The size of domestic sheep (ovis aries l.) in Europe and Asia from the neolithic to the middle ages
1998, 41, Tom 41, Nr B
DOI
Data publikacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 15 MB
Liczba wyświetleń:33
Liczba pobrań:7
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
Archaeozoological studies demonstrate presence of two domestic sheep forms in prehistoric Europe. These two forms were distinguished in the literature already at the beginning of the 20TH century (STEGMANN 1923; quoted after BOGOLUBSKI 1968), and additions are constantly being made to their descriptions (BÖKÖNYI 1983). Initially, the Neolithic Europe was inhabited by a small sheep with an average withers height of 60 cm. This sheep, designated Ovis palustris, was assumed by Adametz (1925) deriving from Ovis orientalis, and by Duerst (1926) as originating from Ovis vignei. The other sheep form was approximately 10 cm taller than Ovis palustris and it appeared in Europe late in the Copper Age. Earlier authors mistakenly see it as a descendant of the mouflon Ovis musimon, believing it to have been domesticated in south - eastern France. In our day Bökönyi (1983) is of the opinion that the sheep reached Europe together with the south-eastern migration wave. In this work we strove to distinguish the two sheep forms, and to describe their range of occurrence in various chronological periods together with their spread in Europe and Asia. We distinguished the sheep forms through macromorphometric analysis of withers heights of domestic sheep living in Europe and Asia from the Neolithic to the Middle Ages. Macromorphometric analysis of abundant archaeozoological materials excellently describes the secular trend and geographical differentiation of animals. We have previously described these phenomena in the domestic pig (LASOTAMOSKALEWSKA et al. 1987), auroch s (LASOTA-MOSKALEWSKA, KOBRYŃ 1990), and goat (LASOTA-MOSKALEWSKA et al. 1991 ).
Bibliografia
ADAMETZ, L., 1925 Hodowla ogólna zwierząt domowych [Polska Akademia Umiejętności], Kraków.
AMBERGER, K.P., 1979 Neu Tierknochenfunde aus Magula Pevkakia [Inaugural Dissertation (Universität München)], München.
ANSCHÜTZ, К., 1966 Die Tierkochenfunde aus der mittelalterlichen Siedlung Ulm-Weinhof [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
ARBINGER-VOGT, H., 1978 Vorgeschichtliche Tierknochenfunde aus Breisach am Rhein [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
BENECKE, N.. 1988 Archäozoologische Untersuchungen an Tierknochen aus der frühmittelalterlichen Siedlung von Menzlin, Materialhafte zur Ur- und Frühgeschichte Mecklenburgs 3, p. 1-180.
BERGQUIST, H., LEPIKSAAR, J., 1957 Medieval animal bones found in Lund, Archaeology of Lund. Studies in the Lund excavation material 1, p. 11-84.
BEYER, A.I., 1970 Tierknochenfunde der Michelsberger Kultur vom Hetzenberg bei Heilbrom-Neckargartach und aus seiner Umgebung [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
BIBIKOVA V.l., 1953 Fauna rannetripolskogo poselenja Luka-Vrubleveckaja, MatlssA 38, p. 87-139.
BIBIKOVA V.l., ŠEVČENKO, A.I., 1962 Fauna michailskogo poselenja in: Michailskie Poselenja, O.F . LAGODOVSKA, O.G . ŠAPOŠNIKOVA, M.L. MAKAREVIČ eds. [Izdatelstvo Akademii Nauk Ukrainskoj RSR], Kijov, p. 128-181.
BOESSNECK, J 1958 Zur Etwicklung vor- und frühgeschichtlicher Haus- und Wildtiere Bayerns im Rahmen der Gleichzeitigen Tierwelt Mitteleuropas, Studien an vor- und frühgeschichtlichen Tierresten Bayerns, München, p. 1-166.
BOESSNECK, J 1962 Die Tierreste aus der Argissa-Magula vom präkeramischen Neolithikum bis zur mittleren Bronzezeit in: Die Deutschen Ausgrabungen auf der Argissa-Magula in Thessalien, V. MlLOJCIC, J. BOESSNECK, M. HOPF eds., vol. I, Bonn, p. 27-99.
BOESSNECK, J 1973 Die Tierknochenfunde aus dem Kabirenheiligtum bei Theben (Böotien), Institut für Palaeoanatomie, Domestikationsforschung und Geschichte der Tiermedizin der Universität München, p. 1-32.
