Castles in the Teutonic Order State in Prussia as Medium of Ideology and Manifestation of Power

Andrzejewski A., Kajzer L. 2005 Zamek w Sątocznie w "Terra Barthensi" albo triumf historii, (in:) H. Paner, M. Fudziński (eds), XIV Sesja Pomorzoznawcza 2: Od wczesnego średniowiecza do czasów nowożytnych, Gdańsk, 197-205.

Arszyński M. 1993 Die Deutschordensburg als Klosterbau, (in:) Z.H. Nowak (ed.), Die Spiritualität der Ritterorden im Mittelalter. Ordines Militares. Colloquia Torunensia Historica 7, Toruń, 147-164.

Arszyński M. 1995a Budownictwo warowne zakonu krzyżackiego w Prusach (1230-1454), Toruń.

Arszyński M. 1995b Zum Forschungsstand über den Ursprung des Ordensburgtypus in Preußen, (in:) M. Woźniak (ed.), Sztuka w kręgu Zakonu Krzyżackiego w Prusach i Inflantach. Studia Borussico-Baltica Toruniensia Historiae Artium 2, Toruń, 111-122.

Arszyński M. 2010 Architektura warowna zakonu krzyżackiego w Prusach, (in:) B. Pospieszna (ed.), Fundacje artystyczne na terenie państwa krzyżackiego w Prusach 2: Eseje, Malbork, 7-45.

Białuński G. 2013 O strażnicy krzyżackiej w Jegławkach, Komunikaty Mazursko-Warmińskie 3, 585-591.

Biskup M., Labuda G. 1988 Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. Gospodarka - społeczeństwo - państwo - ideologia, Gdańsk.

Błażejewska A. 2012 Rzeźba w Prusach krzyżackich do połowy XIV wieku. Źródła stylu, Toruń.

Boas A.J. 2006 Archaeology of the Military Orders. A Survey of the Urban Centres, Rural Settlement and Castles of the Military Orders in the Latin East (c. 1120-1291), London-New York.

Bogdanowski J. 2002 Architektura obronna w krajobrazie Polski. Od Biskupina do Westerplatte, Warszawa-Kraków.

Brillowski W. 2013 Analiza funkcjonalna założenia obronnego w Bezławkach, (in:) A. Koperkiewicz (ed.), Bezławki - ocalić od zniszczenia. Wyniki prac interdyscyplinarnych prowadzonych w latach 2008-2011, Gdańsk, 119-136.

Clasen K.H. 1927 Die mittelalterliche Kunst im Gebiete des Deutschordensstaates Preussen 1: Die Burgbauten, Königsberg.

Dehio G. 1905 Die Kunst Unteritaliens in der Zeit Kaiser Friedrich II, Historische Zeitschrift 95 (2), 193-205.

Długosz J. 2009 Jana Długosza roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego 10-11: 1406-1412, Warszawa.

Duby G. 1983 The Age of the Cathedrals. Art and Society, 980-1420, Chicago.

Durdík T. 1993 Mitteleuropäische Kastelle - ein möglisches Vorbild der Ordensbrurgenarchitekten im Baltikum, Castella Maris Baltici 1, 45-50.

Durdík T. 1994 Kastellburgen des 13. Jahrhunderts in Mitteleuropa, Wien-Köln-Weimar.

Durdík T. 2000 Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha.

Durdík T. 2004 Die Kommenden und Burgen der Ritterorden in Böhmen, Castrum Bene 5: Castle and Church, 39-59.

Durdík T., Bolina P. 2001 Středověké hrady v Čechách a na Moravě, Praha.

Frycz J. 1978 Architektura zamków krzyżackich, (in:) H. Fruba (ed.), Sztuka Pobrzeża Bałtyku. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Gdańsk, listopad 1976, Warszawa, 19-48.

Herman R. 2015a Zamek w Ełku. Opracowanie historyczno-architektoniczne 1, Łódź, typescript at the archive of the National Institute of Heritage in Olsztyn.

Herman R. 2015b Zamek w Ełku. Tajemnice wydobyte z przeszłości, Ełk-Łódź.

Herrmann Ch. 2007 Mittelalterliche Architektur im Preussenland. Untersuchungen zur Frage der Kunstlandschaft und Geographie, Petersberg.

Herrmann Ch. 2009 Kloster und Burg - die Architektur des Deutschen Ordens in Preußen und Livland, (in:) O. Auge, F. Biermann, Ch. Herrmann (eds), Glaube, Macht und Pracht. Geistliche Gemeinschaften des Ostseeraums im Zeitalter der Backsteingotik, Rahden-Westf, 209-219.

