2009, 49, Tom 49, Nr B
Publication date
Publishing model
License type
Field
Discipline
Language of publication
Number of views:33
Number of downloads:0
Crossref citations:0
Altmetric score:0
Abstract
W materiałach grupy olsztyńskiej, rozwijającej się w zachodniej i centralnej części Mazur w późnym okresie wędrówek ludów, spotyka się znaczną liczbę zabytków, świadczących o jej niezwykle rozległych powiązaniach. Wśród nich występują nawet przedmioty będąceswego rodzaju egzotyką w tejczęści Europy, takiejak np. tzw. Adlerschnalle z Kosewa I, grób 368 (ÅBERG 1919: 116, ryc. 169; GAERTE 1929: 290, ryc. 321), czy niepozorna ażurowa tarczka odkryta na nekropoli w Kielarach, pow. olsztyński (Ryc. 1).
Bibliography
ÅBERG, N. 1919 Ostpreuβen in der Völkerwanderungszeit, Uppsala-Leipzig.
ANToNIEWICZ, J. 1952 (rec.) E. Šturms „Die etnische Deutung der masurgermanischen Kultur”, Contributions of Baltic University, Pinneberg, nr 31, 1947, „Sprawozdania P.M.A.” Iv/3–4, 215–220.
BáLINT, C. 1989 Die Archäologie der Steppe, Wien-Köln.
BARANoWSKI, T. 1996 Pochówki koni z Tumian w woj. olsztyńskim, „Archeologia Polski” 41/1–2, 65–130.
BARANOWSKI, T. 2004 Awarowie na Mazurach, (w:) Z. Kobyliński (red.), Heregnitatem Cognoscere. Studia i szkice dedykowane Profesor Marii Miśkiewicz, Warszawa, 157–164.
BáRDOS, E., GARAM, É. 2009 Das awarenzeitliche Gräberfeld in Zamárdi-Rétiföldek, Budapest.
BâRZU, L., HARHOIU, R. 2008 Gepiden als Nachbarn der Langobarden und das Gräberfeld von Bratei, (w:) J. Bemmann, M. Schmauder (red.), Kulturwandel in Mitteleuropa. Langobarden – Awaren – Slawen. Akten der Internationalen Tagung in Bonn vom 25. bis 28. Februar 2008, Bonn, 523–578.
BITNER-WRÓBLEWSKA, A. 2008 (red.)Archeologiczne księgi inwentarzowe dawnego Prussia Museum, Aestiorum hereditas I, olsztyn.
BITNER-WRÓBLEWSKA, A. 2009 Die Periodisierung der Gräberfelder von Tumiany (Daumen) und Kielary (Kellaren). Ein Beitrag zur Diskussion über den Ursprung der Olsztyn-Gruppe, (w:) F. Jakobson, Die Brandgräberfelder von Daumen und Kellaren im Kreise Allenstein, Ostpr., Daumen und Kellaren – Tumiany i Kielary, t. 1, Schriften des Archäologischen Landesmuseums 9, Neumünster, 397–421
BoGUCKI , M. 2000 Symbolika ornamentów z litewskich okuć rogów do picia z okresu wędrówek ludów, „światowit” II (XLIII)/B, 26–34.
BUJAK, F. 1948 Wenedowie na wschodnich wybrzeżach Bałtyku, Gdynia-Bydgoszcz-Szczecin.
BURSCHE, A. 2005 Rola źródeł numizmatycznych w studiach nad sytuacją osadniczą i kulturową na ziemiach polskich u schyłku starożytności, (w:) P. Kaczanowski, M. Parczewski (red.), Archeologia o początkach Słowian. Materiały z Konferencji, Kraków, 19–21 listopada 2001, Kraków, 203–214.
CIGLIS, J. 2006 V–IX amžiaus diržų sagtys Rytų Latvijoje, „Archaeologia Lituana” 7, 156–170.