BOESSNECK, J„ DRIESCH von den, Α., 1979 Die Tierknochenfunde aus der neolithischen Siedlung auf dem Fikirtepe bei Kadiköy am Marmarameer, Institut für Palaeoanatomie, Domestikationsforschung und Geschichte der Tiermedizin der Universität München, p. 1-81.
BOESSNECK, J„ DRIESCH von den, Α.,1985 Knochenfunde aus Zisternen Pergamon, Institut für Palaeoanatomie, Domestikationsforschung und Geschichte der Tiermedizin der Universität München, p. 1 -90.
BOESSNECK, J„ DRIESCH von den, Α. ,1988 Knochenabfall von Opfermahlen und Weihgaben aus dem Heraion vonnSamos, Institut für Palaeoanatomie, Domestikationsforschung und Geschichte der Tiermedizin der Universität München, p. 1-46.
BOESSNECK, J., DRIESCH von den, Α., ZIEGLER, R„ 1986 Die Tierreste von Maadi und Wadi Digla in: The Lithic Small Finds and the Structural Remains of the Predynastic Settlement, J. RlZKANA, J. SEEHER eds., Mainz am Rhein, p. 87-128.
BOESSNECK, J., PETERS, J., 1988 Tierknochen- und Molluskenfunde aus dem Grabungsbereich „Kuppe" in Tall Munbaqa, MDOG 120, p. 51-58.
BOESSNECK, J., STORK, M„ 1973 Die Tierknochenfunde der Ausgrabungen 1959 auf der Wüstung KleinBüddenstedt, Kreis Helmstedt, Neue Ausgrabungen und Forschungen in Niedersachsen 8, p. 179-213.
BOESSNECK, J., WIEDEMANN, U., 1972 Die Tierknochenfunde von Werlaburgdorf/Liet, Kreis Goslar, Neue Ausgrabungen und Forschungen in Niedersachsen 7, p. 381-400.
BOESSNECK, J., ZIEGLER, R., 1987 Tierknochenfunde III. Serie 1983-1984. (7-8 Kampagne) in: Isin-Isan Bahriyat III. Die Ergebnisse der Ausgrabungen 1983-1984, B. HROUDA ed., AbhMünchen 94, p. 137-150.
BOGOLUBSKI, S., 1968 Pochodzenie i ewolucja zwierząt domowych, Warszawa.
BÖKÖNYI, S.,BOGOLUBSKI, S., 1976a Vertebrate fauna from Anza in: Neolithic Macedonia, M . GiMBUTAS ed. [Monumenta Archeologica I], Los Angeles.
BÖKÖNYI, S., BOGOLUBSKI, S., 1976b Animal remains of sarmation sites from Bacs-Kiskun country, Cumania 4, p. 41-72.
BÖKÖNYI, S., BOGOLUBSKI, S., 1981 Early neolithic vertebrate fauna from Lanycsok-Egettmalom, ActaArchHung 33, p. 21-34.
BÖKÖNYI, S., BOGOLUBSKI, S., 1982 Trade of domestic animals between Pannonia and Italy, Savaria 16, p. 335-339.
BÖKÖNYI, S., BOGOLUBSKI, S., 1983 Domestication, dispersal and use of animals in Europe in: Domestication, conservation and use of animal resources, L. PEEL, D.E. TRIBE eds., Amsterdam, p. 1-20.
BÖKÖNYI, S., BOGOLUBSKI, S., 1985 The animal remains of Maadi, Egypt, Roma.
BREU, W., 1986 Tierknochenfunde aus einer germanischen Siedlung bei Eggolsheim in Oberfranken (2-5 Jh. n. Chr.) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
BUSCH, Α., 1985 Tierknochenfunde aus einer endneolithischen Siedlung bei Riekofen (Ldkr. Regensburg) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
CALKIN, V.J., 1962 Životnovodstvo i ochota v l es η oj polose Vostočnoj Evropy v ranném železnom veke, MatlssA 107, p. 5-96.
CHAIX, L., 1988 La faune de l'habitat Neolithique moyen du Petit-Chasseur I (Sion, Valais), JbSchwUrgesch 71, p. 103-105.
