Abstract

Pieczęcie cylindryczne pojawiły si nad górnym Eufratem, podobnie jak w wielu innych częściach Bliskiego Wschodu, w końcu IV tys. p.n.e. wraz z innymi elementami kultury Uruk. W Arslantepe VIA, w warstwach z materiałem wskazującym na związki z kultur późnego Uruku, odkryto ponad 5 tys. odcisków pieczęci, z których częś należała do pieczęci cylindrycznych1 . Tak bogaty zestaw odcisków musiał by związany z przechowywaniem, rejestrowaniem i dystrybucj towarów pod kontrol centralnej administracji. Pojawienie si pieczęci cylindrycznych w rejonie Malatya-Elazig w późnej fazie kultury Uruk nie było efemerycznym zjawiskiem. Także po upadku kolonii późnouruckich pieczęcie cylindryczne, cho w znacznie mniejszym zakresie, były wykorzystywane na terenie wschodniej Anatolii przez cały okres WB2 . Nie miały one dużego zastosowania w miejscowej gospodarce i administracji. Świadcz natomiast, wraz z innymi elementami kultury materialnej, o ważnym zjawisku. Wschodnia Anatolia nie pozostawała w III tys. p.n.e. w izolacji od swoich południowych sąsiadów - północnej Mezopotamii i Syrii.