETZE L G. 1992 Die Siedlungsgschichte im Kreis Hoyerswerda bis zum Mittelalter [Geschichte und Geschichten aus Dörfern und Städten] p. 22-31
WETZE L G. 1996 Einige Beispiele zur germanischen Eisenverhüttung zwischen Schwarzer Elster und Neisse, EAZ 37, p. 365-373