Das "Doppelgrab" aus Płociczno bei Suwałki : ein erster Analyseversuch
2009, 49, Tom 49, Nr B
Uniwersytet Warszawski, Instytut Archeologii
DOI
Publication date
Publishing model
License type
Field
Discipline
Language of publication
Number of views:41
Number of downloads:0
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
Die Geschichte der „Nordostecke“ des heutigen Polens 1 war in der ersten hälfte des 20. Jh.s ziemlich stürmisch: aufgrund verschiedener verträge oder ganz einfach manu militari wurde dieses Gebiet, das bis zum Ersten Weltkrieg eine Provinz des russischen Kaiserreichs bildete, entweder Polen, oder Litauen oder auch ostpreußen zugeteilt. Ähnlich kompliziert scheint die Situation in dieser Region fastzwei Jahrtausend früher, im Altertum, gewesen zu sein. In der älteren römischen Kaiserzeit (Stufe B2) kreuzten sich dort die Einflüsse der Bogaczewo-Kultur aus Masuren (NoWAKoWSKI 1998: 14–15; 2001: 426–427) und der Strichkeramikkultur, derer Kernterritorium in den oberläufen der Memel und des Dnjepr lag (NoWAKoWSKI 2005). Zu Beginn der jüngeren Kaiserzeit (Stufen B2/C1– C1a) entstand am Fluss Czarna hańcza eine lokale archäologische Gruppierung – die sog. sudauische Kultur 2 , die, besonders in ihrer frühen Phase (Stufe C1a), offenbar eine Synthese aus der traditionalen Prägung der BogaczewoKultur und den neuen Eigenschaften der ostlitauischen hügelgräberkultur darstellte
Bibliography
ÅBERG, N. 1919 Ostpreußen in der Völkerwanderungszeit, Uppsala-Leipzig.
ALMGREN, o. 1923 Studien über nordeuropäische Fibelformen der ersten nachchristlichen Jahrhunderte mit Berücksichtigung der provinzialrömischen und südrussischen Formen, Mannus-Bibliothek 32, Leipzig2.
ANTANAvIČIUS, J. 1969 Įdomūs senoviniai papuosalai, „Muziejai ir paminklai“ 12, 77–79.
ANToNIEWICZ, J. 1949 Wyniki badań powierzchniowych na stanowisku zwanym „Zameczek“ w Tuchlinie, pow. Pisz, „Sprawozdania P.M.A.“ II/1–4, 83–91.
ANToNIEWICZ, J. 1961 Badania kurhanów z okresu rzymskiego dokonane w 1957 r. w miejscowości Szwajcaria, pow. Suwałki, „Wiadomości Archeologiczne“ XXvII/1, 1–26.
ANToNIEWICZ, J. 1963 Wyniki badań przeprowadzonych w latach 1958–1960 na cmentarzysku w miejscowości Szwajcaria, pow. Suwałki, „Wiadomości Archeologiczne“ XXIX/2, 166–192.
ANToNIEWICZ, J., KACZyńSKI, M., oKULICZ, J. 1956 Sprawozdanie z badań w 1955 r. na cmentarzysku kurhanowym w miejsc. Szwajcaria, pow. Suwałki, „Wiadomości Archeologiczne“ XXIII/4, 308–326.
ANToNIEWICZ, J., KACZyńSKI, M., oKULICZ, J. 1958 Wyniki badań przeprowadzonych w 1956 r. w miejscowości Szwajcaria, pow. Suwałki, „Wiadomości Archeologiczne“ XXv/1, 22–57.
BANyTė-RoWELL, R. 2007a Ażurowe okucie końca pasa – wędrówka wzoru miedzy Gotlandią, Mazurami a Litwą zachodnią, (in:) A. Bitner-Wróblewska (hrsg.), Kultura bogaczewska w 20 lat później. Materiały z konferencji, Warszawa 26–27 marca 2003, Seminarium Bałtyjskie I, Warszawa, 329–337.
BANyTė-RoWELL, R. 2007b Romėnų įtakos ir baltų kultūrų klestėjimo laikotarpis, (in:) J. Kiaupienė (hrsg.), Lietuvos istorija. II Tomas: Geležies amžius, vilnius, 25–172.
BECKMANN, CH. R. 1969 Metallfingerringe der römischen Kaiserzeit im freien Germanien, „Saalburg Jahrbuch“ XXvI, 5–106.