Herrmann Ch. 2019 Der Hohmeisterpallast auf der Marienburg. Konzeption, Bau und Nutzung der modernsten europäischen Fürstenresidenz um 1400, Petersberg.

Hobl L. 2020 Souvislost hradů v Čechách s řádovými hrady v jižním Pobaltí, PhD thesis, Department of Archaeology, University of West Bohemia, Plzeň.

Hobl L. (in print) The Přemyslid Castles and Teutonic Order's Castles. Another Perspective on the Issue of the Relations, Castrum Bene 15.

Holst N. v. 1981 Der Deutsche Ritterorden und seine Bauten. Von Jerusalem bis Sevilla, von Horn bis Narva, Berlin.

Jacaszek B. 1996 Średniowieczne murowane wieże mieszkalne na Śląsku, Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne 298: Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo 27, 3-24

Jackiewicz-Garniec M., Garniec M. 2006 Zamki państwa krzyżackiego w dawnych Prusach. Powiśle, Warmia, Mazury, Olsztyn.

Jakimowicz T. 1979 Dwór murowany w Polsce w wieku XVI (wieża-kamienica-kasztel). Prace Komisji Historii Sztuki 9, Warszawa-Poznań.

Jan L. 2013 Role českých zemí v budování panství řádu německých rytířů v Prusku / The Role of the Czech Lands in the Building of the Domain of the Order of the Teutonic Knight in Prussia, (in:) L. Jan, P. Kostrhun, Z. Nerudová (eds), Svět tajemných Baltů / The World of the Mysterious Balts, Brno, 99-115.

Jarzewicz J. 2006 Malborski pałac wielkich mistrzów i natura, (in:) J. Wiesiołowski, J. Kowalski (eds), Wielkopolska - Polska - Europa. Studia dedykowane pamięci Alicji Karłowskiej-Kamzowej, Poznań, 164-175.

Jesionowski B. 2004 Dzieje budowlane kapitularza w świetle obserwacji śladów architektonicznych oraz najnowszych badań kościoła zamkowego, (in:) J. Trupinda (ed.), Malborski kapitularz. Dzieje, wyposażenie, konserwacja, Malbork, 13-28.

Jesionowski B. 2006a Kościół Najświętszej Panny Marii na Zamku w Malborku - nowe odkrycia i interpretacje jego dziejów, Studia Zamkowe 2, 67-95.

Jesionowski B. 2006b Opis architektoniczny i dzieje budowlane kościoła Najświętszej Marii Panny w zespole zamkowym w Malborku, (in:) M. Poksińska (ed.), Zamek Wysoki w Malborku. Interdyscyplinarne badania skrzydła północnego, Malbork-Toruń, 59-76.

Jesionowski B. 2016 Detal architektoniczny kościoła zamkowego w Malborku, (in:) J. Hochleitner, M. Mierzwiński (eds), Kościół Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. Dzieje, wystrój, konserwacja, Malbork, 153-190.

Jóźwiak S. 1997 Powstanie i rozwój struktury administracyjno-terytorialnej zakonu krzyżackiego na Kujawach i ziemi chełmińskiej w latach 1246-1343, Toruń.

Jóźwiak S. 2001 Centralne i terytorialne organy władzy zakonu krzyżackiego w Prusach w latach 1228-1410, Toruń.

Jóźwiak S., Trupinda J. 2011 Organizacja życia na zamku krzyżackim w Malborku w czasach wielkich mistrzów (1309-1457), Malbork.

Jóźwiak S., Trupinda J. 2012 Krzyżackie zamki komturskie w Prusach. Topografia i układ przestrzenny na podstawie średniowiecznych źródeł pisanych, Toruń.

Jóźwiak S., Trupinda J. 2015 Zamek krzyżacki w Elblągu. Topografia i układ przestrzenny na podstawie średniowiecznych źródeł pisanych, Studia z Dziejów Średniowiecza 19, 197-223.

Jóźwiak S., Trupinda J. 2017 Zamek krzyżacki w Sztumie w średniowieczu w świetle źródeł pisanych, (in:) R. Biskup, A. Starczewski (eds), 600 lat Sztumu. Studia z dziejów miasta i parafii św. Anny, Pelplin, 29-51.

Jóźwiak S., Trupinda J. 2019 Czas powstania krzyżackiego komturstwa w Pokarminie (Brandenburg) a kwestia chronologii wznoszenia tamtejszego zamku, Studia z Dziejów Średniowiecza 23, 100-113.