CHAIX, L., 1990 Domestication et animaux domestiques dans les Alpes occidentales in: Festschrift für Haus R. Stampßi, J. SCHIBLER, J. SEDLMEIR,H. SPYCHER eds. [Beitrage zur Archäozoologie, Archäologie,Anthropologie, Geologie und Paläontologie 59-61], Basel.
CHAIX, L., GRANT, Α., 1987 A study of a prehistoric population of sheep (Ovis aries L.) from Kerma (Sudan), Archaeozoologia, p. 77-92.
CHRZANOWSKA, W., 1986 Szczątki kostne zwierząt z wczesnośredniowiecznego stanowiska we Wrocławiu na Ostrowie Tumskim [Roczniki Akademii Rolniczej 172], Archeozoologia 11, p. 19-43.
CORBET, G.B., 1984 The Mammals of the Palaearctic Region: a taxonomie review [British Museum (Natural History)], London and Ithaca, p. 217-218.
CORBET, G.B., 1978 The Mammals of the Palaearctic Region: a taxonomie review supplement [British Museum (Natural History)], London and Ithaca, p. 1-45.
DONNERBAUER, H.J., 1968 Tierknochenfunde aus der Siedlung „Am Hetelberg" bei Gielde/Niedersachsen [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
DRIESCH von den, Α., 1984 Tierknochenfunde aus der spät keltischen Siedlung von Berching-Pollaten, Ldkr. Neumarkt/Oberplak, Germania 62, p. 364-372.
DRIESCH von den, Α., KOKABI, M., 1977 Tierknochenfunde aus der Siedlung „Cerro de los Castellones" bei Laborcillas/Granada, ANaturWiss l,p. 129-143.
DUERST, J.U., 1926 Vergleichende Untersuchungsmethoden am Skelett bei Säugern in: Handbuch der biologischen Arbeitsmethoden, E. ABDERHALDEN ed., vol. VII, Berlin-Wien, p. 125-530.
EKMAN, J., 1973 Early Mediaeval Lund - the fauna and the landscape. An osteological investigation of bone remains from the early medieval settlement, Archaeologica Lunddensia 5, p. 7-110.
EPSTEIN, H „ 1971 The origin of the domestic animals of Africa, Leipzig.
FRIEDL. H., 1984 Tierknochenfunde aus Kasope Griechenland (4.-1. Jhr. v. Chr.) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
GAUTIER, Α., 1970 Les restes d'animaux du viens romain de St-Mard, Pays gaumais 31, . 183-194.
GAUTIER, Α.,1972 Dierenresten van Het Laatromeins Grafveld te Oudenburg (Prov. West Vlaandern, Belgie), Helinium 12, p. 162-175.
GAUTIER, Α., RUBBERECHTS, V., 1976 Animal remains of the Senecaberg Fortification (Grimbergen, Belgium, 12th century), BMusBrux 18, p. 49-84.
GAWLIKOWSKI, J„ STĘPIEŃ, J„ 1984 Zwierzęcy material kostny z wykopalisk archeologicznych na wzgórzu klasztornym w Cedyni [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 154], Archeozoologia 9, p. 3-17.
GEDDES, D.S., 1985 Mesolithic domestic sheep in West Mediterranean Europe, JASc 12, p. 25-48.
GODYNICKI, S., 1973 Material kostny zwierzęcy z osad późnego okresu lateńskiego i wczesnego okresu wpływów rzymskich w Poświętnem i Kolozębiu na Mazowszu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 64, p. 51-60.
GODYNICKI, S., SOBOCIŃSKI, M „ 1977 Zwierzęce szczątki kostne z grodziska kultury łużyckiej w Smuszewie, woj. pilskie, FontAPos 28, p. 3-35.
HAIMOVICI, S., 1969 Bemerkungen zu den Tierknochen aus dem Begrabnis-Fundverband des 9-10 Jh. in Fintinelle (Kreis Teleorman), Dacia 13, p. 439-441.
HALL, S.J.G., 1991 Body dimensions of Nigerian cattle, sheep and goats, Animal Production 53, p. 61-69.
HANSCHKE, G., 1970 Tierknochenfunde aus der Wüstung Wüffingen, vol. II, Wiederkäuer [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
HORNBERGER, M., 1970 Gesamtbeurteilung der Tierknochenfunde aus der Stadt auf dem Magdalensberg in Kärnten, Kärnten Museumsschriften 49, p. 1-144.