ČILINSKá, Z. 1966 Slawisch-awarisches Gräberfeld in Nové Zámky, Archaeologica Slovaca – Fontes Instituti Archaeologici Nitriensis Academiae Scientiarum vII, Bratislava.
ČILINSKá, Z. 1973 Frühmittelalterliches Gräberfeld in Želovce, Bratislava.
COMSA, M. 1984 Bemerkungen über die Beziehungen zwischen den Awaren und Slawen im 6.–7. Jahrhundert, (w:) B. Chropovsky (red.), Interaktionen der mitteleuropäischen Slawen und anderen Ethnika im 6.–10. Jahrhundert, Nitra, 63–74.
CURTA, F. 2004 Werner’s class I H of „Slavic” bow fibulae revisited, „Archaeologia Bulgarica” 8, 59–78
CURTA, F. 2006 Slavic bow fibulae? Werner´s Class I D revisited, „Acta Archaeologica Academiae Scientarum hungaricae” LvII/4, 423–474.
DĄBROWSKI, K. 1975 Archäologische Untersuchungen in Tumiany, Kr. Olsztyn, „Zeitschrift für Archäologie” 9, 265–280.
DAIM, F. 1984 Das awarische Gräberfeld Leobersdorf, Niederösterreich (Vorbericht und belegungchronologische Analyse), (w:) B. Chropovsky (red.), Interaktionen der mitteleuropäischen Slawen und anderen Ethnika im 6.–10. Jahrhundert, Nitra, 75–83.
DORR, R. 1898 Die Gräberfelder auf dem Silberberg bei Lenzen und bei Serpin, Kr. Elbing aus dem V.–VII. Jahrhundert nach Christi Geburt, Elbing.
EHRLICH, B. 1931 Schwerter mit silberbeschlagenen Scheiden von Benkenstein, Kr. Elbing und einige west- und ostpreussische Vergleichstücke, „Prussia. Zeitschrift für heimatkunde und heimatschutz” 29, 16–46.
ENGEL, C. 1937 Das Geheimnis der Masurgermanischen Kultur, (w:) Masurischer Volkskalender 1938, Allenstein, 39–43.
FROMM, L. 1932 Die Goten im Kreise Allenstein, „Unsere heimat” 24, 281–282.
GAERTE, W. 1929 Urgeschichte Ostpreußens, Königsberg i. Pr.
GARAM, É. 1979 Das awarenzeitliche Gräberfeld von Kisköre, Budapest.
GARAM, É. 1980 Spätawarenzeitliche durchbrochene Bronzescheiben, „Acta Archaeologica Academiae Scientarum hungaricae” 32, 161–180.
GARAM, É. 1993 Die awarenzeitlichen Scheibenfibeln, Communicationes Archaeologicae hungariae, Budapest, 101–135.
GARAM, É. 1995 Das awarenzeitliche Gräberfeld von Tiszafüred, Budapest.
GĄSSOWSKI, J. 1985 Kultura pradziejowa na ziemiach Polski. Zarys, Warszawa.
GAVRITUHIN, I.o., OBLOMSKIJ, A.M. 1996 Gaponovskij klad i ego kul’turno-istoričeskij kontekst, Ranneslavânskij Mir. Arheologiâ Slavân i ih sosedej 3, Moskva.
GODłOWSKI, K. 1981 Okres wędrówek ludów na Pomorzu, „Pomorania Antiqua” X, 65–129.
GODłOWSKI, K. 1989 Ziemie polskie w okresie wędrówek ludów, Barbaricum 1, Warszawa, 12–63.
GODłOWSKI, K. 2001 Z badań nad zagadnieniem rozprzestrzenienia Słowian w V–VII w. n.e., (w:) M. Parczewski (red.), Pierwotne siedziby Słowian, Kraków, 107–169.
GRĘZAK, A. 2007 Groby koni na cmentarzyskach kultury bogaczewskiej, (w:) A. Bitner-Wróblewska (red.), Kultura bogaczewska w 20 lat później. Materiały z konferencji, Warszawa, 26–27 marca 2003, Seminarium Bałtyjskie I, Warszawa, 353–367.