BERTAšIUS, M. 2005 Marvelė, Bd. I: Ein Gräberfeld Mittellitauens – Vidurio Lietuvos aukštaičių II–XII a. kapinynas, Kaunas.
BIERBRAUER, v. 1994 Archäologie und Geschichte der Goten vom 1.–7. Jahrhundert. Versuch einer Bilanz, „Frühmittelalterliche Studien“ 23, 51–171.
BITNER-WRÓBLEWSKA, A. 2001 Zagadka grobu 81 z miejscowości Netta, pow. Augustów, „Lietuvos Archeologija“ 21, 129–138.
BITNER-WRÓBLEWSKA, A.2002 Norwegian trace – a puzzle of grave 81 at Netta, North-eastern Poland, (in:) J. Pind u. A. (hrsg.), Dirk – og duvil leve skønt. Festkrift til Ulla Lund Hansen på 60-årsdagen 18. august 2002, Publications from the NationalMuseum Studies for Archaeology and history 7, Copenhagen, 285–294.
BITNER-WRÓBLEWSKA, A. 2007 Netta. A Balt Cemetery in Northeastern Poland, Monumenta Archaeologica Barbarica XII, Warszawa.
BLIUJIENė, A. 2006 Watershed between Eastern and Western Lithuania duringthe Early and Late Migration Period,„Archaeologia Lituana“ 7, 123–143.
BLIUJUS, A. 1983 Eitulionių Pilkapynas, „Muzieiai ir paminklai“ 5, 31–40.
BOLIN, S. 1926 Die Funde römischer und byzantinischer Münzen in Ostpreußen, „Zeitschrift der Altertumsgesellschaft Prussia“ 26 (1922/1923–1925), 203–240.
BRONZEFUNDE... 1941 [ohne Autor], Bronzefunde im Kreis Sudauen, „Königsberger Allgemeine Zeitung“ № 184, 05.07.1941.
BUGAJ, E. 1999 Motywy figuralne na ceramice germańskiego kręgu kulturowego, Poznań.
BURSCHE, A. 1992 Roman Coinage in the Westbalt Circle, Barbaricum 2, Warszawa, 231–244.
BURSCHE, A. 1996 Later Roman barbarian contacts in central Europe: numismatic evidence, Studien zu Fundmünzen der Antike 11, Berlin
CEHAK-HOŁUBOWICZOWA, h. 1939 Bransoletka mankietowa ze wsi Pokradło, gm. Niemenczyn, w pow. wileńsko-trockim, „Z otchłani Wieków“ XIv/3–4, 47–50.
ChANTRAINE, h. 1983 Zum neuen Korpus der antiken Fundmünzen aus Mitteldeutschland, „Germania“ 61/1, 71–94.
ChILIńSKA-DRAPELLA, A. 2010 Próba nowego spojrzenia na „pasy sambijskie“, „Wiadomości Archeologiczne“ LXI (2009–2010), 3–79.
ENGEL, C. 1933 Die kaiserzeitlichen Kulturgruppen zwischen Weichsel und Finnischen Meerbusen und ihr Verhältnis zueinander, „Prussia. Zeitschrift für heimatkunde und heimatschutz“ 30/I, 261–296.
ENGEL, C. 1935 Aus ostpreußischer Vorzeit, Königsberg.
ENGEL, C., LA BAUME, W. 1937 Kulturen und Völker der Frühzeit im Preußenlande, (in:) Atlas der Ost- und Westpreußischen Landesgeschichte. I. Teil, Königsberg.
ENGEL, M., IWANICKI, P., RZESZoTARSKA-NoWAKIEWICZ, A. 2006a „Sudovia in qua Sudovitae“. The new hypothesis about the origin of Sudovian Culture, „Archaeologia Lituana“ 7, 184–211.
ENGEL, M., IWANICKI, P., RZESZoTARSKA-NoWAKIEWICZ, A. 2006b Sudovia in qua Sudovitae. Nowa hipoteza na temat genezy kultury sudowskiej, „światowit“ vI (XLvII)/B (2004–2005), 23–34.
GAERTE, W. 1929 Urgeschichte Ostpreußens, Königsberg.
GODŁOWSKI, K. 1970 The Chronology of the Late Roman and Early Migration Periods in Central Europe, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego CCXvII – Prace Archeologiczne 11, Kraków.