HOUWALD, G., 1971 Römische Tierknochenfunde aus Pfaffenhofen am Inn, Ldkr. Rosenheim, und aus Wehringen, Ldkr. Schwabmünchen [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
JANASZEK, J„ 1979 Material kostny zwierzęcy z wykopalisk w Słupsku [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 115], Archeozoologia 5, p. 19-35.
JERNIGAN, S., SOBOCIŃSKI, M., 1979 Ogólna charakterystyka materiału kostnego zwierzęcego z wykopalisk w Mietlicy [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 115], Archeozoologia 5, p. 37-61.
JORDAN, В., 1975 Tierknochenfunde aus der Magula Pevkakia in Thessalonien [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
KARRER, HJ., 1986 Die Tierknochenfunde aus dem Latènezeitlichen Oppidum von AltenburgRheinan, vol. III, S haf Ziege und Hausschwein [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
KNECHT, G., 1966 Mittelalterlich-Frühneuezeitliche Tierknochenfunde aus Oberösterreich (Linz und Enns) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
KRATOCHVIL, Z., 1969 Die Tiere des Burgwalles Pohansko, Acta Scientiarum Naturalium Academiae Scientiarum Bohemoslovacae Brno 3, p. 1-39.
KRAUSS, R., 1975 Tierknochenfunde aus Bastam in Nordwest-Azerbaidjan (Iran) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
KRUPSKA, Α., 1977 Szczątki kostne owcy i kozy z wczesnośredniowiecznego Wrocławia [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 93], Archeozoologia 3, p. 23-37.
KRUPSKA, Α., 1978 Szczątki kostne owcy i kozy z wczesnośredniowiecznego Opola [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 13], Archeozoologia 4, p. 17-29.
KRYSIAK, K„ 1950 Szczątki zwierzęce z Biskupina, wydobyte z warstw „kultury łużyckiej" w sezonie wykopaliskowym 1948 г., Sprawozdania z Prac Wykopaliskowych w Biskupinie 3, p. 39-71.
KRYSIAK, K„ 1951/52 Szczątki zwierzęce z osady neolitycznej w Ćmielowie, WiadA 18, p. 251-290.
KRYSIAK, K„ 1966 Szczątki zwierzęce z grodziska we wsi Sąsiadka, pow. Zamość, Światowit 27, p. 171-201.
KUSSINGER, S., 1988 Tierknochenfunde vom Lidar Höyük in Siidostanatolien (Grabungen 1979-86) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
KÜHNHOLD, В., 1971 Die Tierknochenfunde aus Unterregenbach, einer mittelalterlichen Siedlung Würtembergs [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
KÜPPER, W., 1972 Die Tierknochenfunde von der Burg Siedlung bei Sagogn in Graubider. Die kleinen Wiederkäuer die Wildtiere und das Geflügel [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
LASOTA-MOSKALEWSKA, Α., KOBRYŃ, Η., 1990 The size of aurochs skeletons from Europe and Asia in the period from the Neolithic to the Middle Ages, Acta Theriologica 35, p. 89-109.
LASOTA-MOSKALEWSKA, Α., KOBRYŃ, Η., ŚWIEŻYŃSKI, К., 1987 Changes in the size of the domestic and wild pig in the territory of Poland from the Neolithic to the Middle Ages, Acta Theriologica 32, p. 51-81.
LASOTA-MOSKALEWSKA, Α., KOBRYŃ, Η., ŚWIEŻYŃSKI, К., 1991 Two forms of domestic goats in Europe and Asia from the Neolithic Age to the Middle Ages, Acta Theriologica 36, p. 329-348.
LASOTA-MOSKALEWSKA, Α., SANEV, V., 1985/86 Preliminary analysis of bone remnants of animals from the Neolithic archaeological site Tumba Madżari near Skopje (Yugoslavia), Macedoniae Acta Archaeologica 10, p. 55-78.
LIPPER, Ε., 1985 Die Tierknochenfunde aus dem römischen Kastell Abusina-Eining Stadt Neustedt a. d. Donau Lkr. Kelheim [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
MAKOWIECKI, D„ 1989a Material kostny zwierząt z grodziska wczesnośredniowiecznego w Lembarku, woj. toruńskie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 206], Archeozoologia 14, p. 27-40.
