Nietypowe przedmioty w wyposażeniu dwóch pochówków z cmentarza wczesnośredniowiecznego w Radomiu, st. 4
2011, 50, Tom 50, Nr B
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 2 MB
Liczba wyświetleń:49
Liczba pobrań:20
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
The cemetery at Radom (Site 4) was discovered in 1923 on a rise of terrain situated near the River Mleczna, in the neighbourhood of the stronghold (the so-called Piotrówka), between present-day ul. Limanowskiego and ul. Przechodnia. Since then, excavation works have been undertaken at this site for several times. The most extensive excavations were carried out in 1966. In their course 82 graves were discovered, including two interesting burials which are discussed in this paper. The chronological framework of the cemetery can be defined as the 1 Ie*1 and the 12^ c., based on numismatic finds, other furnishings as well as forms of graves. The hill itself was an attractive topographic point for centuries. It was already the population of the Cloche Grave Culture that buried their dead in this place. In the Early Middle Ages a settlement came to being here, and later on this place was used as a cemetery. In two Early Medieval burials (Nos. 45 and 62), situated alongside each other, apart from elements of grave furnishings which were typical for this period, finds of earlier date were discovered as well. Finds from Grave 45 (Fig· 1). which contained a skeleton of a woman (?) who died at the adultus age (22- 30), included i.a. a brass ring, an iron fire striker, an iron knife and a silver coin. The latter was minted in 1000- 1030. Some dozen sherds of clay vessels and slag come from the fill of the grave pit. Ca. 70 cm behind the cranium a small oblong artefact was found. It proved to be a damaged iron belt-end fitting from the Roman Period (Fig. 3). This find belongs to Type 10 of Group V, according to the publication devoted to this part of dress by R. Madyda- -Legutko (2011).
Bibliografia
Teofil Prezbiter 1998 Diversarum Artium Schedula. Średniowieczny zbiór przepisów o sztukach rozmaitych, przeł. i oprać. S. Kobielus, Kraków.
Abramowicz A . 1979 Urny i ceraunie, Acta Archaeologica Lodziensia 27, Łódź.
Abramowicz A . 1983 Dzieje zainteresowań starożytniczych w Polsce. Części: Od średniowiecza po czasy saskie i świt oświecenia, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź.
Ajbabin A.I.1990 Hronologiâ mogil’nikov Krymapozdnerimskogo i rannesrednevekovogo vremeni, (w:) G.I. Grzibovskaâ (red.),Materiały po Arheologii, Istorii, Etnografii Tarai I, Simferopol’, 4-86.
Almgren О.1923 Studien über nordeuropäische Fibelformen der ersten nachchristlichen Jahrhunderte mit Berücksichtigung derprovinzialrömischen und südrussischen Formen, Mannus-Bibliothek 32, Leipzig2.
Ament H .1991 Zur Wertschätzung antiker Gemmen in der Merowingerzeit, „Germania” 69,401-424.
Andrzejewska A .1996 Średniowieczny zespól osadniczy w Zgłowiączce na Kujawach, Włocławek.
Andrzejowski J.1998 Nadkole 2. A Cemetery o f the Przeworsk Culture in Eastern Poland, Monumenta Archaeologica Barbarka V,Kraków.
Baumeister Μ .2004 Metallrecycling in der Frühgeschichte. Untersuchungen zur technischen, wirtschaftlichen und gesellschaftlichenRolle sekundärer Metallverwertung im 1. Jahrtausend n.Chr., Würzburger Arbeiten zur PrähistorischenArchäologie 3, Rahden/Westf.
BaZan I.A., Gej O.A.1992 Otnositel’naä chronologia mogil’nikov cernahovksoj kul’tury, (w:) I.A. Bażan i in. (red.), Problemy hronologiièpohi latena i rimskogo vremeni, Sankt-Peterburg, 122-157.
Becker M .2001 Bekleidung-Schmuck-Ausrüstung, (w:) M. Sailer, A. Roeder (red.), Gold fü r die Ewigkeit. Das germanischeFürstengrab von Gommern, Halle (Saale), 127-147.
