pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Northern settlers by the Ślęza River at the dawn of the Late Pre-Roman Iron Age

2024, 62, Numer 1

Przemysław Dulęba

0000-0002-8444-5845

Institute of Archaeology, University of Wrocław

Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii

Joanna Ewa Markiewicz

0000-0002-0716-8709

Department of Archaeology, University of Hradec Králové

DOI

10.31338/0082-044X.swiatowit.62.10

Data publikacji

31.12.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

angielski

Pliki do pobrania

PDF 29 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:159

Liczba pobrań:65

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Until recently, the earliest horizon of Lower Silesia’s late pre-Roman Iron Age settlement was difficult to identify. Outside the Gubin Group area on the Middle Oder, few settlements and burials originating from this period were found. The paper presents a new interpretation of the archival records and pre-war settlement finds from Bielany Wrocławskie (Bettlern), Wrocław-Muchobór Mały (Klein Mochbern), and Wilczków (Wiltschau), as well as evidence from relatively recent rescue excavations in Wrocław-Muchobór Wielki. All of them are situated no further than a few hundred metres from the Ślęza River. Our interpretations shed new light on the initial stage of the late pre-Roman Iron Age around Wrocław and fill the settlement hiatus between the latest La Tène Culture settlement and the earliest Przeworsk Culture assemblages.

Słowa kluczowe:

Jastorf Culture,Przeworsk Culture,migration,settlement,archaeology,pre-Roman Iron Age,middle La Tène Period,Lower Silesia

Bibliografia

Abłamowicz R. 2024, Analiza archeozoologiczna kości z Wrocławia, ul. Graniczna, woj. Dolnośląskie, maszynopis opracowania w archiwum MŚK, Katowice.

Bücke S. 2007, Siedlungsfunde der jüngeren vorrömischen Eisenzeit aus Hamburg Volksdorf, Internationale Archäologie 101, Rahden.

Bykowski K. 1977, Sprawozdanie z badań w rejonie Brodna, gm. Środa Śląska, woj. wrocławskie, Śląskie Sprawozdania Archeologiczne 19, 45–50.

Čižmář M., Čižmářová J., Meduna J., 2018, Němčice a Staré Hradisko. Spony, Brno.

Czerska B. 1959, Osada z okresu późnolateńskiego koło Nowej Cerekwii w powiecie Głubczyce, Archeologia Śląska 3, 25–68.

Dąbrowska T. 1973, Cmentarzysko kultury przeworskiej w Karczewcu, pow. Węgrów, Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne 2, 383–531.

Dąbrowska T. 1988, Wczesne fazy kultury przeworskiej: chronologia – zasięg – powiązania, Warszawa.

Dąbrowska T. 1997, Kamieńczyk. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur in Ostmasowien, Monumenta Archaeologica Barbarica 3, Kraków.

Dąbrowska T. 2008, Młodszy okres przedrzymski na Mazowszu i zachodnim Podlasiu, Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne 7, Warszawa.

Domański G. 1975, Studia z dziejów środkowego Nadodrza w III-I wieku p. n. e., Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk.

Dulęba P. 2014, Geneza zachodniomałopolskiej enklawy kultury lateńskiej i jej powiązania z innymi regionami osadnictwa celtyckiego, in: J. Čižmářová, N. Venclová, G. Březinová (eds), Moravské křižovatky. Střední Podunají mezi pravěkem a historií, Brno, 189–200.

Dulęba P. 2019a, New Data for La Tène Culture Studies on the Settlement and Economy in Lower Silesia, Recherches Archéologiques – Nouvelle Serie 10, 79–136.

Dulęba P. 2019b, La Tène Culture in Silesia. Remarks on the State of Research and New Cognitive Perspectives, Recherches Archéologiques – Nouvelle Serie 10, 137–159.

Dulęba P., Konczewska M., Konczewski P., Szczurowski J., Tomaszewska A. 2018, A Przeworsk Culture Inhumation Burial from Siechnice (Lower Silesia) and the Question of Biritualism in the Pre-Roman Iron Age, Archäologisches Korrespondenzblatt 48, 351–375.