MAKOWIECKI, D„ 1989b Zwierzęce szczątki kostne z grodziska wczesnośredniowiecznego w Bobrowie, woj, toruńskie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 206], Archeozoologia 14, p. 41-50.
MENNERICH, G., 1968 Römerzeilliche Tierknochen aus drei Fundorten des Niederrheingebiets [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
MISSEL, M., 1987 Tierknochenfunde aus einer germanischen Siedlung in HildesheimBarenstedt (3-5 Jhdt. n. Chr.) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
MÜLLER, H.H., 1964 Die Haustiere der Mitteldeutschen Bandkeramiker, Deutsche Akademie der Wissenschaften zu Berlin. Schriften der Sektion für Vor- und Frühgeschichte 17, p. 6-148.
NEUBERT-SAUER, Α., 1968 Tierknochenfunde aus der römischen Zivilsiedlung in Hiifingen [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
NODDLE, В., 1977 Animal and plant remains in: Excavations in King's Lynn 1963-1970, H. CLARKE, A. CARTER eds., The Society for Mediaeval Archaeology 7, p. 378-474.
PIEHLER, W., 1976 Die Knochenfunde aus dem spätrömischen Kastell Vemania [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
RAUH, H., 1981 Knochenfunde von Säugetieren aus dem Demircihüyük (Nordwestanatolien) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
SACHENBACHER-PALAVESTRA, M., 1986 Tierknochenfunde aus Pod bei Bugojno, einer befestigten Siedlung der Bronze und Eisenzeit in Zentralbosnien [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
SCHRAMM, Z., 1967 Szczątki kostne wczesnośredniowiecznej owcy i kozy z wykopalisk pólnocno-zachodniej Polski, Roczniki Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu 36, p. 35-174.
SCHRAMM, Z., 1973 Szczątki kostne ssaków domowych z wykopalisk w Kruszwicy, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 60, p. 21-43.
SCHRAMM, Z., 1987 Zwierzęcy material kostny z osady kultury pucharów lejkowatych w Mrowinie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 184], Archeozoologia 12, p. 75-89.
SCHRAMM, Z., SPYCHAŁA-BAŁĘCZNA, A. 1988 Szczątki kostne owcy i kozy z osad kultury przeworski ej na Kujawach [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 198], Archeozoologia 13, p. 81-102.
SCHWARZ, W., 1989 Tierknochenfunde aus dem Gelände einer Herberge in der Colonia Ulpia Traiana bei Xanten am Niederrhein: II. Die Wiederkäuer [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
SOBOCIŃSKI, M., 1964 Szczątki kostne zwierząt domowych z wykopalisk w Kruszwicy, Roczniki Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu 22, p. 173-193.
SOBOCIŃSKI, M., 1967 Szczątki kostne zwierzęce z wykopalisk w Wiślicy, Roczniki Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu 36, p. 175-213.
SOBOCIŃSKI, M., 1969 Szczątki zwierzęce z wykopalisk osady wczesnośredniowiecznej we Włocławku [Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Nauki Humanistyczno-Społeczne 33], Archeozoologia 2, p. 135-150.
SOBOCIŃSKI, M., 1971 Szczątki kostne zwierzęce z osady kultury grobów jamowych z okresu wpływów rzymskich w Inowrocławiu, Roczniki Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu 54, p. 97-118.
SOBOCIŃSKI, M.,1973a Materiał kostny zwierzęcy z osady wczesnośredniowiecznej w Inowrocławiu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 60, p. 63-79.
SOBOCIŃSKI, M., 1973b Materiał kostny zwierzęcy z osady późnośredniowiecznej w Inowrocławiu, Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 60, p. 81-102.
SOBOCIŃSKI, M.,1976a Szczątki kostne zwierząt z osady kultury grobów jamowych z okresu wpływów rzymskich w Inowrocławiu [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 84], Archeozoologia 2, p. 35-47.
SOBOCIŃSKI, M., 1976b Materiał kostny zwierzęcy z osady hałsztacko-łateńskiej w Kobylníkách [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 84], Archeozoologia 2, p. 49-58.
SOBOCIŃSKI, M.,1976c Szczątki kostne zwierząt z osady kultury przeworskiej w Dobieszewicach [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 84], Archeozoologia 2, p. 59-68.
