pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

ARROWHEADS OF THE SOŚNIA TYPE – A TECHNOLOGICAL AND TYPOLOGICAL PHENOMENON IN PARA-NEOLITHIC FLINTWORKING

2022, 61, Numer 1

State Archaeological Museum in Warsaw

State Archaeological Museum in Warsaw


Data publikacji

29.12.2023

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji


Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

angielski

Pliki do pobrania

PDF 668 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:163

Liczba pobrań:74

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0


Abstrakt

The Sośnia-type arrowheads are an extremely interesting example of combining distinct chronological and technological elements in a single item. These arrowheads integrate technology drawing from the Mesolithic traditions and the Neolithic way of shaping the surface, which suggests that these blades should be placed between the Mesolithic trapezoids and the Neolithic arrowheads. The function of these tools remains unknown, so the name “arrowheads” is based on a functional image derived from the Neolithic traditions. Until recently, the Sośnia-type arrowheads were considered to have been related exclusively to para-Neolithic flintworking known from sites in Podlachia, Lithuania, and Belarus. This view was verified in result of archaeological research conducted in the first decade of the 21st century on Eneolithic sites from southeastern Poland, for example at the cemetery of the Lublin-Volhynian Culture in Książnice. The presence of para-Neolithic elements in the Lublin-Volhynian environment is not limited to the Sośnia-type arrowheads but represented also by other categories of insets with Mesolithic features. In addition, traces of mutual influences have also been observed in ceramic vessels.

Słowa kluczowe:

Bibliografia

AB 1997, Kamyenny i bronzavy vyaki, Arkhyealohiya Byelarusi I, Minsk.

Balcer 1971, O stanie i potrzebach w zakresie badań krzemieniarstwa neolitu i wczesnej epoki brązu. Wiadomości Archeologiczne, XXXVI (1), 51-70.

Bargieł, Zakościelna 2005, Stan badań nad neolitem i wczesną epoką brązu na wschodnim Mazowszu i Podlasiu, Problemy przeszłości Mazowsza i Podlasia 3, 37-43.

Borkowski W., Kowalewski M. 2020, Late Neolithic and Early Bronze Technological and Typological Elements in the Production of Flint Projectile Points in the Neman Culture in the Polish Lowland Area, Światowit LIX, 111-120.

https://doi.org/10.31338/0082-044X.swiatowit.59.5

Borkowski W., Kowalewski M. 2022, Grociki krzemienne z subneolitycznych stanowisk środkowego Mazowsza, (in:) M. Przeździecki, W. Brzeziński, A. Wawrusiewicz (eds), Subneolit środkowego Mazowsza w świetle archiwalnych zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Warszawa-Białystok, 257-270.

Dziedzic A. 2019, Sośnia ,,Szwedzki Most". Materiały krzemienne ze zbiorów Zygmunta Glogera, Biblioteka Muzeum Archeologicznego w Krakowie VIII, Kraków.

Gajewski L., Gurba J. 1965, Uwagi o chronologii eneolitu na Wyżynie Lubelskiej, Przegląd Lubelski I, 28-40.

Gardawski A. 1958, Zagadnienie kultury "ceramiki grzebykowej" w Polsce, Wiadomości Archeologiczne 25, 287-313.

Gurba J. 1959, Grób kultury czasz lejowatych ze Starej Wsi w pow. lubartowskim, Przegląd Archeologiczny 12 (34), 14-16.

Gurba J. 1973, Kultura lubelsko-wołyńskiej ceramiki malowanej, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska F, 28, 84-94.

Iliaszuk U. 1985, Grociki krzemienne odkryte w miejscowości Grądy-Woniecko, woj. łomżyńskie, Wiadomości Archeologiczne L (2), 158-159.

JablonskitГ©-RimantienГ© R. 1965, RadikiЕі (Kauno raj.) Akmens AmЕѕiaus Stovyklos, Lituvos TSR MokslЕі Akademijos Darbai, A1, 18, Vilnius, 33-45.

Kempisty A. 1989, Kultury para neolityczne, (in:) J. Kmieciński (ed.), Pradzieje ziem polskich I, 1. Od paleolitu do środkowego okresu lateńskiego. Epoka kamienia. Neolit. Warszawa-Łódź, 301-326.

Kempisty E. 1973, Kultura ceramiki "grzebykowo-dołkowej" na Mazowszu i Podlasiu, Wiadomości Archeologiczne 38, 3-76.

Kempisty E. 1983, Neolityczne kultury strefy leśnej w północnej Polsce, Problemy epoki kamienia na Pomorzu, 175-199.