HEYDECK, J. 1895 Das Gräberfeld von Daumen. Ein Rückblick auf den Anfangeiner deutsch-nationalen Kunst,„Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia” 19 (1893/95), 41–80.
HILBERG, v. 2003 Studien zu den Fernbeziehungen der völkerwanderungszeitlichen Brandgräberfelder von Daumen und Kellaren, „Archäologisches Nachrichtenblatt” 8/3, 268–273.
HILBERG, v. 2004 Die westbaltischen Stämme und der überregionale Kulturaustausch in der Ostseeregion zur Merowingerzeit, „Bodendenkmalpfege in Mecklemburg-vorpommern. Jahrbuch” 51 (2003), 295–319.
HILBERG, v. 2009 Masurische Bügelfibeln. Studien zu den Fernbeziehungen der völkerwanderungszeitlichen Brandgräberfelder von Daumen und Kellaren, Daumen und Kellaren – Tumiany i Kielary, t. 2, Schriften des Archäologischen Landesmuseums 9, Neumünster.
HOLLACK, E., BEZZENBERGER, A. 1900 Das Gräberfeld bei Kellaren im Kreise Allenstein, „Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia” 21 (1896–1900), 161–195.
JAKOBSON, F. 2009 Die Brandgräberfelder von Daumen und Kellaren im Kreise Allenstein, Ostpr., Daumen und Kellaren – Tumiany i Kielary, t. 1, Schriften des Archäologischen Landesmuseums 9, Neumünster.
JASKANIS, J. 1968 Pochówki z końmi na cmentarzyskach protojaćwieskich z okresu rzymskiego wędrówek ludów, „Rocznik Białostocki” vIII, 77–111.
JASKANIS, J.1974 Obrządek pogrzebowy zachodnich Bałtów u schyłku starożytności (I–V w. n.e.), Biblioteka Archeologiczna 23, Warszawa-Wrocław-Kraków-Gdańsk.
JUHáSZ, I. 1995 Awarenzeitliche Gräberfelder in der Gemarkung Orosháza, Budapest.
KATSOUGIANNOPOULOU, Ch. 2009 The Slavic Bow Brooches in Greece Revisited. Some Remarks on Ethnicity and Social Status, (w:) D. Quast (red.), Foreigners in Early Medieval Europe. Thirteen International Studies on Early Medieval Mobility, Monographien des Romisch-Germanischen Zentralmuseums Mainz 78, Mainz, 219–231.
KAZAKIEvIČIUS, v.1987 Motifs of Animal Decorative Pattern on Bindings of the 5th–6th Century Drinking Horns from Plinkangalisburial ground (Lithuania), „Finskt Museum” 96, 45–63.
KISS, A. 1977 Avar Cemeteries in County Baranya, Cemeteries of the Avar Period (567–829) in hungary 2, Budapest.
KISS, A. 1992 Germanen im awarenzeitlichen Karpatenbecken, (w:) F. Daim (red.), Awarenforschungen I, Wien, 35–134.
KISS, A. 1996 Das awarenzeitlich-gepidische Gräberfeld von Kölked-Feketekapu A, Monographien zur Frühgeschichte und Mittelalterarchäologie 2, Innsbruck.
KISS, A. 2001 Das awarenzeitliche Gräberfeld in Kölked-Feketekapu B, Monumenta Avarorum Archaeologica 6, Budapest.
KOLENDO, J. 1990 Napływ bursztynu z północy na tereny Imperium Rzymskiego w I–VI w. n.e., „Prace Muzeum Ziemi” 41, 91–100.
KÖRNER, G. 1938 Die Südelbischen Langobarden zur Völkerwanderungszeit. Versuch einer historischen Auswertung der archäologischen Hinterlassenschaft, veröffentlichungen der Urgeschichtlichen Sammlungen des Landesmuseums zu hannover 4, hildesheim-Leipzig.
