pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Inland Cargo Vessels at the Mouth of the Oder River from the Early-Modern Times to the Beginning of the 20th Century: An Archaeological Perspective from the Bay of Greifswald

2024, 62, Numer 1

Michał Grabowski

0009-0006-1051-6555

Instytut Archeologii, Uniwersytet Warszawski

DOI

10.31338/0082-044X.swiatowit.62.9

Data publikacji

31.12.2024

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

angielski

Pliki do pobrania

PDF 17 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:82

Liczba pobrań:37

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

This paper focuses on the construction of inland river vessels used at the mouth of the Oder River. As one of the most important communication arteries in Central Europe, the Oder has undergone extensive regulation over the past several centuries. These changes have led to the development of distinct vessel types, designed to navigate both narrow canals and numerous locks, as well as the semi-open waters of the Szczecin Lagoon and Bay of Greifswald. While the general types and distinctive features of these vessels are well-documented in historical and iconographic sources, many construction details and characteristics remain unexplored and poorly understood. Recent marine investment projects in the Bay of Greifswald, however, have enabled the identification and study of several shipwreck sites of river transport vessels dating from the 18th to 20th centuries. These discoveries have provided valuable insights, significantly enhancing our understanding of the design, construction and exploitation of this category of vessels.

Słowa kluczowe:

underwater archaeology,shipwrecks,Bay of Greifswald,inland navigation

Bibliografia

Abrams L. 2006, Bismarck and the German Empire 1871–1918, London-New York.

Auer J., Grabowski M. 2017, Assessment of Geophysical Anomalies in German Territorial Waters, Schwerin [unpublished report from Archaeological Diving Operation, Ref. 3544-5316, prepared for Landesamt für Kultur- und Denkmalpflege Mecklenburg-Vorpommern].

Chojnacka K. 2007, Handel na Warcie i Odrze w XVI i w pierwszej połowie XVII wieku, Poznań.

Farr G. 1965, The Steamship Great Britain, Bristol.

Feuchtwanger E. 2001, Imperial Germany 1850–1918, London-New York.

Filipowiak W. 1994, Shipbuilding at the Mouth of the River Odra (Oder), in: C. Westerdahl (ed.), Crossroads in Ancient Shipbuilding. Proceedings of the Sixth International Symposium on Boat and Ship Archaeology Roskilde 1991, Oxford, 83–96.

Gaziński R. 1993, Handel morski miast estuarium Odry i Zatoki Pomorskiej w XIII-XV w., Nautologia XXVIII (2), 1–5.

Gaziński R. 1994, Statki handlowe w portach estuarium Odry w XIII-XV w. w świetle źródeł pisanych, Nautologia XXIX (1), 1–6.

Grabowski M., Auer J. 2017, Relocation of Elements of Wreck site Ostsee VII, Peenemündung, Fpl. 81, Schwerin [unpublished report from Archaeological Diving Operation, Ref. 3544-5367.01, prepared for Landesamt für Kultur- und Denkmalpflege Mecklenburg-Vorpommern].

Grabowski M., Ostasz A. 2016, Działalność Stowarzyszenia Dziedzictwo Morza i jego rola w kwestii ochrony i propagowania wiedzy o dziedzictwie morskim i rzecznym Pomorza Zachodniego, in: J. Litwin (ed.), XII Konferencja Polskiego Muzealnictwa Morskiego i Rzecznego. Gdańsk-Gdynia 2014, Gdańsk, 118–125.

Grabowski M., Sommer I. V. 2019, Archaeological Post Construction Survey, Schwerin [unpublished report from Archaeological Diving Operation, Ref. 3544-5730.02, prepared for Landesamt für Kultur- und Denkmalpflege Mecklenburg-Vorpommern].

Hermann J. 1978, Ralswiek auf Rügen – ein Handelsplatz des 9. Jahrhundert und die Fernhandelsbeziehungen im Ostseegebiet, Zeitschrift für Archäologie 12, 163–180.

Hoyer J. G. 1793, Versuch eines Handbuches der Pontonnier-Wissenschaften in Absicht ihrer Anwendung zum Feldgebrauch, Leipzig.

Jöns H. 2010, Case study 3: Trading centres – Hanseatic towns on the southern Baltic Coast: Structural continuity or a new start?, in: B. Ludowici (ed.), Trade and communication networks of the first millennium AD in the northern part of Central Europe: central places, beach markets, landing places and trading centres, Stuttgart, 115–140.

