Wealth of Inhabitants of Sandomierz and Neighbouring Settlements in the 11th–12th Centuries in the Light of Cemetery Materials
2021, 60
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Klasyfikacja
Język publikacji
Abstrakt
It is debatable to what extent so-called grave goods (items intentionally deposited in burials) reflect the actual level of prosperity of people inhumed in early mediaeval graves. The same applies to the types of the burial features in which they were inhumed. Whether the deceased were supplied with particular items or not – and if so, what kind of goods they were – might have resulted, for example, from the extent to which Christianity (having a unifying influence on funerary rituals) was accepted, as well as from local customs or even family traditions, the actual wealth of the buried people and individual decisions as to whether their opulence should be manifested or not. In Sandomierz, between the end of the 10th and the middle of the 12th century, there were at least three non churchyard row cemeteries. We know 20 other burial sites of this type located in the radius of 20 km from the town. An analysis of materials found in them (grave goods) indicated that in the discussed time the wealth of Sandomierz residents was similar to that of people living in the neighbouring settlements dated to the same period. This assumption, however, is not necessarily correct, because the lack of considerable differences between grave inventories might have resulted from local burial customs followed at that time. Another question is whether such customs were a continuation of earlier local traditions or whether they were shaped by the embracing of elements of Christian funerary rituals. Finally, it is also possible that they resulted from both factors.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Bajka M., Florek M. 2015 Najstarszy cmentarz wczesnośredniowiecznego Sandomierza, Zeszyty Sandomierskie 39, 70–74.
Bajka M., Florek M., Kotowicz P. 2016 Grób z czekanem z wczesnośredniowiecznego cmentarza w Sandomierzu, Acta Militaria Mediaevalia 12, 175–198.
Balcer B. 1966 Sprawozdanie z badań prowadzonych w latach 1962–1964 na stanowisku Pieczyska (Zbrza Wielka) w Zawichoście pow. Sandomierz, Wiadomości Archeologiczne 21 (2–3), 246–248.
Bartys J. 1936 Wczesnohistoryczne cmentarzysko szkieletowe we wsi Samborzec, pow. Sandomierz, Przegląd Archeologiczny 5, 171–178.
Błaszczyk D., Bajka M., Bełka Z., Florek M. 2018 Pochodzenie osób pochowanych na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Sandomierzu, stan. 1 na podstawie badań izotopów strontu, (in:) T. Nowakiewicz, M. Trzeciecki, D. Błaszczyk (eds), Animos labor nutrit. Studia ofiarowane Profesorowi Andrzejowi Buko w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, Warszawa, 271–278.
Błaszczyk D., Goslar T., Zaitz E., Zaitz M. 2015 Datowanie radiowęglowe grobu nr 19 z cmentarzyska w Krakowie-Zakrzówku, Materiały Archeologiczne 40, 221–229.
Buko A. 1998 Początki Sandomierza, Warszawa.
Buko A. 2000 Osadnictwo wiejskie z początków państwa polskiego na Wyżynie Sandomierskiej: przykład osady w Kaczycach k. Opatowa, (in:) A. Buko, Z. Świechowski (eds), Osadnictwo i architektura w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego, Warszawa, 199–207.
Buko A. 2003 Wczesnośredniowieczna osada w Kaczycach koło Opatowa: zagadkowy epizod w dziejach osadnictwa na Wyżynie Sandomierskiej, Archeologia Polski 48 (1–2), 113–154.
Buko A. 2005 Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej, Warszawa.
Dzieduszyccy B. and W., Wrzesińscy A. and J. 2005 Dar i „dar”. Rozważania o symbolicznej specyfice pochówków dostojników kościelnych grzebanych w kościołach, (in:) W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds), Do, ut des. Dar, pochówek, tradycja. Funeralia Lednickie. Spotkanie 7, Poznań, 309–315.
Florek M. 2000 Badania weryfikacyjno-rozpoznawcze na Żmigrodzie w Opatowie i domniemanym grodzisku w Słupii Nadbrzeżnej, (in:) A. Buko, Z. Świechowski (eds), Osadnictwo i architektura ziem polskich w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego, Warszawa, 209–224.
