Zainteresowanie przeszłością i pierwsze pomoce do nauki starożytności w Polsce
2006, 48, Tom 48, Nr B
University of Warsaw, Faculty of Archaeology
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Liczba wyświetleń:54
Liczba pobrań:0
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
Z ainteresowanie przeszłością towarzyszyło ludziom od zamierzchłych czasów. Przed antykwaryzmem czy archeologią pojmowaną jako nauka, wiedza o przeszłości czerpana była ze źródeł pisanych, ale także z opowieści przekazywanych ustnie, z wierzeń, legend i zabobonów (BAHN 1996: 1). Świadectwem minionych czasów były pozostałości architektury, monety z „tajemniczymi napisami” czy fragmenty rzeźb bogów i herosów. Z biegiem czasu zaczęto dostrzegać, że w ziemi znajdują się przedmioty kryjące w sobie wiedzę o przeszłości. Najwcześniejsze znane przykłady kolekcjonerstwa sięgają asyryjsko-babilońskich miejsc gromadzenia wojennych trofeów (GREGOROVA 1984: 23; STĘPNIOWSKI 2003: 47) oraz skarbców i grobowców egipskich faraonów (TAYLOR 1948: 3-4; LEWIS 1992: 5). Starożytność dostarcza nam zresztą wielu świadectw zainteresowania przeszłością. Zalążki kolekcji muzealnych oraz miłość do przeszłości pojawiły się w starożytnym Rzymie (BONNAFFE 1867), gdzie m.in. wodzowie gromadzili tak zwane tituli i simulacra - łupy zdobyte podczas wypraw wojennych (KUMANIECKI1964: 365-366; PAYNE 1962; KUNZL 1988; KOTLER, KOTLER1998: 11; BALBUZA 2005). Według Pliniusza Starszego to zwycięstwo Pompejusza stworzyło m odę naperły i gem m y, podobnie jak triu m f Scypiona i M anliusza - m odę na cyzelowane srebra, tkaniny attalijskie i łoża stołowe zdobione w brązie (PLINIUSZ STARSZY XXXVII:12-14). Natomiast, kiedy Juliusz Cezar zakładał Kapuę, jego biograf Swetoniusz napisał, że w iele naczyń ze starożytnych warsztatów [zostało znalezionych] w bardzo starych grobow cach (SWETONIUSZ 1:10).
Bibliografia
ABRAMOWICZ A. 1967 Wiek archeologii. Problemy polskiej archeologii dziewiętnastowiecznej, Warszawa.
ANTONIEWICZ W. 1923 Erazm Majewski jako prehistoryk, Wiadomości Arch 8, p. 1-16.
ANTONIEWICZ W. 1924 Pom oce naukowe w zakresie archeologii przedhistorycznej [Bibljoteka „Nauki i Szkoły” nr 1], Warszawa.
ARNOLD B 1990 The Past as Propaganda: Totalitarian A rchaeology in Nazi Germany, Antiquity 64, p. 464-478.
BAHN P.G. 1996 The Cambridge Illustrated History o f Archaeology, Cambridge.
BALBUZA K. 2005 Triumfator. T rium f i ideologia zwycięstwa w starożytnym Rzymie epoki cesarstwa, Poznań.
BIEŃKOWSKA B. 1997 Wojenne straty bibliotek. Czy wszystkie bezpowrotnie?, Cenne, bezcenne, utracone 6, p. 6.
BONNAFFE E.1867 Les collectionneurs d e l'ancienneR om e: notes d u n amateur, Paris.
CHOWANIEC R. 2010 Dziedzictwo archeologiczne w Polsce. Formy edukacji i prom ocji, Warszawa.
CZOPEK S. 2000 Wstęp do m uzealnictwa i konserwatorstwa archeologicznego, Rzeszów.
DOBROWOLSKI T. 1947 Zarys historii m uzealnictwa [in:] Muzealnictwo, S. Komornicki, T. Dobrowolski eds, Kraków, p. 17-31.
GALAROWICZ J. 1992 Na ścieżkach prawdy: wprowadzenie do filozofii, Kraków.
GĄSIOROWSKA N. 1919-1920 Literatura historyczna popularna 1900-1919, Przegląd Historyczny 22, p. 233-266.
GREGOROVÄ A. 1984 Muzea a M uzejnictvo, Martina.
HARDT M. 2004 Gold und Herrschaft. D ie Schätze europäischer K önige und Fürsten im ersten Jahrtausend, Berlin.
HENSEL W., KOSTRZEWSKIJ., JAKIMOWICZ R., JAŻDŻEWSKI K. 1939/1948 Bibliografia prac prof. dra. Józefa Kostrzewskiego. Zestawienie prac, artykułów, notatek, życiorysów, bibliografii, recenzji i polemik z zakresu prehistorii i dziedzin pokrewnych, Wiadomości Arch 16, p. 9-34.
HOSZOWSKA M. 1997 M etody nauczania historii w ogólnokształcącej szkole średniej w latach 1949-1956 [in:] Kształcenie nauczycieli historii a cele edukacji historycznej, A. Zielecki ed., Rzeszów, p. 133-144.
JAKIMOWICZ R. 1939/1948 Józef Kostrzewski. Życiorys Jubilata, Wiadomości Arch 16, p. 1-8.
KOŁŁĄTAJ H. 1844 Listy w przedm iotach naukowych, vol. III, Kraków.