Bona I.1980 Studien zum friihawarischen Reitergrab von Szegvär, „Acta Archaeologica Academiae Scientiarum Hungaricae” 32/1-4, 31-95.
Brandt J.1960 Das Urnengräberfeld von Preetz in Holstein (2. bis 4. Jahrhundert nach Christi Geburt), Offa-Bücher 16,Neumünster.
Bronicka -Rauhut J.1998 Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Czersku, Warszawa.
Brzostowicz M . 1993 Elementy kultur okresu rzymskiego w zespołach wczesnośredniowiecznych północno-zachodniej Polski, „SlaviaAntiqua” XXIV, 43-76.
Brzostowicz M . 2004 Pamiątki przeszłości w kulturze mieszkańców Polski średniowiecznej, (w:) S. Moździoch (red.), Wędrówki rzeczy i idei w średniowieczu, „Spotkania Bytomskie” 5, Wroclaw, 199-216.
Cegłowski S. i in .2010 S. Cegłowski, K. Demkowicz, R. Janiak, T. Kordala, P. Łuczak, P. Pudlo, Skarby z ziemi wydobyte, Płock.
Chrapunov I.N. 2002 Mogilnik Druznoe (III-IV w. naśej try). The Cemetery ofDroozhnoye (3r^-4 ‘^ centuries), Lublin.
Chrapunov I.N. 2006 Pogrebenie vojna IVV. n.ê. iz mogilnikaNejzac, (w;) M.E. Levada, L.E. Samojlenko (red.), GotyiRim. Sborniknaućnyh statej, Kiev, 42-51.
D ą b r o w sk a T.1997 Kamieńczyk. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur in Ostmasowien, Monumenta Archaeologica Barbárica III,Kraków.
Diaconu G.1966 Spätsarmatische Elemente in der Sintana de М и щ -Tschernjachov-Kultur, „Dacia“ N.S. X, 357-364.
Dobrzańska H .1990 Osada z późnego okresu rzymskiego w Igołomi, woj. krakowskie. Część II, Kraków.
Dostał B.1966 Slovanskápohrebiśte ze stredni doby hradiśtni na Moravé, Praha.
Dragotà A., Rustoiu G.2005 A Grave with Antique Perforated Coin in Alba Iulia - Site Profi, „ Arheologia Medievalä” 5; 21-6
Eckardt H„ Williams H.2003 Objects without a Past? The Use o f Roman Objects in Early Anglo-Saxon Graves, (w:) H . Williams (red.),Archaeologies o f Remembrance. Death and Memory in Past Societies, New York - Boston - Dordrecht -London - Moscow, 141-170.
Gajewski L.1984 Zapinka z późnego okresu wpływów rzymskich z miejscowości Czermno-Kolonia, gm. Tyszowice, woj. Zamość,„Wiadomości Archeologiczne” XLVI/1 (1981), 248.
Gardawski A.1948 Sprawozdanie z terenowej działalności badawczej Miejsk. Muzeum Prehistorycznego w Łodzi w r. 1947,„Z otchłani wieków” 1 7 /7 -8 ,102-107.
Gąssowski J.1951 Wczesnohistoryczne cmentarzysko szkieletowe w Radomiu, „Wiadomości Archeologiczne” XVII/4 (1950-1951), 305-326.
Geschwendt F.1929 Slawische Hügelgräber in Schlesien, „Altschlesien“ 2/3, 274-281.
Głosek M.2010 Problem przeżywania się póinorzymskich fibul z podwiniętą nóżką na stanowiskach z kulturowymi elementamisłowiańskimi, (w:) A. Urbaniak i in. (red.), Terra barbarka. Studia ofiarowane prof. M. Mączyńskiej w 65. rocznicę urodzin, Monumenta Archaeologica Barbarka, Series Gemina II, Łódź - Warszawa, 687-692.
Godeowski K., Wichman T.1998 Chmielów Piaskowy. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im Swiętokrzyskie-Gebirge, Monumenta Archaeologica Barbárica VI, Kraków.