Florek M. 2004 Osadnictwo w rejonie Sandomierza od końca X do końca XIII wieku. Struktury osadnicze i ich przemiany, (in:) J. Libera, A. Zakoscielna (eds), Przez pradzieje i wczesne średniowiecze, Lublin, 325–335.
Florek M. 2005 Sandomierski ośrodek grodowo-miejski w średniowieczu. Przemiany przestrzenne i funkcjonalne, Warszawa.
Florek M. 2011 Uwagi o zróżnicowaniu słowiańskiego obrządku pogrzebowego w Małopolsce w okresie plemiennym (do końca X w.), (in:) S. Cygan, M. Glinianowicz, P.N. Kotowicz (eds), In silvis, campis… et urbe. Średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko-ruskim, Rzeszów–Sanok, 59–77.
Florek M. 2012 Średniowieczne i nowożytne cmentarze Sandomierza (od początku XI do końca XVIII wieku), Pamiętnik Sandomierski 4, 39–71.
Florek M. 2014 Sandomierz przedlokacyjny (od VIII do XIII wieku), (in:) Z. Noga (ed.), Atlas Historyczny Miast Polskich 5: Małopolska, z. 2: Sandomierz, Sandomierz, 7.
Florek M. 2015 Kilka uwag o zmianie słowiańskiej obrzędowości pogrzebowej na ziemiach polskich (przejściu od ciałopalenia do inhumacji) i jej związkach z recepcją chrześcijaństwa, (in:) W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds), Cmentarzyska – relacje społeczne i międzykulturowe. Funeralia Lednickie. Spotkanie 17, Poznań, 143–149.
Florek M. 2016 Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Sandomierzu-Kamieniu Plebańskim, (in:) B. Chudzińska, M. Wojenka, M. Wołoszyn (eds), Od Bachórza do Światowita ze Zbrucza. Tworzenie się słowiańskiej Europy w ujęciu archeologicznym, historycznym i językoznawczym. Studia źródłoznawcze dedykowane Profesorowi Michałowi Parczewskiemu w 70-tą rocznicę urodzin, Kraków–Rzeszów, 533–542.
Florek M. 2017 Początki kościołów sandomierskich w świetle wyników badań archeologicznych, Zeszyty Sandomierskie 43, 15–20.
Florek M. 2019a Wzgórze Staromiejskie w Sandomierzu w świetle badań archeologicznych (do końca średniowiecza), (in:) A. Gołembnik, M. Lisak (eds), Dominikański klasztor w Sandomierzu w świetle badań archeologicznych. Archeologia i architektura. Historia i współczesność, Kraków–Warszawa, 37–58.
Florek M. 2019b Recepcja chrześcijaństwa w okolicach Sandomierza w świetle źródeł archeologicznych, Zeszyty Sandomierskie 48, 7–13.
Florek M. 2020 Badania ratownicze osady wczesnośredniowiecznej w Głazowie stan. 22, pow. sandomierski, Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 41, 171–178. https://doi.org/10.15584/misroa.2020.41.12
Florek M., Gajewska H., Gajewski L. 2000 Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Trześni, pow. Tarnobrzeg, woj. podkarpackie, Sprawozdania Archeologiczne 52, 373–387.
Florek M., Stempin A. 2019 Militaria średniowieczne ze Wzgórza Staromiejskiego w Sandomierzu, Acta Militaria Mediaevalia 15, 85–100.
Gardawski A., Miszkiewicz B. 1956 Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Gnieszowicach, pow. Sandomierz, Materiały Wczesnośredniowieczne 4, 163–170.
Gardeła L. 2012 Pochówki i groby nietypowe w epoce wikingów. Dawne problemy i nowe pytania, (in:) W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds), Obcy. Funeralia lednickie. Spotkanie 14, Poznań, 379–401. https://doi.org/10.15798/kaici.14.3.201209.379
Gardeła L., Kajkowski K. 2013 Vampires, Criminals or Slaves ? Reinterpreting 'Deviant Burials' in Early Medieval Poland, World Archaeology 45 (5), 780-796. https://doi.org/10.1080/00438243.2013.849853
Gąssowski J. 1953 Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Złotej pod Sandomierzem, Wiadomości Archeologiczne 19 (1), 80–92.