KOSSINNA, G. 1932 Germanische Kultur im 1. Jahrtausend nach Christus, Leipzig.
KOVRIG, I. 1963 Das awarenzeitliche Gräberfeld von Alattyan, Budapest.
KOWALSKI, J.1991 Z badań nad chronologią okresu wędrówek ludów na ziemiach zachodniobałtyjskich (faza E), (w:) Archeologia Bałtyjska. Materiały z konferencji. Olsztyn, 24–25 kwietnia 1988 roku, olsztyn, 67–85.
KOWALSKI, J. 2000 Chronologia grupy elbląskiej i olsztyńskiej kręgu zachodniobałtyjskiego (V–VII w.), (w:) P. Szymański, A. Żórawska (red.), Materiały do archeologii dawnych ziem pruskich, Barbaricum 6, Warszawa, 203–248.
KüHN, h. 1956 Das Problem der masurgermanischen Fibeln in Ostpreussen, (w:) o. Kleemann (red.), Documenta archaeologica Wolfgang La Baume dedicata 8. II. 1955, Rheinische Forschungen zur vorgeschichte 5, Bonn, 79–108.
LA BAUME, W. 1944 Altpreußisches Zaumzeug, „Alt Preußen” 9, 2–19.
LáSZLó, G. 1940 Adatok az avarság néprajzához, „Archaeologiai Értesitő” III/II, 175–206.
VON ZUR MühLEN, B. 1975 Die Kultur der Wikinger in Ostpreussen, „Bonner hefte zur vorgeschichte” 9, 2–274.
NOWAKOWSKI, M. 1995 Od Galindai do Galinditae. Z badań nad pradziejami bałtyjskiego ludu z Pojezierza Mazurskiego, Barbaricum 4, Warszawa.
NOWAKOWSKI, M. 1999 Trzy naczynia z Reszla w zbiorach Muzeum Warmii i Mazur (aneks do artykułu J. Kolendo, Urna z „medalami rzymskimi” znaleziona niedaleko Reszla. Komentarz archeologiczny do korespondencji Ignacego Krasickiego z królem Stanisławem Augustem Poniatowskim), (w:) M.J. hoffmann, J. Sobieraj (red.), Archeologia ziem pruskich. Nieznane zbiory i materiały archiwalne. Międzynarodowa konferencja pod patronatem Wojewody Olsztyńskiego, Ostróda – 15–17 X 1998, olsztyn, 22–25.
NOWAKOWSKI, M. 2000 Die Balten zwischen Weichsel und Memel zwischen 400 und 800 n. Chr. Ein Entwurf der Forschungsproblematik, „Archaeologia Baltica” Iv, 9–25.
NOWAKOWSKI, M. 2008 Die frühesten Steigbügel aus Preußen. Funde vom Gräberfeld Widitten II im Samland, (w:) B. NiezabitowskaWiśniewska i in. (red.), The Turbulent Epoch. New materials from the Late Roman Period and the Migration Period, t. I, Monumenta Studia Gothica v, Lublin, 189–212.
ODOJ, R. 1968 Wyniki badań na grodzisku z VI–VIII w. n.e. w Pasymiu pow. Szczytno, a problemy kultury mazurskiej, „Rocznik olsztyński” vII, 113–150.
ODOJ, R. 1970 Dzieje Prusów do czasów krzyżackich, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1 (107), 51–66.
OKULICZ, J. 1973 Pradzieje ziem pruskich od późnego paleolitu do VII w. n.e., Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk.
OKULICZ, J. 1988 Problem ceramiki typu praskiego w grupie olsztyńskiej kultury zachodniobałtyjskiej (VI–VII w. n.e.), „Pomorania Antiqua” XIII, 103–133.
OKULICZ, J. 1989 Problematyka okresu wędrówek ludów na ziemiach zachodniobałtyjskich, Barbaricum 1, Warszawa, 64–100.
