pl
Oryginalny artykuł naukowy
Światowit

Skaryfikacja, tatuaż i malowanie twarzy w kulturze Moche : propozycja typologii dla "naczyń portretowych"

2002, 45, Tom 45, Nr A

Janusz Wołoszyn

DOI

-

Data publikacji

06.01.2002

Model publikowania

open access

Rodzaj licencji

CC BY 4.0 Int.

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

archeologia

Język publikacji

polski

Pliki do pobrania

PDF 6 MB

Artykuł

Liczba wyświetleń:99

Liczba pobrań:15

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Ornamentowanie ciała za pomoc trwałych1 i nietrwałych2 technik zdobniczych było praktykowane niezwykle często w wielu różnych kulturach prekolumbijskiego Peru. Świadectwami potwierdzającymi ten stan rzeczy s nie tylko niezwykle liczne źródła ikonograficzne3 , ale równie resztki pigmentów i ślady tatuaży odkrywane na mumiach. Jedynym jak dotąd sposobem publikacji tego rodzaju przedstawie było wykonywanie przerysów całych, często bardzo skomplikowanych wzorów. Liczne ograniczenia tej metody wpływały jednak na to, że w literaturze prezentowano zaledwie niewielk iloś najciekawszych przykładów, które nie dawały pojęcia o całym bogactwie występujących odmian. Problem ornamentowania ciała w kulturach peruwiańskich, mimo że niewątpliwie ciekawy, do dzi dnia nie został zbadany w sposób kompleksowy. Nie mówiąc ju o tym, że symbolika poszczególnych rodzajów zdobie nie jest dla nas czytelna, to nie dysponujemy nawet (dla żadnej z kultur) dokładnym katalogiem prezentującym poszczególne formy ozdób i motywów ornamentacyjnych. Krokiem wstępnym do rozważa nad rodzajami i znaczeniem skaryfikacyjnych, tatuowanych i malowanych zdobie ciała (w tym przede wszystkim twarzy) powinno by więc stworzenie jednorodnej i funkcjonalnej typologii poszczególnych oznaczeń. Taka typologia umożliwiałaby z jednej strony doś szybki i precyzyjny opis ikonograficzny zabytków wyobrażających postacie o zdobionym ciele, z drugiej zaś ułatwiałaby porównywanie (m.in. w komputerowych bazach danych) zarówno całych przedstawień, jak i poszczególnych ich elementów.

Bibliografia

BANKES G. 1980 Moche Pottery from Peru, London 1980

BONAVIA D. 1991 Peru, hombre e historia I. De los ongenes alsiglo XVI, Lima 1991

BOURGET S. 2001 Rituals of Sacrifice: Its Practice at Huaca de la Luna and Its Representation in Moche Iconography, in: Pillsbury J. ed., Moche Art and Archaeology in Ancient Peru, Washington 2001, p. 89-10.

CUESTA M. 1972 Elsistema militarista de los mochicas, Revista Espańola de Antropologia Americana 7 (2), 1972, p. 269-307

DONNAN C.B. 1965 Moche Ceramic Technology, Nawpa Pacha 3, 1965, p. 115-134

DONNAN C.B.1978 Moche Art of Peru, Los Angeles 1978

DONNAN C.B.2001 Moche Ceramic Portraits, in: Pillsbury J. ed., Moche Art and Archaeology in Ancient Peru, Washington 2001, p. 127-139

DONNAN C.B., MCCLELLAND D. 1999 Moche Fineline Painting: Its Evolution and Its Artists, Los Angeles 1999

HOCQUENGHEM A.M. 1973 Code pour l'analyse des représentations figurées sur les vases mochicas, Institut d'Ethnologie, Universite de Paris I, Micro-fiche 78 01 83, niepublikowana praca doktorska, Paris 1973

JELSKI A. 1993 Tatuaż, Warszawa 1993

JURKIEWICZ B.1999 Tatuaż jako forma sztuki pradziejowej oraz forma komunikacji wewnątrz i międzyplemiennej, InstytutArcheologii UW, niepublikowana praca magisterska, Warszawa 1999

KUTSCHER G. 1983 Nordperuanische Gefässmalereien des Moche-Stils, München 1983

TOPIC T. 1977 Excavations at Moche, Department of Anthropology, Harvard University, niepublikowana praca doktorska, Cambridge 1977

MONTELL G. 1929 Dress and Ornaments in Ancient Peru: Archaeological and Historical Studies, Göteborg 1929

OLIDEN C.R. 1995 Alteraciones Intencionales Humanas: Tatuajes, Pintura y Mutilaciones, en el Arte Simbólico de la Cerämica Mochica, Universidad Nacional de La Libertad. Facultad de Ciencias Sociales, Escuela Profesional de Arqueologfa, niepublikowana praca magisterska, Trujillo 1995

SCHULER-SCHÖMIG I. von 1979 Die „Fremdkrieger" in Darstellungen der Moche-Keramik, Baessler-Archiv n.s. 27 (1), 1979, p. 135-213

VERGARA E. 1992 La pintura facial en la cerämica mochica. Catälogo preliminar, Revista del Museo de Arqueologfa 3, 1992, p. 158-185

WOŁOSZYN J.Z. 2000 Naczynia portretowe kultury Moche — fenomen czy mit?, Swiatowit II (XLIII), fasc. A, 2000, p. 209-212

WOŁOSZYN J.Z. 2002 Tożsamość osobnicza a rola społeczna jednostki w kulturze Moche — przypadek tzw. „naczyń portretowych"(studium ikonograficzne), Instytut Archeologii UW, niepublikowana praca doktorska, Warszawa 2002