Hanulia k M.2004 Predmety pravekej a vcasnohistorickej proveniencie na vel’komoravskych nekropolach z územia Slovenska, „Studijné zvesti Archeologického ústavu Slovenskej Akademie vied” 36, 25-34.
Harhoiu R .1997 Diefrühe Völkerwanderungszeit in Rumänien, „Archaeologia Románica” I, Bukarest.
Harke H .2000 The Circulation o f Weapons in Anglo-Saxon Society, (w:) F. Theuws, J.L. Nelson (red.), Rituals o f Power. FromLate Antiquity to the Early Middle Ages, Leiden - Boston - Köln, 379-399.
Ilkjær J.1993 Illerup Âdal, t. 3-4; Die Gürtel. Bestandteile und Zubehör, Aarhus.
ISTVÄNOVITS E.1992 Some Data on the Late Roman - Early Migration Period Chronology o f the Upper Tisza Region, (w:) K. Godlowski, R. Madyda-Legutko (red.), Probleme der relativen und absoluten Chronologie ab Laténezeit bis zumFrühmittealter, Materialien des III. Internationalen Symposiums: Grundprobleme der frühgeschichtlichenEntwicklung im nördlichen Mitteldonaugebiet, Kraków-Karniowice, 3.-7. Dezember 1990, Kraków, 89-101.
Janowski A ., Kurasiński T. 2008 (Nie)militarne naczynia. Fakty i mity, (w:) W. Świętosławski (red.), Nie tylko broń - niemilitarne wyposażeniewojowników w starożytności i średniowieczu, „Acta Archaeologica Lodziensia” 54, 61-88.
Janowski A ., Kurasiński T. 2009 Miecz i pochwa - razem i osobno. Wstęp do problematyki, (w:) R Kucypera, R Pudło, G. Żabiński (red.), Armaet Medium Aevum. Studia nad uzbrojeniem średniowiecznym, Toruń, 74-115.
Janowski A „ Kurasiński T„ Skóra K.2010 Znaleziska skamieniałych zębów rekina i próba ich interpretacji, (w;) A. Urbaniak i in. (red.), Terra barbarka. Studia ofiarowane prof. M. Mączyńskiej w 65. rocznicę urodzin, Monumenta Archaeologica Barbárica, SeriesGemina II, Łódź - Warszawa, 703-712.
JASKANIS D.2008 Święck. Wczesnośredniowieczny zespól osadniczy na północno-wschodnim Mazowszu. Warszawa.
Kaletyn T.1972 Kurhany ziemi dolnośląskiej, „Z otchłani wieków” 3 8 /3 ,196-199.
Khrapunov I.N.2005 A New Account on the Contacts between the Sarmatians and the Germans in Crimea (on the Materials o f theExcavations o f the Cemetery ofNeyzats in 2001), (w:) P. Łuczkiewicz i in. (red.), Europa Barbarka. Ćwierćwieku archeologii w Masłomęczu, Monumenta Studia Gothica IV, Lublin, 185-197.
Kolník T., Rejholcová M .1986 Rimske relikty v slovansko-avarskych hroboch na Slovensku, „Slovenská archeologia” 34/2, 343-353.
Kolníková Б.1973 К sekundárnemu pouzivaniu rimskych m ind na Slovensku, „Numismatické listy” 28,129-137.
Kordala T.2006 Wczesnośredniowieczne cmentarzyska szkieletowe na północnym Mazowszu, Monografie Instytutu ArcheologiiUniwersytetu Łódzkiego 5, Łódź.
KóCka-Krenz H .1993 Biżuteria pólnocno-zachodnio-slowiańska we wczesnym średniowieczu, Poznań.
Kraskovská L.1971 Laténske a rimske relikty v slovansko-avarskych hroboch na Slovensku, „Sbornik prąci Filozofické fakultyBrnénské university” 16, 127-131.
Krämer W .1965 Zur Wiederverwendung antiker Gefäße im frühen Mittelalter, „Germania” 43, 327-329.