PEISER, F.E. 1914 Eine byzantinische Scheibenfibel, „Sitzungsberichte der Altertumsgesellschaft Prussia” 23/I, 373–376.
PETERSEN, E. 1936 Fragen der germanischen Besiedlung im Raume zwischen Oder und Weichsel in der Völkerwanderungszeit, „Mannus” 28, 19–65.
PETERSEN, E. 1939 Der ostelbische Raum als germanisches Kraftfeld im Lichte der Bodenfunde des 6.–8. Jahrhunderts, Leipzig.
PRIHODNûK, O.M. I IN. 1991 o.M. Prihodnûk, A.M. Shovkoplias, S.â. ol’govskaâ, T.A. Struina, Martynovskij klad, „Materialy po arheologii, istorii i etnografii Tavrii” 2, 72–92.
PROFANTOVá, N. 1992 Awarische Funde aus den Gebieten nördlich der awarischen Siedlungsgrenzen, (w:) F. Daim (red.), Awarenforschungen II, Wien, 604–778.
PROFANTOVá, N. 2008 Die frühslawische Besiedlung Böhmens und archäologische Spuren der Kontakte zum früh- und mittelawarischen sowie merowingischen Kulturkreis, (w:) J. Bemmann, M. Schmauder (red.), Kulturwandel in Mitteleuropa. Langobarden – Awaren – Slawen. Akten der Internationalen Tagung in Bonn vom 25. bis 28. Februar
RENNER, D. 1970 Die durchbrochenen Zierscheiben der Merowingerzeit, Mainz.
RUDNICKI, M. 2009 Uwagi na temat niektórych form zawieszek z terenów grupy olsztyńskiej, (w:) A. Bitner-Wróblewska, G. Iwanowska (red.), Bałtowie i ich sąsiedzi. Marian Kaczyński im memoriam, Seminarium Bałtyjskie II, Warszawa, 421–436.
RUDNICKI, M. 2010 Zawieszki trapezowate z terenu grupy olsztyńskiej – świadectwo kontaktów ze Słowianami?, (w:) J. Beljak, G. Březinová, v. varsik (red.), Archeológia barbarov 2009, Archaeologica Slovaca Monographiae. Communicationes X, Nitra, 669–686.
RUPP, C. 2005 Das langobardische Gräberfeld von Nocera Umbra. I. Katalog und Tafeln, Ricerche di Archeologia Altomedievale e Medievale 31, Firenze.
SCHACH-DÖRGES, h. 2008 Zur Pferdegrabsitte in der Alamannia während der frühen Merowingerzeit, „Germania“ 86, 701–728.
SCHILLING, L. 2009 An Avar-Period Germanic Brooch from Tác-Fövenypuszta, (w:) D. Quast (red.), Foreigners in Early Medieval Europe. Thirteen International Studies on Early Medieval Mobility, Monographien des Romisch-Germanischen Zentralmuseums Mainz 78, Mainz, 261–272.
SCHULZE-DÖRRLAMM, M. 2009 Byzantinische Gürtelschnallen und Gürtelbeschläge im Römisch-Germanischen Zentralmuseum, I. Die Schnallen ohne Beschläg, mit Laschenbeschläg und mit festem Beschläg des 5. bis 7. Jahrhunderts, Monographien des Römisch-Germanischen Zentralmuseums Mainz 30/1, Mainz.
SEKUłA, M.2006 Ocalałe zabytki pochodzące z badań niemieckich na cmentarzysku w Malborku-Wielbarku w zbiorach muzeówpolskich, (w:) W. Nowakowski, A. Szela (red.), Pogranicze trzech światów. Kontakty kultur przeworskiej, wielbarskiej i bogaczewskiej w świetle materiałów z badań i poszukiwań archiwalnych, światowit Supplement SeriesP: Prehistory and Middle Ages XIv, Warszawa, 175–223.
SóS, A.CS. 1963 Bemerkungen zur Frage des archäologischen Nachlasses der awarenzeitlichen Slawen in Ungarn, „Slavia Antiqua” 10, 301–329.