Kempisty E., Sulgostowska Z. 1991, Osadnictwo paleolityczne, mezolityczne i paraneolityczne w rejonie Woźnej Wsi, woj. łomżyńskie, Warszawa.

Kempisty E., Więckowska H. 1983, Osadnictwo z epoki kamienia i wczesnej epoki brązu na stanowisku 1 w Sośni, woj. łomżyńskie, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź.

Kobusiewicz M. 1999, Ludy łowiecko-zbierackie północno-zachodniej Polski, Poznań.

Kowalewski M. 2019a, Grociki krzemienne z wybranych stanowisk kultury niemeńskiej z obszaru Polski, (in:) M. Szmyt, Chachlikowski, J. Czebreszuk, M. Ignaczak, Makarowicz (eds), VIR BIMARIS. Od kujawskiego matecznika do stepów nadczarnomorskich. Studia z dziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko, Poznań, 323-333.

Kowalewski M. 2019b, Historia, stan i perspektywy badań nad krzemieniarstwem społeczności strefy leśnej zasiedlających wschodnią część Niżu Polskiego u schyłku neolitu i w początkach epoki brązu, Warszawskie Materiały Archeologiczne 15, 221-232.

Kowalewski M. 2022, Subneolit środkowego Mazowsza. Kontekst historyczny powstania kolekcji, (in:) M. Przeździecki, W. Brzeziński, A. Wawrusiewicz (eds), Subneolit środkowego Mazowsza w świetle archiwalnych zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, Warszawa-Białystok, 11-24.

Kowalewski M., Przeździecki M. 2017, Chronologia względna źródeł krzemiennych (in:) Grądy-Woniecko. Ostatni łowcy-zbieracze znad środkowej Narwi, Białystok, 176-181.

Kufel-Diakowska B., Wilk S. 2018, Microliths from Graves of the Lublin-Volhynian at Site 2 in Książnice, Świętokrzyskie Voivodeship, Sprawozdania Archeologiczne 70, 243-268.

https://doi.org/10.23858/SA70.2018.012

Lakiza V. L. 2003, Padhornaya 4 - novy shmat kul'turny pomnik nyealitu i bronzavaha vyeku na r. Suchary, Histarychna-Arkhyealahichny Zbornik 18, 52-68.

https://doi.org/10.1097/00005382-200301000-00009

Libera J., Zakościelna A. 2006, Inwentarze krzemienne z grobów grupy południowo-wschodniej kultury pucharów lejkowatych, (in:) J. Libera, K. Tunia (eds), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych, Lublin-Kraków, 135-169.

Libera J., Zakościelna A. 2013, Retusz rynienkowaty w eneolicie i wczesnej epoce brązu na ziemiach polskich, Prace Archeologiczne 66, 215-239.

Szymczak K. 1995, Epoka kamienia Polski północno-wschodniej na tle środkowoeuropejskim, Warszawa.

Wawrusiewicz A., Kalicki T., Przeździecki M., Frączek M., Manasterski D. 2017, Grądy-Woniecko. Ostatni łowcy-zbieracze znad środkowej Narwi, Białystok.

Więckowska H. Kempisty E. 1970, Badania archeologiczne we wsi Sośnia, pow. Grajewo, Wiadomości Archeologiczne 35, 164-200.

Wilk S. 2014, Early Bronze Burial Materials from Site 2 in Książnice, Świętokrzyskie Province, Sprawozdania Archeologiczne 66, 241-278.

Zakościelna A. 1996, Krzemieniarstwo kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej, Lubelskie Materiały Archeologiczne X, Lublin.

Zakościelna A. 2006a, Kultura lubelsko-wołyńska. Zagadnienie jej genezy, periodyzacji i chronologii. The Lublin-Volhynian Culture. The Problems of Its Origin, Periodization and Chronology, (in:) M. Kaczanowska (ed.), Dziedzictwo cywilizacji naddunajskich: Małopolska na przełomie epoki kamienia i miedzi. The Danubian Heritage: Lesser Poland at the turn of the stone and copper ages, Kraków, 77-94.

Zakościelna A. 2006b, Flint Inventory of Grave 5 of the Lublin-Volhynia Culture on Site 2 in Książnice, Busko Zdrój district, Sprawozdania Archeologiczne 58, 271-291.

Zakościelna A. 2010, Studium obrządku pogrzebowego kultury lubelsko-wołyńskiej, Lublin.

Zakościelna A., Libera J. 2007, Geometric Microliths in Grave Inventories of Neolithic Cultures in Małopolska (South-eastern Poland), (in:) M. Masojć, T. Płonka, B. Ginter, S. K. Kozłowski (eds), Contributions to the Central European stone age, Wrocław, 257-270.

Podobne publikacje