Keilhack K. 1913, Festschrift zur Feier des 25jährigen Bestehens der Ilse Bergbau-ActienGesellschaft, Berlin.

Keweloh H.W. 2005, Der Ausbau der Wasserstraßen zwischen Havel und Weichsel im 20. Jahrhundert und deren Auswirkungen auf die Flößerei im Flussgebiet der Oder, Deutsches Schiffahrtsarchiv 28, 75–94.

Kostecki H. 1826, O budowie berlinek, rzecz wyięta z rękopisu Hyeronima Kosteckiego Intendenta Jeneralnego Skarbu Krol. Pols., Izys Polska II (6), 109–129.

Kotla R. 2008, Rozwój techniczny i przestrzenny zespołu portowego Szczecin-Świnoujście na tle stosunków handlowych, Szczecin.

Kowalenko W. 1954, Piana, Świna i Dziwna jako szlaki osadniczo-komunikacyjne Słowiańszczyzny Bałtyckiej VIII–XIII w., Przegląd Zachodni 10 (1–2), 1–89.

Kulczyk J., Winter J. 2003, Śródlądowy transport wodny, Wrocław.

Litwin J. 2019, The berlinka: A Vistula-Odra ship in the landscape of riverside towns, Biuletyn Polskiej Misji Historycznej 14, 209–223.

Łuczak C. 1984, Dzieje gospodarcze Niemiec 1871–1945, Poznań.

McCarthy M. 2005, Ships’ Fastening: From Sewn Boat to Steamship, College Station, Texas.

Mielcarek A. 1970, Statek odrzański (Odrak), Materiały Zachodniopomorskie XVI, 377–394.

Mielcarek A. 1986, Statki odrzańskie w XIX i początkach XX wieku, Nautologia XXI (1), 23–35.

Miłkowski M. 2003, Odra i żegluga retrospektywnie w XX wieku, Opole.

van de Moortel A. 2011, Medieval boats and ships of Germany, the Low Countries, and northeast France archaeological evidence for shipbuilding traditions, shipbuilding resources, trade, and communication, in: F. Bittmann, J. Ey, M. Karle (eds), Siedlungs- und Küstenforschung im südlichen Nordseegebiet 34, Rahden, 67–104.

Ossowski W. 2010, Przemiany w szkutnictwie rzecznym w Polsce, Gdańsk.

Prümers R. 1881, Pommersches Urkundenbuch Bd.2 Abt.1 1254–1278, Stettin.

Rabb T. K. 1962, The Effects of the Thirty Years’ War on the German Economy, The Journal of Modern History 34 (1), 40–51.

Ressel M. 2012, Swedish Pomeranian Shipping in the Revolutionary Age (1776–1815), Forum Navale 68, 65–103.

Reszka A. 2012, Wiślane statki i techniki nawigacyjne od XVI do XX wieku, Gdańsk.

Sohn M. 2013, Kaffenkähne: eine vergangene Binnenschiffsform, Hennigsdorf.

Sohn M. 2022, Pommersche Segelkähne, Henningsdorf.

Sommer I. V. 2018, Evaluation of SW52 (Peenemündung, Ostsee VII, Fpl. 110), Schwerin [unpublished report from Archaeological Diving Operation, Ref. 3544-5580.04, prepared for Landesamt für Kultur- und Denkmalpflege Mecklenburg-Vorpommern].

Stölting S. 2004, Haffkahn EMMA von 1929. Modell im Masstab 1:100, Deutsches Schiffahrtsmuseum 2004.

Szultka Z. 2015, Handel morski i porty Brandenburgii-Prus w drugiej połowie XVII i w XVIII wieku, Studia Maritima XXVIII, 175–227.

Teubert O. 1912, Die Binnenschiffahrt, Leipzig.

Uhlemann H. J. 1996, Friedrich der Grosse und seine Wasserbauten, Deutsches Schiffahrtsarchiv 19, 273–284.

Urliksen J. 2006, The Late Iron Age and Early Medieval Period in the Western Baltic, in: K. Møller Hansen, K. B. Pedersen (eds) Across the western Baltic: proceedings from an archaeological conference in Vordingborg, Vordingborg, 227–256.

Woltman R. 1802, Beyträge zur Baukunst schiffbarer Kanäle, Göttingen.

Zawadka M. 1999, Żeglugowy tabor odrzański w XX wieku, Studia Zachodnie 4, 135–157.