Abstract

Nubia w II połowie IV i w V w. podlegała bardzo poważnym zmianom politycznym i społecznym. Upadło królestwo meroickie panujące nad całym terytorium przez ponad 1000 lat. W dolinie Nilu pojawiły się nowe ludy: plemiona Noba które napływały sukcesywnie z Kordofanu oraz Blemmiowie, którzy okresowo w na przełomie IV i V w. osiedlali się w Nubii północnej opuszczając częściowo wybrzeże Morza Czerwonego. Załamał się częściowo system gospodarczy oparty na sprawnej organizacji świątynnej wspieranej przez dwór królewski. Nie bez znaczenia było również zdominowanie handlu regionalnego przez królestwo Aksum i rozbudowa szlaków morskich via Morze Czerwone, które zastąpiły tradycyjną drogę lądową wzdłuż Nilu, w szczególności w lukratywnym handlu kością słoniową. Istotną rolę odegrały również relacje polityczne z państwami ościennymi. Cesarstwo Rzymskie decyzją Dioklecjana wycofało w 298 r. kontrolę wojskową z Dodekaschoinos, zaś Aksum w połowie wieku IV rościło pretensje polityczne do Meroe organizując kolejne wyprawy na terytorium Butany, gdzie znajdowało się w tym czasie centrum państwa meroickiego. Jak wydaje się Aksum nie dążyło jednak do terytorialnych aneksji.