SOBOCIŃSKI, M., 1976d Material kostny zwierzęcy z wczesnośredniowiecznego grodziska stożkowatego w Bninie kolo Śremu, Prace Komisji Archeologicznej 9, p. 121-150.
SOBOCIŃSKI, M., 1977a Materiał kostny zwierzęcy z grodziska w Gwieździnie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 93], Archeozoologia 3, p. 63-80.
SOBOCIŃSKI, M.,1977b Material kostny zwierzęcy in: Początki i rozwój Starego Miasta w Poznaniu w świetle badań archeologicznych i urbanistycznoarchitektonicznych, Materiały z Ogólnopolskiego Sympozjum, 18-19 października 1973, Poznań, p. 219-247.
SOBOCIŃSKI, M.,1978a Szczątki zwierzęce z osady i grodziska wczesnośredniowiecznego w miejscowości Węgry [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 103], Archeozoologia 4, p. 61-72.
SOBOCIŃSKI, M.,1978b Zwierzęcy materiał kostny z osady otwartej kultury łużyckiej w miejscowości Węgry [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 103], Archeozoologia 4, p. 73-82.
SOBOCIŃSKI, M., 1978c Szczątki kostne zwierzęce z osady kultury łużyckiej w Gniechowicach [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 103], Archeozoologia 4, p. 83-88.
SOBOCIŃSKI, M.,1979a Szczątki kostne zwierząt z osady kultury łużyckiej w Kruszwicy (stanowisko 2) [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 115], Archeozoologia 5, p. 101-111.
SOBOCIŃSKI, M.,1979b Materiał kostny zwierzęcy z osad późnego podokresu lateńskiego w Dzbądzku i Kuninie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 115], Archeozoologia 5, p. 129-141.
SOBOCIŃSKI, M., 1980a Zwierzęce szczątki kostne ze stanowisk archeologicznych północnej części Wysoczyzny Krajeńskiej [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 121], Archeozoologia 6, p. 39-55.
SOBOCIŃSKI, M., 1980b Szczątki kostne zwierzęce z badań wykopałiskowch w Kałdusie (woj. toruńskie) [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 121], Archeozoologia 6, p. 79-112.
SOBOCIŃSKI, M., 1980c Szczątki kostne zwierząt domowych z wykopalisk w Człuchowie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 121], Archeozoologia 6, p. 113-129.
SOBOCIŃSKI, M.,1981 Szczątki kostne ssaków domowych z grodziska halsztackiego w Jankowie nad jeziorem Pakoskim [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 131], Archeozoologia 7, p. 19-39.
SOBOCIŃSKI, M., 1985a Szczątki kostne ssaków domowych z wykopalisk w Gieczu [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 164], Archeozoologia 10, p. 59-86.
SOBOCIŃSKI, M., 1985b Szczątki kostne z osad ludności kultury ceramiki wstęgowej na Kujawach [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 164], Archeozoologia 10, p. 87-127.
SOBOCIŃSKI, M., 1986a Zwierzęta hodowlane na Pojezierzu Drawskim w średniowieczu [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 172], Archeozoologia 11, p. 137-160.
SOBOCIŃSKI, M.,1986b Material kostny zwierząt z osady ludności kultury przeworskiej w Łojewie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 172], Archeozoologia 11, p. 161-179.
SOBOCIŃSKI, M.,1987a Zwierzęcy materiał kostny z wykopalisk w Dobrzyniu nad Wisłą [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 18], Archeozoologia 12, p. 91-117.
SOBOCIŃSKI, M.,1987b Szczątki kostne zwierząt z osady ludności kultury przeworskiej w Kowarach [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 184], Archeozoologia 12, p. 119-139.
SOBOCIŃSKI, M.,1988a Zwierzęce szczątki kostne z osady obronnej kultury łużyckiej w Izdebnie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 198], Archeozoologia 13, p. 103-125.
SOBOCIŃSKI, M.,1988b Zwierzęcy materiał kostny z grodziska wczesnośredniowiecznego w miejscowości Owidz, woj. gdańskie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 198], Archeozoologia 13, p. 137-153.
SOBOCIŃSKI, M.,1989 Material kostny zwierząt z wykopalisk osady z okresu wpływów rzymskich w Polanowicach, woj. bydgoskie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 206], Archeozoologia 14, p. 69-90.