Kümmel Ch .2009 Ur- und frühgeschichtlicher Grabraub. Archäologische Interpretation und kulturanthropologische Erklärung,Tübinger Schriften zur ur- und frühgeschichtlichen Archäologie 9, Münster - New York - München - Berlin.
Kurasiński T., Purowski T., Skóra К. w druku Reuse of Prehistorie Items in the Early Middle Ages. The Example o f the Cemetery in Lubień, Voivo deship Łódź,„Archaeologia Polona”.
Kurasiński T., Skóra К .2012 Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Lubieniu, pow. piotrkowski, Łódź.
Kurzyńska M .2010 Zapinki rzymskie i z wczesnej fazy wędrówek ludów znalezione na wczesnośredniowiecznym zespole osadniczymw Grucznie, powiat Swiecie n. Wisłą, województwo kujawsko-pomorskie, stanowisko 1, „Pomorania Antiqua”XXIII, 215-226.
Łapo J.M .2002 Czcij ojca swego. O kulcie przodków w kręgu zachodniobałtyjskim na początku I tysiąclecia n.e., (w:) J. Wrzesiński (red.), Popiół i kość, Funeralia Lednickie 4, Sobótka - Wrocław, 321-337.
Madyda -Legutko R. 1987 Die Gürtelschnallen der römischen Kaiserzeit und der frühen Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischenBarbaricum, B.A.R. International Series 360 (1986), Oxford.
Madyda -Legutko R. 2011 Studia nad zróżnicowaniem metalowych części pasów w kulturze przeworskiej. Okucia końca pasa, Kraków.
Mainka -Mehling A.2009 Hinweise a u f frühmittelalterlichen „Aberglaube”? Eine Kritik am Beispiel der Altstücke im Grab, „Ethnographisch-Archäologische Zeitschrift“ 5 0 /1 -2 ,131-138.
Matuszewski J. 1957a Egzorcyzmy „naczyńpogańskich” w czasach średniowiecznych, „Archeologia” 9,128-132.
Matuszewski J. 1957b Modlitwy o oczyszczenie urn pogańskich, „Z otchłani wieków” 23/2, 68-70.
Mączyńska M . 1994 Der Hortfund der frühen Völkerwanderungszeit aus Łubiana, Woi. Gdańsk in Pommern, (w:) H. Friesinger,J. Tejral, A. Smppner (red.), Markomannenkriege - Ursachen und Wirkungen, Spisy Archeologického ÜstavuAV ĆR Brno 1, Brno, 149-157.
Mączyńska M . 2011 Der frühvölkerwanderungszeitliche Hör fu n d aus Łubiana, Kreis Kościerzyna (Pommern), „Bericht derRömisch-Germanischen Kommission” 90 (2009), 7-481.
Mączyńska M ., Rudnicka D .1998 Uwagi wstępne o skarbie z okresu rzymskiego z Łubianej, woj. gdańskie, (w:) J. Kolendo (red.), Nowe znaleziskaimportów rzymskich z ziem Polski I, Corpus der römischen Funde im europäischen Barbaricum - Polen,Supplement 1, Warszawa, 41-51.
Meaney A.L.1981 Anglo-Saxon Amulets and Curing Stones, B.A.R. British Series 96, Oxford.
Mehling A .1998 Archaika als Grabbeigaben. Studien an merowingerzeitlichen Grabefeldern, Tübinger Texte. Materialien zurUr- und Frühgeschichtlichen Archäologie 1, Rahden/Westf.
Militky J., Profantovä N.2007 Nález keltské zlaté mince v rané stredovêkém hr obu na pohfebiśti vKlecanech (okr. Praha-Vychod), „Numismatickysborník” 22,19-29.
Moszczyński J.2010 Zespół osadniczy kultury przeworskiej na stanowisku 1-4 w Wiktorowie, pow. Zgierz, woj. łódzkie. Ratowniczebadania archeologiczne na trasie autostrady A -2 w woj. łódzkim, Via Archaeologica Lodziensis II, Łódź.
MRÄZEKI.2000 Drahé kameny ve sti'edovèku Moravy a Slezska. Brno.
