Late Neolithic and Early Bronze Age Technological and Typological Elements in the Production of Flint Projectile Points of the Neman Culture in the Polish Lowland Region
2020, 59
Publication date
Publishing model
License type
Field
Discipline
Language of publication
Downloads
PDF 1 MB
Number of views:215
Number of downloads:53
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
The production of flint projectile points in the late stage of the Neman culture shows certain elements which are clearly similar in terms of technology and typology to the solutions known from flint-working of the people representing the Neolithic and Early Bronze Age cultures. The occurrence of such features has already been presented in relation to Neman culture ceramic production which lies at the heart of the concept of separating horizons within Linin type complexes. An in-depth analysis of the techno-typological features of flintworking in the Neman culture, and especially the typological category of projectile points, reveals similar patterns as well as cultural and chronological references in the case of ceramics. The most striking elements show analogies to those known from the south-eastern area of the cultural groupings influenced by impulses flowing from the civilization centres of the time. Traces of these influences are clear in certain typological and technological solutions, such as the forms of triangular projectile points, or in applying a trough-like retouch on such points. At the current stage of research, it is hard to determine whether the analogies observed result from not yet recognised intercultural contacts, or rather constitute a certain signum temporis characteristic of production in a wider area but during a single, specific chronological interval.
Keywords:
Bibliography
Adamczak K., Kukawka S., Małecka-Kukawka J. 2019 „Importowane” surowce krzemienne w młodszych fazach grupy wschodniej kultury pucharów lejkowatych, (in:) M. Szmyt, P. Chachlikowski, J. Czebreszuk, M. Ignaczak, P. Makarowicz (eds), VIR BIMARIS. Od kujawskiego matecznika do stepów nadczarnomorskich. Studia z dziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko, Archeologia Bimaris. Dyskusje 5, Poznań, 175–189.
Balcer B. 1983 Wytwórczość narzędzi krzemiennych w neolicie ziem Polski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź.
Bargieł B., Zakościelna A. 2005 Stan badań nad neolitem i wczesną epoką brązu na wschodnim Mazowszu i Podlasiu, Problemy przeszłości Mazowsza i Podlasia 3, 37–43.
Borkowski W. 1987 Neolithic and Early Bronze Age heart-shaped arrow-heads from the Little Poland Upland, Archaeologia Interregionalis 8, 147–181.
Borkowski W., Kowalewski M. 2019 Późnoneolityczne i wczesnobrązowe elementy techno–typologiczne w wytwórczości grocików krzemiennych z końcowego etapu rozwoju kultury niemeńskiej na obszarze Niżu Polskiego, (in:) A. Ulanowska, M. Wagner (eds), Przeszłość ma przyszłość! / The Past Has a Future! Konferencja na 100-lecie archeologii w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego (9–13.12.2019 r.), Książka abstraktów/Book of Abstracts, 23.
Chernovol D., Radoms’kyy I. 2015 Krem’yani vistrya z trypil’s’koho poselennya Ozheve-ostriv, (in:) O.S. Dyachnko, F. Menotti, S. Ryzhov, K.P. Bunyatyan, S. Kadrow (eds), Kul’turnyy kompleks Kukuten’-Trypillya ta yoho susidy: Zbirka naukovykh prats’ pamyati Volodymyra Krutsa, Rzeszów, 367–384.
Domańska L. 1995 Geneza krzemieniarstwa kultury pucharów lejkowatych na Kujawach, Łódź.
Domańska L. 2013 Krzemieniarstwo horyzontu klasycznowióreckiego kultury pucharów lejkowatych na Kujawach, Łódź.
Domaradzka S. 2012 Materiały ceramiczne kultury niemeńskiej ze stanowiska I w Piankach, gm. Zbójna, województwo podlaskie, Studia i materiały do badań nad neolitem i wczesną epoką brązu na Mazowszu i Podlasiu II, 29–48.
Gajewski L. 1949 Kultura czasz lejowatych między Wisłą a Bugiem, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Nauki Filozoficzne i Humanistyczne 4, 1–194.
Gajewski L., Gurba J. 1965 Uwagi o chronologii eneolitu na Wyżynie Lubelskiej, Przegląd Lubelski 1, 28–40.
Gardawski A. 1958 Zagadnienie kultury „ceramiki grzebykowej” w Polsce, Wiadomości Archeologiczne XXV, 287–313.
Gurba J. 1959 Grób kultury czasz lejowatych ze Starej Wsi w pow. lubartowskim, Przegląd Archeologiczny 12, 34, 14–16.