STADLER, P. 2008 Ethnische Verhältnisse im Karpatenbecken und Beziehungen zum Westen zur Zeit des awarischen Khaganats im 6. und 7. Jahrhundert (w:) J. Bemmann, M. Schmauder (red.), Kulturwandel in Mitteleuropa. Langobarden – Awaren – Slawen. Akten der Internationalen Tagung in Bonn vom 25. bis 28. Februar 2008, Bonn, 657–678
šTURMS, E. 1947 Die ethnische Deutung der „masurgermanischen” Kultur, Contributions of Batlic University Pinneberg 31, Pinneberg.
šTURMS, E. 1950 Zur etnischen Deutung der „masurgermanichen” Kultur, Archaeologia Geographica 1, hamburg, 20–22.
SZATMáRI, S.B. 1980 Das Gräberfeld von Oroszlány und seine Stelle in der frühawarenzeitlichen Metallkunst, „Acta Archaeologica Academiae Scientiarum hungaricae” 32, 97–116.
TEODOR, D.Gh. 1992 Fibule „digitate“ din secolele V–VII in spatiul carpato-dunăreano-pontic, „Archeologia Moldovei” Xv, 119–152.
TEODOR, D.Gh. 1993 Unele consideratii privind originea şi cultura anţilor, „Archeologia Moldovei” XvI, 205–213.
TERPILOVSKIJ, R.v. 2005 Naselene kevskoj kul’turu v III–V в.в., (w:) P. Kaczanowski, M. Parczewski (red.), Archeologia o początkach Słowian. Materiały z Konferencji, Kraków, 19–21 listopada 2001, Kraków, 387–402.
URBAńCZyK, P. 1978 Geneza wczesnośredniowiecznych metalowych pochew broni białej ze stanowisk kultury pruskiej, „Przegląd Archeologiczny” 26, 107–145.
VAGALINSKI, L. 1994 Zur Frage der ethnischen Herkunft der späten Strahlenfibeln (Finger- oder Bügelfibeln) aus dem Donau-Karpaten-Becken (M. 6.–7. Jh.), „Zeitschrift für Ethnologie” 28, 261–305.
WERNER J. 1933 Archäologische Zeugnisse für merowingischen Handel in Ostpreuβen, „Germania” 17, 277–283.
WERNER J. 1950 Slawische Bügelfibeln des 7. Jahrhunderts, (w:) G. Behrens, J. Werner (red.), Reinecke Festschrift zum 75. Geburstag von Paul Reinecke am 25. September 1947, Mainz, 150–172.
WERNER J. 1951 Eine ostpreussische Bügelfibel aus dem Hennegau, „Germania” 29, 58–62
WIELOWIEJSKI, J. 1980 Główny szlak bursztynowy w czasach Cesarstwa Rzymskiego, Wrocław.
WIELOWIEJSKI, P. 1990 Skarb bursztynu z późnego okresu rzymskiego odkryty w miejscowości Basonia, woj. lubelskie, „Prace Muzeum Ziemi” 41, 101–134.
ZáBOJNíK, J. 1991 Seriation von Gürtelbeschlaggarnituren aus dem Gebiet der Slowakei und Österreichs (Beitrag zur Chronologie der Zeit des awarischen Kaganats, (w:) Z. Čilinska (red.), K problematike osídlenia stredodunajskiej oblasti vo včasnom stredoveku, Nitra, 219–322.
ZáBOJNíK, J. 2004 Slovensko a avarský kaganát, Studia Archaeologica et Mediaevalia vI, Bratislava, 2–167.
ZáBOJNíK, J. 2010 Zur Problematik der Zierscheiben des frühen Mittelalters, (w:) A. Urbaniak i in. (red.) Terra Barbarica. Studia ofiarowane Magdalenie Mączyńskiej w 65. rocznicę urodzin, Monumenta Archaeologica Barbarica, Series Gemina II, łódź-Warszawa, 497–505.