Myc V.L., Lysenko A.V., Śćukin M.B., Sarov O .W .2006 Catyr-Dag - nekropoÎ rimskoj êpohi v Krymu, Sankt-Peterburg 2006.
Niezabitowska В.2004 Herulowie, (w:) Wandalowie. Strażnicy bursztynowego szlaku. Katalog wystawy, Lublin - Warszawa, 271-274.
Nosov E.N.2002 O nachodkepozdnerimskojfibuly v Il’menskojpoozere, (w:) E.N. Nosov, G.I. Smirnova (red.), Starań Ladogai problemy arheologii severnoj Rusi. Sbornik statej, Sankt-Peterburg, 74-76.
Oakeshot E.2002 Introduction to the Viking Sword, (w:) I. Peirce, Swords o f Viking Age, Suffolk, 1—14.
Otto R.1993 Świętość. Elementy irracjonalne w pojęciu bóstwa i ich stosunek do elementów racjonalnych, Wrocław2.
Pleinerovâ I.1995 Opoćno. Ein Brandgräbefeld derjüngeren und späten Kaiserzeit in Nordwestböhmen, Kraków.
Profantovä N„ Fräna J.2003 Pnspèvek kestudiu sperkarstvi v raném stredovèku v Cechâch a naMoravé, „Archeologické rozhledy” 55/1,47-58.
Raddatz K .1957 Der Thorsberger Moorfund. Gürtelteile und Körperschmuck, Offa-Bücher 46, Neumünster.
Rajewski Z .A .1937 Wielkopolskie cmentarzyska rzędowe okresu wczesnodziejowego, „Przegląd Archeologiczny” 6 /1,28-85.
Rauhut L„ Długopolska L.1971 Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w obudowie kamiennej w Pokrzywnicy Wielkiej, pow. Nidzica,„Wiadomości Archeologiczne” XXXVI/3, 292-353.
Rejholcová M .1995 Pohrebisko v Cakajovciach (9. -12. storoćie). Analjza, Nitra.
Rutkowski L.1906 Cmentarzyska rzędowe w Rosikowie, Strzeszewie, Wierzbicy, Zachowie, Blichowie i Rogowie badane przezś. p. Franciszka Tarczyńskiego, „Swiatowit” 7, 39 43.
Sikora J.2009 Ziemie centralnej Polski we wczesnym średniowieczu. Studium archeologiczno-osadnicze, Łódź.
Sikorski D.A.2007 Losy pośmiertne ziemskich szczątków Karola Wielkiego, (w·.) W. Dzieduszycki, J. Wrzesiński (red.), Środowiskopośmiertne człowieka, Funeralia Lednickie 9, Poznań, 143-147.
Skóra K.2010 Intruz w kurhanie? O pochówkach wtórnych w obrzędowości pogrzebowej kultur wielbarskiej i przeworskiej, (w;)K. Skóra, T. Kurasiński (red.), Wymiary inności. Nietypowe zjawiska w obrzędowości pogrzebowej od pradziejówpo czasy nowożytne, „Acta Archaeologica Lodziensia” 56,27-43.
Strzelczyk J.2000 Otton III, Wrocław - Kraków - Warszawa.
Szydłowski J.1974 Trzy cmentarzyska typu dobrodzieńskiego, Bytom.
Szynkiewicz S.1982 Magic Protection in Childhood among the Mongols, „Etimología Polona” 8, 235-240.
ŚWIĄTKIEWICZ P.2010 Ozdoby i elementy stroju, monety, narzędzia i przedmioty codziennego użytku z późnośredniowiecznego stanowiska nr 4 w Zgierzu, „Prace i Materiały Muzeum Miasta Zgierza” 7, 9-45.
Taavitsainen J.-P.1991 Cemeteries or Refuse Heaps ? Archaeological Formation Processes and the Interpretation ofSites and Antiquities,„Suomen Museo” 98, 5-14.
Tejral J. 1982 Morava na sklonku antiky, Monumenta Archaeologica 19, Praha.
Tejral J.1988 Zur Chronologie der frühen Völkerwanderungszeit im mittleren Donauraum, „Archaeologia Austriaca“ 72,223-304.