Dulęba P., Markiewicz J. E. 2021, Breslau-Hartlieb revisited: new light cast on the amber deposits from the Pre-Roman Iron Age site of Wrocław-Partynice 1 (woj. dolnośląskie/PL), Archäologisches Korrespondenzblatt 51, 363–391.

Fundnachrichte… 1930 (no author), Fundnachrichte, Nachrichtenblatt für deutsche Vorzeit 6, 74.

Gebhard R. 1989, Der Glasschmuck aus dem Oppidum von Manching, Ausgrabungen in Manching 11, Stuttgart.

Gralak T. 2012, Badania osady kultury lateńskiej z Górca, stanowisko 13, w powiecie strzelińskim, Śląskie Sprawozdania Archeologiczne 54, 139–160.

Grygiel M. 2018, Chronologia przemian kulturowych w dobie starszego i młodszego okresu przedrzymskiego na Niżu Polskim, Łódź.

Hatt G. 1957, Norre Fjand: an early Iron-age village site in West Jutland, København.

Hvass S. 1985, Hodde – et vestjysk landsbysamfund fra ældre jernalder, København.

Kasiński M. 2010, Bemerkungen zu den Funden der Przeworsk-Kultur in Mitteldeutschland in der jüngeren vorrömischen Eisenzeit, Recherches Archéologiques Nouvelle Serie 2, 43–64.

Kot K., Piotrowska M. 2014, Smólsk 1, gm. Włocławek – osada z młodszego okresu przedrzymskiego, in: A. Jaszewska, M. Olędzki (eds), Kultura przeworska. Odkrycia – interpretacje – hipotezy 3, Zielona Góra, 9–30.

Machajewski H., Pietrzak R. 2004, Z badań nad ceramiką naczyniową z okresu przedrzymskiego w Wielkopolsce, in: H. Machajewski (ed.), Kultura jastorfska na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej, Poznań, 83–122.

Machajewski H., Pietrzak R. 2008a, Osada ludności z okresu przedrzymskiego na stanowisku 278 (AUT 191) Poznań-Nowe Miasto, in: H. Machajewski, R. Pietrzak (eds), Poznań-Nowe Miasto: Źrodła archeologiczne do studiów nad pradziejami i wczesnym średniowieczem dorzecza środkowej Warty, Poznań, 153–224.

Machajewski H., Pietrzak R. 2008b, Osada ludności z okresu przedrzymskiego na stanowisku 226 (AUT 194) Poznań-Nowe Miasto, in: H. Machajewski, R. Pietrzak (eds), Poznań-Nowe Miasto: Źrodła archeologiczne do studiów nad pradziejami i wczesnym średniowieczem dorzecza środkowej Warty, Poznań, 297–352.

Machajewski H., Rozen J. 2016, Osada kultury jastorfskiej i cmentarzysko kultury przeworskiej z młodszego okresu przedrzymskiego, in: S. Domaradzka et al. (ed.), Wielokulturowe stanowisko I w miejscowości Izdebno Kościelne, gmina Grodzisk Mazowiecki. Źródła archeologiczne z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A2, odcinek mazowiecki, Via Archaeologica Masoviensis, Światowit Suppl. Series M 1, Warszawa, 45–206.

Maciałowicz A. 2006, Cmentarzysko kultury przeworskiej z młodszego okresu przedrzymskiego w Suchodole, pow. sochaczewski, Wiadomości Archeologiczne 58, 283–369.

Maciałowicz A. 2015, Handwerk, Handel und Heirat? Neues über Kontakte der Boier mit den Germanen anhand von Fibelfunden, in: M. Karwowski, V. Salač, S. Sievers (eds), Boier zwischen Realität und Fiktion, Bonn, 274–294.

Markiewicz J. 2024, The Puzzle of Silesia’s Pre-Roman Iron Age: The Settlement at Graniczna Street in Wrocław, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Archaeologica 39, 79–125.