GODŁOWSKI, K. 1974 Chronologia okresu późnorzymskiego i wczesnego okresu wędrówek ludów w Polsce północno-wschodniej, „Rocznik Białostocki“ XII, 9–109.
hAUPTMANN, Th. 1998 Studien zu den Dreisprossenfibeln, (in:) J. Kunow (hrsg.), 100 Jahre Fibelformen nach Oscar Almgren. Internationale Arbeitstagung 25.–28. Mai 1997 in Kleinmachnow, Land Brandenburg, Forschungen zur Archäologie im Land Brandenburg 5, Wünsdorf, 159–173.
hołUBoWICZoWIE, h. UND Wł. 1940 Wykopaliska na Wileńszczyźnie w latach 1938 i 1939, Wilno.
IRšENAS, M. 2009 Motywy antropomorficzne i zoomorficzne w ozdobach Bałtów, (in:) A. Butrimas, A. Bitner-Wróblewska (hrsg.), Sztuka Bałtów. Przewodnik po wystawie, Warszawa, 21–35.
JANKUhN, h. 1933 Gürtelgarnituren der älteren römischen Kaiserzeit im Samlande, „Prussia. Zeitschrift für heimatkunde und heimatschutz“ 30/I, 166–201.
JASKANIS, D. 1970 Przypadkowe znalezisko okresu rzymskiego z okolic Rajgrodu, pow. grajewski, „Rocznik Białostocki“ IX (1968–1969), 386–388.
JASKANIS, D., JASKANIS, J. 1961 Sprawozdanie z badań w 1957 r. na cmentarzysku kurhanowym w miejscowości Osowa, pow. Suwałki, „Wiadomości Archeologiczne“ XXvII/1, 27–48.
JASKANIS, J. 1961 Wyniki badań przeprowadzonych na cmentarzysku kurhanowym w miejscowości Osowa, pow. Suwałki w latach 1958–1959, „Rocznik Białostocki“ I, 131–191.
JASKANIS, J. 1962 Wyniki badań cmentarzyska kurhanowego we wsi Osowa, pow. Suwałki w latach 1960–1961, „Rocznik Białostocki“ III (1961), 233–298. 1974 Obrządek pogrzebowy zachodnich Bałtów u schyłku starożytności (I–V w. n.e.), Biblioteka Archeologiczna 23, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk.
JASKANIS, J. 1977 Cmentarzyska kultury zachodniobałtyjskiej z okresu rzymskiego, „Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne“ Iv, 239–350.
JOVAIšA, E., VAšKEVIČIUTė, I. 2003a Baltų kultūros, (in:) E. Jovaiša, A. Butrimas (hrsg.), Lietuva iki Mindaugo, vilnius, 59–66.
JOVAIšA, E., VAšKEVIČIUTė, I. 2003b Baltų gentys, (in:) E. Jovaiša, A. Butrimas (hrsg.), Lietuva iki Mindaugo, vilnius, 67–89.
JUNKER, h., WIEDER, h. 2003 Das neue Prussia-Fundarchiv in Berlin, „Archäologisches Nachrichtenblatt“ 8/1, 24–40.
KACZYŃSKI, M. 1963 Materiały z cmentarzyska kurhanowego badanego w 1934 r. w miejscowości Mieżany, pow. Święciajny, na Wileńszczyźnie (LSRR), „Wiadomości Archeologiczne“ XXIX/2, 119–137.
KACZYŃSKI, M. 1966 The Cemeteries Dating from the Roman and Great Migration Periods in the Augustów Great Lakes Region, „Acta Baltico-Slavica“ Iv, 77–108.
KACZYŃSKI, M. 1976 Problem zróżnicowania wewnętrznego „kultury sudowskiej“ w późnym podokresie wpływów rzymskich i okresie wędrówek ludów, (in:) K. Godłowski (hrsg.), Kultury archeologiczne i strefy kulturowe w Europie Środkowej w okresie wpływów rzymskich, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego CCCCXXII – Prace Archeologiczne 22, Kraków, 253–289.
KACZYŃSKI, M. 1981 Południowa strefa osadnictwa bałtyjskiego na obszarze Jaćwieży w I tysiącleciu naszej ery,„Rocznik Białostocki“ XIv, 169–201.
KACZYŃSKI, M. 1991 Z problematyki kontaktów zachodnich Bałtów z prowincjami Imperium Romanum, „Rocznik Białostocki“ XvI, 157–199.
