Siedziby władców czy miejsca kultu? : budownictwo sakralne w Grecji lądowej w okresie wczesnej epoki żelaza

Abstrakt

Fenome n klasyczne j świątyni greckiej z je j kanonicznym planem tradycyjni e wywodz i swó j rodowó d z budownictwa sakralnego z okresu Wiekó w Ciemnych1 . Architektoniczne wyodrębnieni e obszaru święteg o i powstani e wolnostojące j świątyni, poświęcone j kultowi określoneg o bóstwa, nastąpiło okoł o roku 80 0 p.n.e . Znak zapytani a w tytule artykułu odzwierciedl a trudności, jaki e nasuwa interpretac j a niektórych pozostałośc i archeologicznych z okresu wczesnej epoki żelaza w Grecji2 . Mogą one - zarówno ze względu na plan i konstrukcję budynków jak i ich wyposażenie - budzić uzasadnione wątpliwości, czy mamy do czynienia z miejscem kultu, z siedzibą władcy, czy być może z jednym i drugim jednocześnie. Problemy z właściwą identyfikacją dotyczą przede wszystkim budowli sakralnych z terenów osad i wynikają zarówno z naszego niepełnego stanu wiedzy o tym okresie, jak i z faktu, że siedziby greckich basileis mogły na wzór mykeńskich megaronów pełnić jednocześnie funkcję kultową.