Martens J. 1988, Borremose reconsidered. The Date and Development of a Fortified Settlement of the Early Iron Age, Journal of Danish Archaeology 7, 159–181.

Martens J. 1996, Die vorrömische Eisenzeit in Südskandinavien. Probleme und Perspektiven, Prähistorische Zeitschrift 71, 217–243.

Martens J. 1997, The Pre-Roman Iron Age in North Jutland, in: J. Martens (ed.), Chronological problems of the Pre-Roman Iron Age in Northern Europe, København, 107–136.

Márton A. 2004, La fibule du type de Mötschwil, Acta Archaeologica Scientiarum Hungaricae 55, 279–322.

Michałowski A. 2006, Kultura jastorfska w Wielkopolsce północnej, in: H. Machajewski, J. Rola (eds), Pradolina Noteci na tle pradziejowych i wczesnośredniowiecznych szlaków handlowych, Poznań, 183–199.

Polenz H. 1971, Mittel- und spätlatènezeitlische Brandgräber aus Dietzenbach, Landkreis Offenbach am Main, Studien und Forschungen, Neue Folge 4, 1–115.

Polenz H. 1982, Münzen in latènzeitlischen Gräbern Mitteleuropas aus der Zeit zwischen 300 und 50 v. Chr. Geburt, Bayerische Vorgeschichstblätter 47, 27–222.

Pescheck Ch. 1939, Die frühwandalische Kultur in Mittelschlesien (100 vor bis 200 nach Christus), Quellenschriften zur ostdettschen Vor- und frühgeschichte 5, Leipzig.

Stähli B. 1977, Die Latènegräber von Bern-Stadt, Schriften des Seminars für Urgeschichte der Universität Bern 3, Bern.

Stöckli W. E. 1974, Bemerkungen zum räumlischen und zeitlischen Gruppierung der Funde im Oppidum von Manching, Germania 52, 368–385.

Strobin A., Jakubczyk I. 2017, Materiały z młodszego okresu przedrzymskiego na stanowisku 2. w Babim Dole-Borczu, powiat kartuski, in: M. Fudziński, W. Świętosławski, W. Chudziak (eds), Pradoliny pomorskich rzek: kontakty kulturowe i handlowe społeczeństw w pradziejach i wczesnym średniowieczu, Gdańsk, 223–238.

Tackenberg K. 1929, Urnengräber den Spätlatènezeit in Niederschlesien, Altschlesien 2, 241–250.

Vermehrung... 1922 (no author), Vermehrung der vorgeschichtlichen Sammlung des Schlesisches Museums für Kunstgewerbe und Altertümer, Altschlesien 1, 48.

Vermehrung... 1930 (no author), Vermehrung der vorgeschichtlichen Sammlung des Schlesisches Museums für Kunstgewerbe und Altertümer, Altschlesien 3, 98.

Vermehrung... 1931 (no author), Vermehrung der vorgeschichtlichen Sammlung des Schlesisches Museums für Kunstgewerbe und Altertümer, Altschlesien 3, 99.

Vermehrung... 1934 (no author), Vermehrung der vorgeschichtlichen Sammlung des Schlesisches Museums für Kunstgewerbe und Altertümer, Altschlesien 4, 314.

Woźniak Z. 1992, Zur Chronologie der keltischen Siedlungsmaterialien aus Schlesien und Kleinpolen, in: K. Godłowski, R. Madyda-Legutko (eds), Probleme der relativen und absoluten Chronologie ab Laténezeit bis zum Frühmittelalter. Materialien des III. Internationalen Symposiums: Grundprobleme der Frühgeschichtlichen Entwicklung im Nördlichen Mitteldonaugebiet, Kraków–Karniowice 3.–7. Dezember 1990, Kraków, 9–17.

von Zotz L. 1932, Wandalische Körperbestattungen der Spätlatènezeit, Altschlesien 4, 127–138.

Podobne publikacje