Jóźwiak S., Trupinda J. 2020a Zamki krzyżackie w świetle średniowiecznych źródeł pisanych, (in:) M. Wiewióra (ed.), Castra Terrae Culmensis - na rubieży chrześcijańskiego świata 1, Toruń, 132-151.

Jóźwiak S., Trupinda J. 2020b Zur Topographie und Raumordnung der Ordensburg Königsberg als Sitz der Komture, Obersten Marschälle und Hochmeister im Licht der mittelalterlichen Schriftquellen, (in:) H. Flachenecker, T. Baus, K. Kemmer (eds), Der Deutsche Orden auf dem Konstanzer Konzil. Pläne, Strategien, Erwartungen. Quelen und Studien zur Geschichte des Deutschen Ordens 84, Weimar, 127-155.

Kajzer L. 2002 Wieże zamków Prowincji Wielkopolskiej, Archaeologia Historia Polona 12: Studia z historii architektury i historii kultury materialnej, 47-71.

Kajzer L., Kołodziejski S., Salm J. 2001 Leksykon zamków w Polsce, Warszawa.

Kajzer L., Olszacki T. 2011 Zamek w Pyzdrach w świetle badań archeologiczno-architektonicznych, Fontes Archaeologici Posnanienses 47, 255-292.

Kajzer L., Olszacki T. 2012 Możni i ich wieże, (in:) T. Giergiel (ed.), Zawisza Czarny. Rycerz najsławniejszy i najdzielniejszy, Warszawa, 167-207.

Kajzer L., Pietrzak J. 2004 Zamek w Sadłowie na tle porównawczym, (in:) L. Kajzer (ed.), Budownictwo obronno-rezydencjonalne Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej 4: Zamek w Sadłowie na ziemi dobrzyńskiej, Rypin, 253-267.

Kąsinowski A. 2010 Źródła materialne historii budowy kaplicy NMP, (in:) A. Dobry (ed.), Spotkania malborskie im. Macieja Kilarskiego 1-3, Malbork, 39-50.

Kennedy H. 2015 Zamki krzyżowców, Oświęcim.

Kruppé J., Milewska M. 2014 Dzieje zamku w Pucku, Warszawa.

Kutzner M. 1995 Propaganda władzy w sztuce Zakonu Niemieckiego w Prusach, (in:) M. Woźniak (ed.), Sztuka w kręgu Zakonu Krzyżackiego w Prusach i Inflantach. Studia Borussico-Baltica Toruniensia Historiae Artium 2, Toruń, 17-66.

Kutzner M. 1996 Gestalt, Form und ideologischer Sinn der Deutschordensburgen in Preußen, (in:) Burgen im späten Mittelalter. Forschungen zu Burgen und Schlösser 2, München-Berlin, 199-215.

Kutzner M. 1997 Ceglany detal architektoniczny byłego zamku krzyżackiego w Elblągu, Archaeologia Elbingensis 2, 59-79.

Kwiatkowski K. 2012 Zakon niemiecki jako "corporatio militaria" 1: Korporacja i krąg przynależących do niej. Kulturowe i społeczne podstawy działalności militarnej zakonu w Prusach (do początku XV wieku), Toruń.

Kwiatkowski K. 2016 Wojska Zakonu Niemieckiego w Prusach 1230-1525, Toruń.

Kwiatkowski K. 2019 Zakon Niemiecki jako korporacja religijna i władca krajowy w Prusach, (in:) J. Trupinda (ed.), Sapientia aedificavit sibi domum / Mądrość zbudowała sobie dom... / Wisdom Has Built Her House…, Malbork, 62-116.

Lasek P. 2009 Mieszkalno-obronne czy obronno-mieszkalne? Cechy mieszkalne, reprezentacyjne i obronne rezydencji wieżowych elity feudalnej Królestwa Polskiego, (in:) K. Badowska, W. Wasiak, P. Łuczak (eds), Broń i wojna w dziejach człowieka, Łódź, 167-179.

Lasek P. 2011 Zagadnienie tzw. dworów wieżowych. Przyczynek do badań na późnośredniowiecznym budownictwem obronno-rezydencjonalnym, (in:) A.S. Czyż, J. Nowiński, M. Wiraszka (eds), Architektura znaczeń. Studia ofiarowane prof. Zbigniewowi Bani w 65. rocznicę urodzin i w 40-lecie pracy dydaktycznej, Warszawa, 30-39.

Lasek P. 2013 Turris fortissimo nomen Domini. Murowane wieże mieszkalne w Królestwie Polskim od 1300 r. do połowy XVI w., Warszawa.

Liessem U. 2004 Elemente des Burgenbaus bei einigen Niderlassungen des Deutschen Ordens, Castrum Bene 5: Castle and Church, 103-117.