KACZYŃSKI, U. A.1987 M. Kaczyński, A. Bitner-Wróblewska, W. Brzeziński, G. Iwanowska, Katalog, (in:) G. Biegel, J. Jaskanis(hrsg.), Die Balten, die nördlichen Nachbarn der Slawen, Freiburg i.Br., 63–204.
KISS, A. 1977 Avar Cemeteries in County Baranya, Cemeteries of the Avar Period (567–829) in hungary 2, Budapest.
KISS, G. 2002 Die frühmittelalterlichen christlichen Gürtelschnallen und die spätawarische Metallkunst, „Zalai Múzeum“ 11, 229–245.
KOKOWSKI, A. 1995 Grupa masłomęcka. Z badań nad przemianami kultury Gotów w młodszym okresie rzymskim, Lublin.
KOKOWSKI, A. 1997 Die Masłomęcz-Gruppe. Ihre Chronologie und Beziehungen innerhalb des gotischen Kulturkreises – ein Beispiel für den kulturellen Wandel der Goten im Verlauf ihrer Wanderung, „Bericht der Römisch-Germanischen Kommission“ 78, 641–833.
KOVRIG, I. 1975 The Tiszaderzs Cemetery, (in:) É. Garam u. A. (hrsg.), Avar Finds in the Hungarian National Museum, Cemeteries of the Avar Period (567–829) in hungary 1, Budapest, 209–239.
KULIKAUSKAS, P., KULIKAUSKIENД—, R., TAUTAvIДЊIUS, A. 1961 Lietuvos archeologijos bruoЕѕai, vilnius.
KULNYTД—, B. 1990(hrsg) Lietuvos istorijos paminklai, vilnius.
LA BAUME, W., GRoNAU, W. 1941 Das Gräberfeld von Raczki, Kreis Suwalki, „Alt-Preußen“ 5/4, 59–61.
MADyDA, R. 1977 Sprzączki i okucia pasa na ziemiach polskich w okresie rzymskim, „Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne“ Iv, 351–441.
MADYDA-LEGUTKO, R. 1987a Die Gürtelschnallen der römischen Kaiserzeit und der frühen Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum, B.A.R. International Series 360 (1986), oxford.
MADYDA-LEGUTKO, R. 1987b Metalowe części pasów na obszarze kultury zachodniobałtyjskiej w okresie wpływów rzymskich, „Wiadomości Archeologiczne“ XLvIII/1 (1983), 21–36.
MARCINIAK, J. 1950 Dwa cmentarzyska ciałopalne z okresu rzymskiego w Judzikach i w Bargłowie Dwornym, w pow. augustowskim, „Wiadomości Archeologiczne“ XvII/1 (1950/1951), 47–76.
MICHELBERTAS, M. 1978a Šuakštinės antkaklės, (in:) A. Tautavičius (hrsg.), Lietuvos TSR Archeologijos Atlasas. IV: I–XIII a. radiniai, vilnius, 18–20, Karte 10.
MICHELBERTAS, M. 1978b Laiptelinės segės, (in:) A. Tautavičius (hrsg.), Lietuvos TSR Archeologijos Atlasas. IV: I–XIII a. radiniai, vilnius, 36–39, Karte 25.
MICHELBERTAS, M. 1978c IV–V a. rankogalinės apyrankės, (in:) A. Tautavičius (hrsg.), Lietuvos TSR Archeologijos Atlasas. IV: I–XIII a. radiniai, vilnius, 91, Karte 53.
MICHELBERTAS, M. 1986 Senasis geležies amžius Lietuvoje, I–IV amžius, vilnius.
MICHELBERTAS, M. 2001 Litauen, Corpus der römischen Funde im europäischen Barbaricum, vilnius.
MICHELBERTAS, M. 2006 AkmeniЕі ir PerkuniЕЎkД—s pilkapiai, vilnius 2006.
MICHELBERTAS, M. 2007 Baltų kapinyno medžiaga leidinių serijoje „Monumenta Archaeologica Barbarica“, „Archaeologia Lituana“ 8, 127–128.
MICHELBERTAS, M. 2009 KurЕЎiЕі pilkapynas, vilnius.
MOORA, H.1934 Zur Frage nach Herkunft des ostbaltischen emailverzierten Schmucks, „Suomen MuinaismuistoyhdistyksenAikakauskirja“ XL, 74–90.
