‘Trzciniec’ pottery from Żanęcin, Otwock district, as an example of southern cultural influence in the Masovian Lowlands

2024, 62, No. 1


Publication date

31.12.2024

Publishing model

open access

License type


Field

Humanities

Discipline

archeology

Language of publication

English

Downloads

PDF 10 MB

Article

Number of views:177

Number of downloads:25

Crossref citations:0

Altmetric score:0


Abstract

The Trzciniec Culture and Eastern Trzciniec Culture, or in more general terms the phenomena jointly known as the Trzciniec-Komarów-Sośnica Cultural Complex or the Trzciniec Cultural Sphere, are culturally heterogeneous Bronze Age communities dated to between ca. 1900 BC and ca. 1000 BC, inhabiting large swathes of Central-Eastern Europe. The only cultural marker enabling relatively reliable identification of the said communities is their characteristic pottery. For it is in the ceramic vessels where the echoes of cultural heritage of the societies that co-created this phenomenon have been preserved, along with various influences of social groups neighbouring them spatially and temporally. However, their identification and interpretation is far from straightforward, due to the scarcity of other types of artefacts, including bronzeware. One of such problematic questions is related to the reception of Transcarpathian cultural influences by south-western groups of the ‘Trzciniec’ communities (including those from Lesser Poland) and their transmission further northwards, into the Masovian Lowlands. The ‘Trzciniec’ settlement in Żanęcin, Otwock district, excavated five years ago, provided new and significant data shedding light on the question discussed above. The present text addresses the said research issues.

Keywords:

Bibliography

Bronk Ramsey C. 2009, Bayesian analysis of radiocarbon dates, Radiocarbon 51/1, 337–360.

Czebreszuk J. 1996, Społeczności Kujaw w początkach epoki brązu, Poznań.

Czebreszuk J. 1998, „Trzciniec” – koniec pewnej tradycji, in: A. Kośko, J. Czebreszuk (eds), „Trzciniec”– system kulturowy czy interkulturowy proces?, Poznań, 411–429.

Gardawski A. 1959, Plemiona kultury trzcinieckiej w Polsce, Materiały Starożytne V, 7–189.

Górski J. 2007, Chronologia kultury trzcinieckiej na lessach Niecki Nidziańskiej, Kraków.

Górski J. 2011, Przejawy oddziaływań zakarpackich na terenie grupy podlasko-mazowieckiej kultury trzcinieckiej, in: U. Stankiewicz, A. Wawrusiewicz, (eds), Na rubieży kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesną epoką brązu, Białystok, 279–286.

Górski J. 2023, Nowa Huta Mogiła stan. 55 (kopiec Wandy). Wielofazowa osada kultury trzcinieckiej i łużyckiej, Kraków.

Górski J., Makarowicz P., Wawrusiewicz A. 2011a, Osady i cmentarzyska społeczności trzcinieckiego kręgu kulturowego w Polesiu, stanowisko 1, woj. łódzkie, Tom I, Łódź.

Górski J., Makarowicz P., Wawrusiewicz A. 2011b, Podstawy datowania trzcinieckiego kręgu kulturowego w Polsce środkowej na przykładzie materiałów ze stanowiska w Polesiu w dorzeczu Bzury, Acta Universitatis Lodzensis. Folia Archaeologica 28, 91–127.

Kośko A. 1981, Udział południowo-wschodnioeuropejskich wzorców kulturowych w rozwoju niżowych społeczeństw kultury pucharów lejkowatych, Poznań.

Makarowicz P. 1998, Rola społeczności kultury iwieńskiej w genezie trzcinieckiego kręgu kulturowego (2000-1600 BC), Poznań.

Makarowicz P. 2001, Trzciniecki krąg kulturowy – wspólnota pogranicza Wschodu i Zachodu, in: J. Czebreszuk, M. Kryvalcevich, P. Makarowicz, (eds), Od neolityzacji do początków epoki brązu. Przemiany kulturowe w międzyrzeczu Odry i Dniepru między VI i II tys. przed Chr., Archaeologia Bimaris, Dyskusje 2, Poznań, 351–360.

