pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

The use of flints in prehistory and modern times on open air sites from sandy lowlands. The case of the site Żanęcin 9, Wiązowna commune, Mazowieckie voivodship

2024, 62, Numer 1

Katarzyna Januszek

0000-0001-7355-3827

University of Warsaw, Faculty of Archaeology

Wydział Archeologii, Uniwersytet Warszawski

DOI

10.31338/0082-044X.swiatowit.62.11

Data publikacji

31.12.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

angielski

Pliki do pobrania

PDF 4 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:95

Liczba pobrań:38

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Open-air archaeological sites situated on dunes near various rivers are characteristic of the Polish lowlands. Excavations at these sites typically yield chronologically and culturally diverse artefacts made of non-organic materials, such as fired clay or stone. Assigning these artefacts to specific chronological-cultural units is often challenging due to the absence of a clear stratigraphic context. An additional complication arises from the geological characteristics of these dune sites, which lack local stone resources, including flint, that could have been utilised in situ by past human communities. Consequently, flint artefacts discovered at these locations are almost invariably imports, reflecting the activities of different groups across various periods. The patterns of flint exploitation by the communities inhabiting the site discussed in this study were determined through an analysis of analogous material from one of the best-documented sites of this type. At Żanęcin 9, flint was used in two distinct ways. The first involved processing of two varieties of erratic flint on-site, employing diverse methods and techniques, and tool production. This pattern was characteristic of Late Mesolithic and Early Bronze Age communities. The second approach was limited to the transportation of finished artefacts to the site for various purposes, a practice associated with both Early and Late Bronze Age populations as well as modern times societies.

Słowa kluczowe:

Bronze Age,Trzciniec Cultural Sphere,flint artefacts,gunflint,sandy lowlands

Bibliografia

Baraniecka M. D. 1982, Sytuacja geologiczna i rozmieszczenie wydm okolic Warszawy, Roczniki Gleboznawcze XXXIII/3–4, 33–57.

Budziszewski J. 2008, Stan badań nad występowaniem i pradziejową eksploatacją krzemieni czekoladowych, in: W. Borkowski, J. Libera, B. Sałacińska, S. Sałaciński (eds), Krzemień czekoladowy w pradziejach. Materiały z konferencji w Orońsku, 08-10.10.2003, Studia nad Gospodarką Surowcami Krzemiennymi w Pradziejach 7, Warszawa-Lublin, 33–106.

Borkowski W., Kowalewski M. 2013, Groty strzał z obszaru Mazowsza i Podlasia w kontekście materiałów z epoki brązu, Studia i Materiały do Badań nad Neolitem i Wczesną Epoką Brązu na Mazowszu i Podlasiu III, 67–99.

Dmochowski P. 2006, A new classification of erratic flint from western Poland, in: A. Wiśniewski, T. Płonka, J. M. Burdukiewicz (eds), The Stone: Technique and Technology, Wrocław, 217–226.

Ginter B., Kozłowski J. K. 1990, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu, Warszawa.

Inizan M.-L., Roche H., Tixier J. 1992, Technology of Knapped Stone, Préhistoire de la Pierre Taillé 3, Meudon.

Inizan M.-L., Reduron-Ballinger M., Roche H., Tixier J. 1999, Technology and Terminology of Knapped Stone, Préhistoire de la Pierre Taillé 5, Nanterre.

Januszek K., Manasterski D. 2011, Obozowisko ludności kultury trzcinieckiej z Reguł koło Warszawy, Studia i Materiały do Badań nad Neolitem i Wczesną Epoką Brązu na Mazowszu i Podlasiu I, 83–129.

Januszek K., Manasterski D. 2012, Obiekt obrzędowy – depozyt przedmiotów symboliczno-użytkowych społeczności z wczesnej epoki brązu w Skrzeszewie, gm. Wieliszew, woj. mazowieckie, Studia i Materiały do Badań nad Neolitem i Wczesną Epoką Brązu na Mazowszu i Podlasiu II, 115–145.

Kondracki J. 2009, Geografia regionalna Polski, Warszawa.

Lalak M. 2006, Skałki – nowożytne wyroby krzemienne. Próba typologii, Archeologia Polski Środkowowschodniej VII, 219–241.

Libera J., Zakościelna A. 2002, Złoża krzemieni turońskich w przełomowym odcinku Wisły, in: B. Matraszek, S. Sałaciński (eds), Krzemień świeciechowski w pradziejach. Materiały z konferencji w Ryni, 22–24.05.2000, Studia nad gospodarką surowcami krzemiennymi w pradziejach 4, Warszawa, 93–109.

Manasterski D., Januszek K. 2011, Obiekt mieszkalny ludności kultury trzcinieckiej z Raszyna koło Warszawy, Studia i Materiały do Badań nad Neolitem i Wczesną Epoką Brązu na Mazowszu i Podlasiu I, 51–82.

Mazurek M., Sznajdrowska-Pondel A. 2020, Wstęp, in: M. Mazurek, A. Okoniewska, A. Sznajdrowska-Pondel (eds), Opracowanie III etapu ratowniczych badań wykopaliskowych na stanowisku nr 9 w Żanęcinie, gm. Wiązowna, Rzeszów (maszynopis przechowywany w GDDKiA oddział w Lublinie).

Migal W. 2005, Sposoby i możliwości obróbki krzemienia za pomocą twardego tłuka kamiennego, in: W. Borkowski, M. Zalewski (eds), Rybniki – „Krzemianka”. Z badań nad krzemieniarstwem w Polsce Północno-Wschodniej, Studia nad Gospodarką Surowcami Krzemiennymi w Pradziejach 5, Warszawa, 129–139.

Schild R., Marczak M., Królik H. 1975, Późny mezolit. Próba wieloaspektowej analizy otwartych stanowisk piaskowych, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk.

Sulgostowska Z. 2016, Krzemienie kredowe – pułapka dla początkujących (i nie tylko) badaczy, in: W. Borkowski, B. Sałacińska, S. Sałaciński (eds), Krzemień narzutowy w pradziejach. Materiały z konferencji w „Mądralinie” w Otwocku, 18–20 października 2010, Studia nad Gospodarką Surowcami Krzemiennymi w Pradziejach 8, Warszawa, 11–20.

Szymczak K. 1992, Północno-wschodnia prowincja surowcowa kultury świderskiej, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica 15, 3–177.

Wawrusiewicz A., Kalicki T., Przeździecki M., Frączek M., Manasterski D. 2017, Grądy-Woniecko. Ostatni łowcy-zbieracze znad środkowej Narwi, Białystok.

Wąs M. 2005, Technologia krzemieniarstwa kultury janisławickiej, Monografie Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego III, Łódź.

Whittaker J. C. 2009, Flintknapping. Making and understanding stone tools, Austin.

Podobne publikacje