Gąssowski J. 1969 Materiały do osadnictwa wczesnośredniowiecznego Sandomierszczyzny, Materiały Wczesnośredniowieczne 6, 303–472.
Knoll P. W., Schaer F. (eds and trans.) 2003 Gesta principum Polonorum. The Deeds of the Princes of the Poles, Budapest.
Lalik T. 1993 Sandomierz w świetle źródeł pisanych, (in:) S. Tabaczyński (ed.), Sandomierz. Badania 1969–1973 2, Warszawa, 49–72.
Miechowicz Ł. 2011 By pewniej i szybciej przeniósł się na tamten świat… Pieniądz jako element praktyk pogrzebowych na Mazowszu, Podlasiu i w Małopolsce w średniowieczu i czasach nowożytnych, (in:) S. Cygan, M. Glinianowicz, P.N. Kotowicz (eds), In silvis, campis… et urbe. Średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko-ruskim, Rzeszów–Sanok, s. 231–355.
Miśkiewicz M. 1969 Wczesnośredniowieczny obrządek pogrzebowy na płaskich cmentarzyskach szkieletowych w Polsce, Materiały Wczesnośredniowieczne 6, 241–301.
Musianowicz K. 1949 Kabłączki skroniowe – próba typologii i chronologii, Światowit 20, 115–232.
Rysiewski H. 2000 Kilka uwag o odkryciach w Sandomierzu, (in:) A. Buko, P. Urbańczyk (eds), Archeologia w teorii i praktyce, Warszawa, 557–570.
Sarama L. 1956 Wczesnośredniowieczne cmentarzysko w Samborcu. Materiały i Prace Antropologiczne 7, Wrocław.
Sikora J. 2014 Groby wojowników, groby z bronią. Uwagi o wczesnośredniowiecznym rytuale deponowania uzbrojenia w grobach, (in:) W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (eds), Królowie i biskupi, rycerze i chłopi – identyfikacja zmarłych. Funeralia Lednickie. Spotkanie 16, Poznań, 297–311.
Tabaczyńska E. 1996 Osada wczesnośredniowieczna na stanowisku Collegium Gostomianum w Sandomierzu, (in:) S. Tabaczyński (ed.), Sandomierz. Badania 1969–1973 2, Warszawa, 99–111.
Wachowski K. 1992 Obol zmarłych na Śląsku i w Małopolsce we wczesnym średniowieczu, Przegląd Archeologiczny 39, 123–138.
Wasilewski T. 1999 Sedes regni principales i sedes regni państwa polskiego jako ośrodki wojskowe, administracyjne i gospodarcze w XI i XII wieku, (in:) B. Trelińska (ed.), Sedes regni principales. Materiały z Konferencji Sandomierz 20–21 października 1997 r., Sandomierz, 57–66.
Wyrozumski J. 1999 Kraków jako sedes Regni principalis, (in:) B. Trelińska (ed.), Sedes regni principales. Materiały z Konferencji Sandomierz 20–21 października 1997 r., Sandomierz, 19–25.
Wyrozumski J. 2019 Miasto postępującej degradacji, (in:) F. Kiryk, R. Chyła (eds), Sandomierz. Miasto fascynującej przeszłości. W 730 rocznicę lokacji miejskiej, Kraków, 169–175.
Wysocki J. 2013 Wyniki badań archeologicznych na stanowisku nr 1, „Żmigród” w Opatowie w 2011–2012 roku, (in:) R. Kubicki (ed.) Początki osadnictwa, infrastruktura miejska i życie religijne w Opatowie do końca XVIII wieku. Studia nad rozwojem miasta Opatowa i powiatu opatowskiego 1, Kielce–Opatów, 33–39.
Zoll-Adamikowa H. 1966 Wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe Małopolski 1: Źródła, Wrocław.
Zoll-Adamikowa H. 1979 Wczesnośredniowieczne cmentarzyska ciałopalne na terenie Polski 2: Analiza. Wnioski, Wrocław.
Żydok P. 2004 Wczesnośredniowieczne pochówki antywampiryczne, (in:) Z. Kobyliński (ed.), Hereditatem cognoscere. Studia i szkice dedykowane Profesor Marii Miśkiewicz, Warszawa, 38–66.