Tejral J.1992 Einige Bemerkungen zur Chronologie der späten römischen Kaiserzeit in Mitteleuropa, (w:) K. Godłowski,R. Madyda-Legutko (red.), Probleme der relativen und absoluten Chronologie ab Laténezeit bis zum Frühmittealter, Materialien des III. Internationalen Symposiums: Grundprobleme der frühgeschichtlichenEntwicklung im nördlichen Mitteldonaugebiet, Krakow-Kamiowice, 3.-7. Dezember 1990, Krakow, 227-248.
Tejral J.1997 Neue Aspekte der frühvölkerwanderungszeitlichen Chronologie im Mitteldonauraum, (w:) J. Tejral, H. Friesinger,M. Kazański (red.), Neue Beiträge zur Erforschung der Spätantike im mittleren Donauraum, SpisyArheologického Ústavu AV R Brno 8, Brno, 321-392.
Tempelmann -Mączyńska Μ .1985 Die Perlen der römischen Kaiserzeit und der frühen Phase Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischenBarbaricum, Römisch-Germanische Forschungen 43, Mainz am Rhein.
Thomas S.1960 Studien zu den germanischen Kämmen der römischen Kaiserzeit, „Arbeite- und Forschungsberichte zursächsischen Bodendenkmalpflege“ 8, 54-215.
ToMiCić Ż.2000 Istrazivanje kronologije ranosrednjovjekovnog groblja и Mahovljanima kraj Banja Luke, „Prilozi Instituta zaarcheologiju u Zagrebu“ 17,25-66.
Trębaczkiewicz T.1963 Cmentarzysko wczesnośredniowieczne we wsi Psary, pow. Piotrków Trybunalski, „Prace i Materiały MuzeumArcheologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Archeologiczna” 9,131-166.
Ungerman Ś. 2007 Amulety v détskjch hrobech na ranê stfedovêkém pohfebihi v Dolni Vèstonice - Na piskach, „Studijne zvestiArcheologického ústavu Slovenskej Akademie vied” 42, 221-237.
Ungerman Ś. 2009 Archaika in den frühmittelalterlichen Gräbern in Mähren, (w:) P. Maríková Vlcková, J. Mynárová,M. Tomálek (red.), My Things Changed Things. Social Development and Cultural Exchange in Prehistory,Antiquity, and the Middle Ages, Prague, 224-236.
Wachowski К .1975 Cmentarzyska doby wczesnopiastowskiej na Śląsku, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk.
White H.R.1988 Roman and Celtic Objects from Anglo-Saxon Graves. A Catalogue and an Interpretation o f Their Use, B.A.R. British Series 191, Oxford.
Wiklak H.1965 Cmentarzysko z X I w. w Psarach, pow. Piotrków Trybunalski, „Wiadomości Archeologiczne” XXXI/2-3,283-284.
Wiśniewska -Niezabitowska В.2009 Archaeology, History and the Heruls. The Lublin Region in the Late Roman Period and the Migration Period,(w:) J. Okulicz-Kozaryn, B. Kontny (red.), Swiatowit Supplement Series B; Barbaricum 8, Warszawa,195-240.
Zapolska A.2007 Denary rzymskie znajdowane w kontekstach wczesnośredniowiecznych na ziemiach polskich, „WiadomościNumizmatyczne” 51,149-178.
Zeman J.1961 SeverniMorava v mladSidobèrímské. Problemy osídleí vesvétle rozboru pohrebiśte zKostelce na Hané, Praha.
Ziemlińska - Odojowa W.1999 Niedanowo. Ein Gräberfeld der Przeworsk- und Wielbark-Kultur in Nordmasowien, MonumentaArchaeologica Barbárica VII, Kraków.
Zοtz L.1935 Die spätgermanische Kultur Schlesiens im Gräberfeld von Groß-Sürding, Leipzig.
Zoll-Adamikowa H.1975 Wczesnośredniowieczne cmentarzyska ciałopalne Słowian na terenie Polski, 1.1 : Źródła, Wrocław - Warszawa -Kraków - Gdańsk.