Lindemann E. 1938 Das Problem des Deutschordensburgtypus, Berlin.

Lindemann E. 1951 Zur Frage der Herkunft des rechtwinkligen Planschemas bei den Burgen des Deutschen Ritterordens, (in:)L'Architecture monastique: actes et travaux de la rencontre franco-allemande des historiens d'art / Die Klosterbaukunst. Arbeitsbericht der deutsch-französischen Kunsthistorikertagung, Frankfurt, 101-106.

Łopaciuk R., Wasik B., Wiewióra M., Cedro A. 2014 Architectural Studies of the Fortresses in the Third Cataract and Southern Dongola Reach Region, Institut des Cultures Méditerranéennes et Orientales de l'académie Polonaise des Sciences Études et Travaux 27, 233-256.

Marcinkowski M., Fonferek J., Seńkowska U. 2013 Badania na terenie dawnego zamku krzyżackiego w Elblągu, Pruthenia 8, 307-309.

Militzer K. 1997 Jagd und Deutscher Orden, (in:) W. Rösener (ed.), Jagd und höfische Kultur in Mittelalter, Göttingen, 325-363.

Morton N. 2009 The Teutonic Knights in the Holy Land 1190-1291, Woodbridge.

Nawrocki Z. 1966 Zamek w Jasińcu Nowym, (in:) Komunikaty na sesję naukową poświęconą dziełom sztuki Pomorza zorganizowaną w 500-lecie pokoju toruńskiego, Toruń, 29-32.

Nawrolski T. 1986 Zamek elbląski w świetle nowych badań archeologicznych, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki 31 (1), 91-107.

Neitmann K. 1990 Der Hochmeister des Deutschen Ordens in Preussen - ein Rezidenzherrscher unterwegs, Köln-Wien.

Olszacki T. 2010 Kazimierz Wielki jako "książę" europejskiego "Trecenta". Szkic do portretu, (in:) A. Urbaniak (ed.), Terra Barbarica. Studia ofiarowane Magdalenie Mączyńskiej w 65. rocznicę urodzin. Monumenta Archaeologica Barbarica. Series Gemina 2, Łódź-Warszawa, 719-730.

Olszacki T. 2011 Rezydencje królewskie prowincji małopolskiej w XIV wieku - możliwości interpretacji, Czasopismo Techniczne 108 (23): Architektura 7-A), 251-297.

Piotr z Dusburga 2004 Kronika ziem Pruskich, trans. S. Wyszomirski, commentary J. Wenta, Toruń.

Poliński D. 2013 Pień - siedziba krzyżackich prokuratorów w ziemi chełmińskiej, Toruń.

Pospieszny K. 2004 Der Preussisch-Livländische "Konventshaustyp" als eine Kloster- und Herrschaftsidee, Castella Maris Baltici 6, 153-158.

Pospieszny K. 2009 Rezydencje w typie konwentualnym na terenie państwa krzyżackiego w Prusach, (in:) A. Badach, M. Janiszewska, M. Tarkowska (eds), Visibilia et invisibilia w sztuce średniowiecza. Księga poświęcona pamięci profesor Kingi Szczepkowskiej-Naliwajek, Warszawa, 73-94.

Pospieszny K. 2014 Domus Malbork. Zamek krzyżacki w typie regularnym, Toruń.

Rynkiewicz-Domino W. 2012 Garść cegieł i kamieni. Przyczynki do historii zamku krzyżackiego i ratusza Starego Miasta w Elblągu, Studia Zamkowe 4, 201-212.

Sawicki Z. 2003 Sprawozdanie z badań archeologicznych prowadzonych w ramach programu badań interdyscyplinarnych Kościoła NMP na Zamku Wysokim w Malborku, Malbork, typescript in the archive of the Museum Castle in Malbork.

Schicht P. 2018 Kastelle. Architektur der Macht, Petersberg.

Skibiński S. 1994 Jeszcze raz w kwestii genezy regularnego zamku krzyżackiego, (in:) M. Woźniak (ed.), Sztuka Prus XIII-XVIII wie-ku. Studia Borussico-Baltica Toruniensia Historiae Atrium, Toruń, 27-38.

Słownik 2006 Słownik terminologiczny sztuk pięknych, 5th ed., Warszawa.

Stanzl G. 2012 Kreuzfahrerburgen und ihr Einfluss auf den mitteleuropäischen Burgenbau, (in:) E. Beck, A., M. Butz, M. Strotz, A. Zettler, T. Zotz (eds), Burgen im Breisgau. Aspekte von Burg und Herrschaft im überregionalen Vergleich. Veröffentlichungen des Alemannischen Instituts Freiburg im Breisgau 79: Archäologie und Geschichte 18, Ostfildern, 371-389.