SOBOCIŃSKI, M.,1991 Zwierzęce szczątki kostne z grodziska wczesnośredniowiecznego w Sopocie, woj. gdańskie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 221], Archeozoologia 15, p. 55-65.
SOBOCIŃSKI, M., MAKOWIECKI, D., 1987 Zwierzęce szczątki kostne z wykopalisk w Zamku Górków w Szamotułach [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 184], Archeozoologia 12, p. 167-192.
SOBOCIŃSKI, M., MAKOWIECKI, D.,1991 Szczątki kostne z wykopalisk Opactwa Benedyktynów w Lubinie, woj. leszczyńskie [Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu 221], Archeozoologia 15, p. 73-91.
STAHL, U., 1989 Tierknochenfunde vom Hassak Höyük (Südostanatolien) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
STEBER, M., 1986 Tierknochenfunde vom Takht-i Suleiman in der iranischen Provinz Azerbaïdjan (Grabungen 1970-78) [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
STORK, M „ 1978 Die Tierknochenfunde der mittelalterlichen Siedlung Sindelfingen (Obere Vorstadt), Forschungen und Berichte der Archäologie des Mittelalters in Baden-Würtemberg 3, p. 165-180.
STREITFERDT, U.K., 1972 Osteoarchäologische Untersuchungen an Tierknochenfunden aus vier Römischen Stationen im Süddeutschen Raum [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
SWEGAT, W., 1976 Die Knochenfunde aus dem römischen Kastell Künzig-Quintana [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
TEICHERT, L., 1988 Die Tierknochenfunde von der slavischen Burg und Siedlung aus der Dominsel Brandenburg/Havel, VeröffMusPotsdam 22, p. 143-263.
TEICHERT, M., 1975 Osteometrische Untersuchungen zur Berechnung der Widerristhöhe bei Schafen in: A.T. CLASON ed., Archaeozoological studies, Amsterdam, Oxford, New York, p. 51-69.
TEICHERT, M.,1985 Die Schaf- und Ziegenknochen aus den bronzezeitlichen Kulthöhlen des Kyffhäusergebirges, Beiträge zur Archäozoologie 3, p. 3-31.
UERPMANN , H.P., 1977 Betrachtungen zur Wirtschaftsform neolithischer Gruppen in Südwestdeutschland, FBerBadWürt 3, p. 144-161.
UNDHEIM, P., 1985 Osteologisk materiale fra Dreggen. Havedfagsoppgave i zoologisk řkologi, Zoologisk Museum. Universitetet i Bergen, p. 1-106.
VÖRÖS, I., 1980 Zoological and palaeoeconomical investigations on the archaeozoological material of the early neolithic Koros culture, Fol Arch 31, p. 35- 64.
VÖRÖS, I., 1982/83 Tierknochenfunde der spätkupferzeitlichen Siedlung GyöngyöshalaszEncspuszta, Különlenyomat Az Agria 19, p. 35-62.
VÖRÖS, I.,1986 AnimaI remains from the Funeral Ceremonies in the middle copper age Cemetery at Tiszavalk-Tetes, FolArch 37, p. 75-97.
VÖRÖS, I., 1988 Az ugodzi var Közepkori Allatcsontmaradva-nyai, Acta Muzei Papensis 1, p. 99-129.
WACHLER, H.F., 1978 Die Tierknochenfunde aus den Burgen auf dem Weinberg in Hitzacker/Elbe und Dannenberg [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
WEILER, D., 1981 Säugetierknochenfunde vom Teil Hesban in Jordanien [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
WESSELY, F., 1975 Vorgeschichtliche Tierskelette aus einer Schachthöhle im Staatsforst Veldenstein Landkreis Bayreuth [Inaugural Dissertation, (Universität München)], München.
WYROST, P., 1965 Zwierzęce szczątki kostne z wczesnośredniowiecznego grodziska w Kędrzynie, pow. Kołobrzeg, Przegląd Zoologiczny 9, p. 301-313.
ŽURAVLEV, O.P., 1981 Fauna poselenija Černomorka (na materiałach kostnych ostatkov), in: Ispolzovanie metodov estestvennych nauk v archeologii, V.l. BIDZIUA eí/., Kiev, p. 130-161.
ŽURAVLEV, O.P.,1991 Domaśnie i dikie mlekopitajuščie po kostnym ostatkom iz poselenija katakombnoj kultury Matveevka I. Drevnosti P