Gurba J. 1973 Kultura lubelsko-wołyńskiej ceramiki malowanej, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F 28, 84–94.
Józwiak B. 2003 Społeczności subneolitu wschodnioeuropejskiego na Niżu Polskim w międzyrzeczu Odry i Wisły, Poznań.
Józwiak B., Domaradzka S. 2011 Studia nad osadnictwem społeczności subneolitycznych w Polsce północno-wschodniej. Zarys problematyki, (in:) U. Stankiewicz, A. Wawrusiewicz (eds), Na rubieży kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesna epoką brązu, Białystok, 87–101.
Kadrow S., Machnik J. 1997 Kultura mierzanowicka. Chronologia, taksonomia i rozwój przestrzenny, Kraków.
Kempisty E. 1973 Kultura ceramiki grzebykowo-dołkowej na Mazowszu i Podlasiu, Wiadomości Archeologiczne XXXVIII(1), 3–75.
Kośko A. 1981 Udział południowo-wschodnio-europejskich wzorców kulturowych w rozwoju niżowych społeczeństw kultury pucharów lejkowatych. Grupa mątewska, Poznań.
Kośko A. 1988 Rozwój kulturowy społeczeństw Kujaw w okresie późnego neolitu oraz interstadium epok neolitu i brązu w aspekcie recepcji egzogennych wzorców kulturotwórczych, (in:) A. Cofta-Broniewska (ed.), Kontakty pradziejowych społeczeństw Kujaw z innymi ludami Europy, Poznań, 145–183.
Kowalczyk J. 1969 Początki neolitu na ziemiach polskich, Wiadomości Archeologiczne XXXIV, 3–69.
Kowalewski M. 2019 Grociki krzemienne z wybranych stanowisk kultury niemeńskiej z obszaru Polski, (in:) M. Szmyt, P. Chachlikowski, J. Czebreszuk, M. Ignaczak, P. Makarowicz (eds), VIR BIMARIS. Od kujawskiego matecznika do stepów nadczarnomorskich.
Studia z dziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko. Archeologia Bimaris. Dyskusje 5, Poznań, 323–333.
Krzak Z. 1970 Cmentarzysko kultury złockiej „Nad Wawrem” w Złotej, Wrocław–Warszawa–Kraków.
Kufel-Diakowska B., Wilk S. 2018 Microliths from graves of the Lublin-Volhynian at site 2 in Książnice, Świętokrzyskie voivodeship, Sprawozdania Archeologiczne 70, 243–268.
https://doi.org/10.23858/SA70.2018.012
Libera J., Zakościelna A. 2006 Inwentarze krzemienne z grobów grupy południowo-wschodniej kultury pucharów lejkowatych, (in:) J. Libera, K. Tunia (eds), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych, Lublin–Kraków, 135–169.
Libera J., Zakościelna A. 2013 Retusz rynienkowaty w eneolicie i wczesnej epoce brązu na ziemiach polskich, Prace Archeologiczne 66, 215–239.
Manasterski D., Januszek K. 2013 Lokalna społeczność z wczesnej epoki brązu nad dolną Utratą na przykładzie odkrycia z Grądów, gm. Leszno, Studia i materiały do badań nad neolitem i wczesną epoką brązu na Mazowszu i Podlasiu III, 25–48.
Różańska M. 2011 Zbrojniki kultury Zedmar na przykładzie stanowisk Dudka 1 i Szczepanki 8 na Mazurach, (in:) U. Stankiewicz, A. Wawrusiewicz (eds), Na rubieży kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesną epoką brązu, Białystok, 333–342.
Rzepecki S. 2004 Społeczności środkowoneolitycznej kultury pucharów lejkowatych na Kujawach, Poznań.
Zakościelna A. 1996 Krzemieniarstwo kultury wołyńsko-lubelskiej ceramiki malowanej, Lubelskie Materiały Archeologiczne X, Lublin.
Zakościelna A. 2010 Studium obrządku pogrzebowego kultury lubelsko-wołyńskiej, Lublin.
Zakościelna A., Libera J. 2007 Geometric microliths in grave inventories of Neolithic cultures in Małopolska (south-eastern Poland), (in:) M. Masojć, T. Płonka, B. Ginter, S.K. Kozłowski (eds), Contributions to the Central European Stone Age, Wrocław, 257–270.
Zalewski M., Wójcik A. 2016 VI wieków Mińska Mazowieckiego. Archeologia – najdawniejsze dzieje I, Mińsk Mazowiecki.