Steinbrecht C. 1885 Die Baukunst des Deutschen Ritterordens in Preussen 1: Die Stadt Thorn, Berlin.

Steinbrecht C. 1888 Die Baukunst des Deutschen Ritterordens in Preussen 2: Preussen zur Zeit der Landmeister, Berlin.

Steinbrecht C. 1915 Die Burgen des Deutschenordens in Preußen, (in:) Die Provinz Westpreußen in Wort und Bild 2: Einzeldarstellungen, Danzig, 433-441.

Szweda A. 2019 Dyplomacja i życie dworskie na malborskim zamku, (in:) J. Trupinda (ed.), Sapientia aedificavit sibi domum / Mądrość zbudowała sobie dom... / Wisdom Has Built Her House…, Malbork, 344-363.

Torbus T. 1998 Die Konventsburgen im Deutschordensland Preussen, München.

Torbus T. 2000 Architektur als Machtdemonstration? Zur Wehrhaftigkeit der Kastelle des Deutschordenslandes Preußen, (in:) G. Eimer, E. Gierlich (eds), Echte Wehrhaftigkeit oder martialische Wirkung. Zur praktischen Funktion und zum Symbolcharakter von Wehrelementen profaner und sakraler Bauten im Deutschordensland Preußen und im Ostseeraum, Köln, 59-75.

Torbus T. 2014 Zamki konwentualne państwa krzyżackiego w Prusach, Gdańsk.

Wasik B. 2016a Budownictwo zamkowe na ziemi chełmińskiej (od XIII do XV wieku), Toruń.

Wasik B. 2016b Początki krzyżackich zamków na ziemi chełmińskiej. Pierwsze warownie i obiekty murowane, Archaeologia Historica Polona 24, 233-260.

Wasik B. 2016c Przekształcenia techniki budowy i architektury zamków krzyżackich w końcu XIII i początku XIV wieku w kon¬tekście rozwoju państwa zakonnego w Prusach, (in:) J. Gancewski, L. Lisowska, S. Skiendziul, J.E. Śliczyńska (eds), Życie społeczno-kulturalne w państwie zakonu krzyżackiego (XIII-XVI w.), Olsztyn, 115-136.

Wasik B. 2018a Techniki budowy zamków w typie kasztelu w państwie krzyżackim w Prusach, Ochrona Zabytków 71 (2), 33-60.

Wasik B. 2018b The Beginnings of Castles in the Teutonic Knights' State in Prussia, Castellologica Bohemica 18, 167-190.

Wasik B. 2018c Zamek prokuratorski w Unisławiu. Układ przestrzenny i technika budowy w świetle badań archeologiczno--architektonicznych, Ochrona Zabytków 71 (1), 49-64.

Wasik B. 2018d Zamki krzyżackie w Starogrodzie i Bierzgłowie na tle innych komturskich siedzib nieregularnych w świetle nowych badań, Archaeologia Historica Polona 26, 217-238.

Wasik B. 2020a Budynek rezydencjonalny (gemach) wielkich mistrzów w zamku w Sztumie w świetle badań z 2019 roku, Studia Zamkowe 7, 215-242.

Wasik B. 2020b Monumental Castle Architecture in Teutonic's Prussia. Development and Building Techniques, Castellologica Bohemica 19, 119-144.

Wasik B. 2020c Zamek w Sztumie w świetle badań archeologiczno-architektonicznych z 2019 roku, Pomorania Antiqua 19, 195-222.

Wasik B. 2020d Zamki krzyżackie w okresie późnośredniowiecznym i nowożytnym. Analiza źródeł architektonicznych, (in:) M. Wiewióra (ed.), Castra Terrae Culmensis - na rubieży chrześcijańskiego świata 2, Toruń, 42-95.

Wasik B. 2020e Zamki w typie kasztelu jako siedziby dostojników kościelnych w Prusach, Biuletyn Historii Sztuki 82 (4), 527-558.

Wilde T. 1988 Architektura zamków wschodniego pogranicza państwa krzyżackiego świetle badań architektoniczno-archeologicznych, Rocznik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków 2 (1987), 119-138.

Wółkowski W. 2013 Architektura zamku w Bezławkach, (in:) A. Koperkiewicz (ed.), Bezławki - ocalić od zniszczenia. Wyniki prac interdyscyplinarnych prowadzonych w latach 2008-2011, Gdańsk, 109-117.

Záruba F. 2014 Hradní kaple 1: Doba přemylovská, Praha.