Mezopotamskie Dimtu : budowla, osiedle, instytucja

Abstrakt

Akadyjski1 termin dimtu2 pojawia się w mezopotamskich źródłach pisanych w XXI w. p.n.e., a ostatnia wzmianka pochodzi z okresu perskiego (V w. p.n.e.). Najwięcej odniesień do dimtu pochodzi z archiwów3 z okresu XV i XIV wieku p.n.e. odsłoniętych na terenie miasta Nuzi.4 Materiały z tego stanowiska stanowić będą zatem główną grupę analizowanych źródeł. Według Chicago Assyrian Dictionary termin dimtu tłumaczyć można na cztery sposoby: 1: wieża, również jako element murów obronnych, 2: umocniona budowla położona w obrębie lub poza osiedlem, 3: osada wraz z polami i budynkami , 4: okręg administracyjny.5 Kontekst, w jakim termin dimtu występuje na tabliczkach z Nuzi, wyklucza pierwsze znaczenie. Trzy pozostałe używane były natomiast równie często jak inne określenia budowli, osiedli czy okręgów administracyjnych. Musiała zatem istnieć przyczyna, dla której niektóre budowle, osady i okręgi zwano dimtu, a w wypadku pozostałych używano nazw takich jak dom (bitu), wieś lub miasto (Siu) czy prowincja ($aizu). Aby ustalić, jakiego rodzaju różnice mogły wchodzić w grę należy poddać analizie wszystkie konteksty, w których pojawia się slowo dimtu.<br>MESOPOTAMIAN DIMTUi A STRUCTURE, A SETTLEMENT, AN INSTITUTION. Akkadian word dimtu, occuring often in cuneiform sources of the 2nd millennium B.C. Mesopotamia, was till now not properly understood. Five different meanings of the term were proposed: a tower, a fortified farm, a settlement including fields and structures, an administrative unit and small rural community. Presented analysis of available cuneiform evidence supported by archaeological sources allows to understand the term dimtu properly. The term has three meanings: 1. Building of a considerable size (usually covering an area over 400 sq. m., many times more than contemporary houses) provided with defensive features. 2. A royal privilege granted to an official, allowing him to usufruct working power of three farmers obligated to perform labor service towards king. 3. Territory, on which this usufruct privilege was unforced; the focus point of this territory was a dimtu structure. An archaeological example of dimtu building has been excavated at Tell Fakhar in Iraq, the site wrongly identified with the city of Kuruhanni.