NOWAKOWSKI, W. 1996 Das Samland in der römischen Kaiserzeit und seine Verbindungen mit dem römischen Reich und der barbarischen Welt, veröffentlichung des vorgeschichtlichen Seminars Marburg, Sonderbd.10, Marburg-Warszawa.
NOWAKOWSKI, W. 1998 Die Funde der römischen Kaiserzeit und der Völkerwanderungszeit aus Masuren, Bestandkataloge des Museums für vor- und Frühgeschichte 6, Berlin.
NOWAKOWSKI, W. 2001 Masuren, (in:) Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Bd. 19, Berlin-New york2, 422–432.
NOWAKOWSKI, W. 2005 Strichkeramikkultur, (in:) Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Bd. 30, Berlin-New york2, 80–81.
NOWAKOWSKI, W. 2009 Z problematyki kontaktów bałtyjsko-skandynawskich w okresie wpływów rzymskich, „Pruthenia“ Iv (2008), 43–85.
OKULICZ, J. 1955 Cmentarzysko z III–V w. naszej ery z miejscowości Netta, pow. Augustów, „Wiadomości Archeologiczne“ XXII/3–4, 284–303.
OKULICZ, J. 1958 Cmentarzysko z okresu rzymskiego, odkryte w miejscowości Bogaczewo, na przysiółku Kula, pow. Giżycko, „Rocznik olsztyński“ I, 47–116.
RADDATZ, K. 1957 Der Thorsberger Moorfund. Gürtelteile und Körperschmuck, offa-Bücher 13, Neumünster.
REICH, CHR. 2003 Archäologie einer vorgeschichtlichen Sammlung. Die Bestände des ehemaligen Prussia-Museums im Berliner Museum für Vor- und Frühgeschichte, „Archäologisches Nachrichtenblatt“ 8/1, 14–23.
SADAUSKAITė, I. 1959 Kairėnų ir Seiliūnų kapinynų radiniai, „Lietuvos TSR Mokslu Akademijos Darbai. Serija A“ 1 (6), 59–70.
SChMIEDEhELM, M. 1990 Das Gräberfeld Gąsior (nach Materialien von F.E. Peiser), Archaeologia Baltica IX, łódź, 5–126.
SVETIKAS, E. 1983 Aleknonių–Radastų (Alytaus raj.) kapinyno archeologiniai tyrinejimai, „Kraštotyra“ 16, 84-87.
SZYMAŃSKI, P. 2005 Mikroregion osadniczy z okresu wpływów rzymskich w rejonie jeziora Salęt na Pojezierzu Mazurskim, światowit Supplement Series P: Prehistory and Middle Ages X, Warszawa.
SZYMAŃSKI, P. 2009 Grób 1 z Nowej Boćwinki. Kilka uwag i dygresji na temat niektórych cech późnorzymkich zapinek bałtyjskich, (in:) A. Bitner-Wróblewska, G. Iwanowska (hrsg.), Bałtowie i ich sąiedzi. Marian Kaczyński in memoriam, Seminarium Bałtyjskie II, Warszawa, 463–477.
TEMPELMANN-MąCZyńSKA, M. 1985 Die Perlen der römischen Kaiserzeit und der frühen Phase der Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum, Römisch-Germanische Forschungen 43, Mainz.
TEMPELMANN-MąCZyńSKA, M. 1987 Próba rekonstrukcji stroju kobiecego kultury zachodniobałtyjskiej w okresie wpływów rzymskich, „Wiadomości Archeologiczne“ XLvIII/1 (1983), 3–19.
ZIEMLIŃSKA-ODOJOWA, W. 1961 Badania wykopaliskowe w 1959 r. na cmentarzysku kurhanowym w miejscowości Żywa Woda, pow. Suwałki, „Rocznik Białostocki“ I, 193–222.
ZWEI FRAUENGRäBER... 1941 [ohne Autor], Zwei Frauengräber mit viel Schmuck. Sudauische Grabfunde im Kreise Sudauen, „Königsberger Allgemeine Zeitung“ № 237, 27.08.1941.
ŻUBEREK, M.2007 Relikty cmentarzyska kultury bogaczewskiej na stan. I w Brodzie Nowym, woj. podlaskie, (in:) A. Bitner--Wróblewska (hrsg.), Kultura bogaczewska w 20 lat później. Materiały z konferencji, Warszawa 26–27 marca2003, Seminarium Bałtyjskie I, Warszawa, 507–517.