KORZON T., SZAJNOCHA K. 1931 Opowiadania z dziejów Polski z ilustracjami dla dzieci oraz dla starszych, Kraków.
KOSTRZEWSKI J. 1923 Tablice zabytków przedhistorycznych Wielkopolski, Tabl. I. Epoka kamienia, Poznań.
KOSTRZEWSKI J. 1949 D zieje polskich badań przedhistorycznych, [Biblioteka Prehistoryczna vol. VIII], Poznań.
KOTLER N., KOTLER PH. 1998 M useum Strategy and M arketing D esigning Mission B uilding Audiences, Generating R evenue and Resources, San Francisco.
KRAJEWSKA M. 2006 Erazm Majewski - autor pierwszych polskich powieścifantastycznonaukowych, Z otchłani wieków 61, fasc. 3 4, p. 143-154.
KRYŃSKA E.J. ed. 2006 Staropolski etos wychowania, Białystok.
KUDELSKI J.R. 2005 Niemiecka grabież polskich dzieł sztuki, Cenne, bezcenne, utracone 1, 2005 (http://www.icons.pl/cenne/ art.php?dz=1&id=2005-01-04&bn=y z dnia 15 czerwca 2007 r.).
KUMANIECKI K. 1964 Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa (wyd. 5).
KURDYBACHA Ł. 1938 Staropolski ideał wychowawczy, Lwów.
KüNZL E. 1988 D er römische T rium pf Siegesfeiern im antiken Rom, München.
LENCEWICZ S. 1913 M uzeum Przedhistoryczne Erazma Majewskiego w Warszawie, Warszawa-Kraków.
LEWIS G.1992 M useum an d their Precursors: a B rief W orld Survey [in:] Manual of Curatorship. A Guide to MuseumPractice, J.M.A. Thompson, D.A. Bassett, A.J. Duggan et al. eds, Oxford, p. 5-21.
MALINOWSKI K. 1970 Prekursorzy m uzeologii polskiej, Poznań.
MANSFELD B. 2000 Muzea na drodze do samoorganizacji. Związek m uzeów w Polsce 1914-1951 [Biblioteka m uzealnictwa i ochrony zabytków seria B, vol. CII], Warszawa.
MATERNICKI J. 1968 Literatura popularnonaukowa w nauczaniu historii, Warszawa.
MATERNICKI J. 1974 Dydaktyka historii w Polsce 1773-1918, Warszawa.
MATERNICKI J. 1978 Polska dydaktyka historii 1918-1939, Warszawa.
MATERNICKI J. 1998 Edukacja historyczna Młodzieży. Problemy i kontrowersje u progu XXI wieku, Toruń.
MOKRZECKI L. 1992 Tradycje nauczania historii do końca XVI wieku, Gdańsk.
MOMIGLIANO A. 1955 A ncient history and the Antiquarian, [in:] Contributo alla storiadegli studi Classici, A. Momigliano, Roma, p. 67-106.
PAYNE R. 1962 The Roman Triumph, London.
PIRAMOWICZ G. 1807 Dykcjonarz starożytności przez Grzegorza Piramowicza (...) ułożony według pierwiastkowey 1779 warszawskiey edycyi, z dołożeniem w swoich m ieyscachprzydatków od samegoż Autora na końcu je y położonych, i omyłek znacznieyszych poprawieniem , nowo przedrukowany, Połock.
POMIAN K. 1996 Zbieracze i osobliwości, Warszawa.
ROSEN-PRZEWORSKA J. 1952 Ćwiczenia z zakresu historii kultury m aterialnej najdawniejszych społeczeństw, Warszawa.
DE ROSSET T.F. 2005 Polskie kolekcje i zbiory artystyczne we Francji w latach 1795-1919. M iędzy „skarbnicą narodową" a galerią sztuki, Toruń.
SEREJSKI M.H. 1958 Koncepcja historii powszechnej Joachim a Lelewela, Warszawa.
SŁOWIKOWSKI T. 1974 Joachim L elew el - krytyk i autor podręczników historii, Warszawa.
SOWIŃSKI J. 1977 Wędrówki przedm iotów. Kolekcje i kolekcjonerzy, Wrocław-Warszawa-Kraków- Gdańsk.
SKRZETUSKI J.K. 1782 Przypisy do historii powszechnej dla szkół narodowych na klasę trzecią, Wilno.
STĘPNIOWSKI F.M. 2003 Między pradziejami a sztuką klasyczną. Estetyka sztuki Starożytnego Wschodu [in:] Estetyka w archeologii, B. Gediga, A.P. Kowalski eds, p. 37-56, Gdańsk.
STOLPIAK B. 1984 Rozwój prahistorii polskiej w okresie 20-lecia międzywojennego. Część 1 :1918-1928, Poznań.
SUCHODOLSKI B. 1927 K ult przeszłości wśród szlachty polskiej wXVI wieku. Zagadnienia i wyniki, Pamiętnik Literacki 24, p. 1-13.
TATOMIR L. 1866 D zieje Polski potocznym sposobem opowiedziane, Warszawa.
ZAJĄCZKOWSKI A.1993 Szlachta polska. Kultura i struktura, Warszawa.
ZIPPERA.1898 Opowiadania z m itologii Greków i Rzymian dla użytku młodzieży z 75 rycinam i, Lwów.