Makarowicz P. 2010, Trzciniecki krąg kulturowy – wspólnota pogranicza Wschodu i Zachodu Europy, Archaeologia Bimaris, Monografie 3, Poznań

Makarowicz P. 2016, Szczepidło. Osada metalurgów kultury mogiłowej nad Wartą, Archaeologia Bimaris, Monografie 9, Poznań.

Manasterski D. 2016, Puchary Dzwonowate i ich wpływ na przemiany kulturowe przełomu neolitu i epoki brązu w północno-wschodniej Polsce i na Mazowszu w świetle ceramiki naczyniowej, in: W. Nowakowski (ed.), Światowit. Supplement Series P: Prehistory and Middle Ages XIX, Warszawa.

Manasterski D., Wawrusiewicz A. 2020, Wyniki analizy makroskopowej pradziejowej ceramiki naczyniowej ze stanowisk 9 w Żanęcinie, gm. Wiązowna, pow. otwocki, woj. mazowieckie, in: M. Mazurek, A. Okoniewska, A. Sznajdrowska-Pondel (eds), Opracowanie III etapu ratowniczych badań wykopaliskowych na stanowisku nr 9 w Żanęcinie, gm. Wiązowna, Archiwum Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Lublinie, Rzeszów 2020, 19–26.

Mazurek M., Okoniewska A., Sznajdrowska-Pondel A. (eds) 2020, Opracowanie III etapu ratowniczych badań wykopaliskowych na stanowisku nr 9 w Żanęcinie, gm. Wiązowna, Archiwum Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Lublinie, Rzeszów.

Reimer P. J., Bard E., Bayliss A., Beck J. W., Blackwell P. G., Bronk Ramsey C., Grootes P. M., Guilderson T. P., Haflidason H., Hajdas I., Hatte C., Heaton T. J., Hoffmann D. L., Hogg A. G., Hughen K. A., Kaiser K. F., Kromer B., Manning S. W., Niu M., Reimer R. W., Richards D. A., Scott E. M., Southon J. R., Staff R. A., Turney C. S. M., van der Plicht J. 2013, IntCal13 and Marine13, Radiocarbon Age Calibration Curves 0-50,000 Years cal BP, Radiocarbon 55/4, 1869–1887.

Skorupska P. 2013, Ceramika kultury trzcinieckiej ze stanowiska 7 w Brwinowie, pow. Pruszków, Studia i materiały do badań nad neolitem i wczesną epoką brązu na Mazowszu i Podlasiu III, 115–182.

Solon J., Borzyszkowski J., Bidłasik M., Richling A., Badora K., Balon J., Brzezińska-Wójcik T., Chabudziński Ł., Dobrowolski R., Grzegorczyk I., Jodłowski M., Kistowski M., Kot R., Krąż P., Lechnio J., Macias A., Majchrowska A., Malinowska E., Migoń P., Myga-Piątek U., Nita J., Papińska E., Rodzik J., Strzyż M., Terpiłowski S., Ziaja W. 2018, Physico-geographical mesoregions of Poland: verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data, Geographia Polonica 91/2, 143–170.

Szumacher I., Matuszkiewicz J. M., Gerlée A., Majchrowska A., Papińska E., Sosnowska A. 2021, Nizina Środkowomazowiecka (318.7), in: A. Richling, J. Solon, A. Macias, J. Balon, J. Borzyszkowski, M. Kistowski (eds), Regionalna geografia fizyczna Polski, Poznań, 286–297.

Taras H. 1995, Kultura trzciniecka w międzyrzeczu Wisły, Bugu i Sanu, Lublin.

Wawrusiewicz A., Bienia M. 2014, Materiały z wczesnej epoki brązu na stanowisku 6 w Żółtkach, woj. podlaskie, Studia i materiały do badań nad neolitem i wczesną epoką brązu na Mazowszu i Podlasiu IV, 129–156.

Wawrusiewicz A., Januszek K, Manasterski D. 2015, Obiekty obrzędowe Pucharów Dzwonowatych z Supraśla. Złożenie darów – przejęcie terenu czy integracja kulturowa?/Ritual Features of Bell Beaker in Supraśl. The Offering – Taking Possession of the Land or Cultural Integration?, Białystok.

Wawrusiewicz A., Kalicki T., Przeździecki M., Frączek M., Manasterski D. 2017, Grądy-Woniecko. Ostatni łowcy-zbieracze znad środkowej Narwi, Białystok

Similar publications